Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вилла Бадоер – Италияның солтүстігіндегі Венето аймағындағы Фратта Полезин қаласында орналасқан вилла. Ол 1556 жылы итальяндық Ренессанс архитекторы Андреа Палладио Венециялық ақсүйек Франческо Бадоер үшін жобалаған және 1557 мен 1563 жылдар аралығында кеме жүретін канал арқылы өтетін көпірді күзеткен ортағасырлық қамалдың орнында салынған. Палладио вилланың қасбетінде толыққанды дамыған ғибадатхана фронтонын алғаш рет қолданған орын осы. Вилла Бадоер 1996 жылдан бері ЮНЕСКО-ның «Виченца қаласы және Венето аймағындағы Палладиан виллалары» деген аталымменгі дүниежүзілік мұра тізіміне енген. Ғимарат жұртшылыққа ашық, ал оның бір қанатында 2009 жылы ашылған Фратта Полезин ұлттық археологиялық мұражайы орналасқан. Палладио осы екі мағынаны тиімді синтез етіп біріктіре алды, салтанатты үйді екі баршессамен (шаруашылық қанаттармен) жартылай шеңбер пішінде байланыстырып, олар тұрақтар мен басқа да шаруашылық құрылыстарын жасырады.
Villa Badoer is a villa in Fratta Polesine, in the Veneto region of northern Italy. It was designed in 1556 by Italian Renaissance architect Andrea Palladio for the Venetian noble Francesco Badoer, and built between 1557 and 1563 on the site of a medieval castle, which guarded a bridge across a navigable canal. This was the first time Palladio used his fully developed temple pediment in the façade of a villa. Villa Badoer has been part since 1996 of the UNESCO World Heritage Site "City of Vicenza and the Palladian Villas of the Veneto". The building is open to the public and one of the wings houses the Museo archeologico nazionale di Fratta Polesine, opened in 2009. Palladio succeeded in uniting within one effective synthesis these dual meanings, joining the majestic manor house to the two barchesse (farm wings) bent into semicircles, which screen the stables and other agricultural annexes.
Палладионың жобасы
Палладионың Вилла Бадоерге қатысты сақталған суреттері жоқ, сондай-ақ сәулетші өзінің «I quattro libri dell'architettura» (1570) кітабында жариялағандарынан басқа құрылыс есептері де табылған жоқ. Ортағасырлық қамалдың негіздерін пайдалану нәтижесінде вилланың негізгі үйі биік жертөледе орналасқан және Джулиано да Сангаллоның Поджио а Каянодағы Вилла Медичиі мен Джованни Мария Фальконеттоның Лувильянодағы Вилла деи Вескови сияқты бұрынғы үлгілерді еске салады. Ескі негіздерге құрылыс салу ақшаны үнемдеп, ғимаратқа сәл көтеріңкі орналасқандық берді. Бұл амал вилланың кіреберісіне кететін бірнеше сатыдан тұратын әсем баспалдақ құрылысын қажет етті, негізгі баспалдақ аулаға түсіп, екі бүйірлік баспалдақ баршестің екі шетімен жалғасады. Осылайша, кешен антикалық, террасалы ғибадатхана кешенін еске салады. Тартымды қисық сызықты баршестер – Палладио жобалаған көптеген нысандардың (мысалы, Брентадағы Вилла Мочениго, Чиконьядағы Вилла Тьене немесе Меледодағы Вилла Триссино) арасында іске асырылған жалғыз нысан. Олардың пішіні, Палладио жазғандай, келушілерді құшақтап алуға дайын қолдар сияқты. Бұл үшін Римдегі Август ғибадатханасының экседры қолданылған болуы мүмкін. Бұлар бастапқыда шаруашылық жұмыстары үшін пайдаланылды, өйткені бұл Вилла Эмо және Палладионың көптеген виллалары сияқты жұмыс істейтін вилла еді. Палладионың аяқталған туындыларының арасында ерекшелігі – мұндағы қанаттар виллаға жанаспайды және одан сәл алға шығады. Вазари оларды әдемі, тіпті таңғажайып деп санады. Баршестерде Палладио тоскан ордерін қолданды, ол олардың тұтынушылық функциясына сай келеді және көлік құралдарының өтуіне кедеріс келтірмейтін кең аралықтарды жасауға мүмкіндік берді. Ал вилланың лоджиясы тұрғын үй, әулеттік мәртебесін көрсету үшін әдемі ион ордерін көрсетеді. Кешеннің визуалды ортасы Ион бағаналарымен сүйенген үлкен үшбұрышты фронтонның басым осінде орналасқан, онда отбасының гербы бейнеленген. Сондықтан вилланың қабырғалары мен артқы жағы әсемдемеден мүлдем айырылған және қарапайым тұтынушылық сипатқа ие. Бұл Палладионың толыққанды дамыған ғибадатханалық фронтонын вилланың қасбетінде алғаш рет қолданылған уақыты болды. Сонымен қатар, еңселі үйдің құрылысы Палладионың әдеттегі тік ось бойынша ұйымдастырылуын көрсетеді: жертөледе шаруашылық бөлмелер, ақсүйектердің тұрағы – пиано нобиледе және шатырда астық сақтауға арналған қойма орналасқан. 1570 жылғы «Quattro Libri» кітабындағы Палладионың ағаш кескіндерінде бейнеленген Вилла Бадоердің жоспары мен биіктігі сол жерде салынған нысаннан біршама өзгеше. Кітапта көрсетілген артқы қасбет пен портик ешқашан салынбаған, бірақ олардың құрылысы тоқтатылып, қайта басталмағаны немесе құрылыс барысында қысқартылғаны белгісіз. Пуппи болжағандай, «артқы қасбеттен салтанатты элементтерді алып тастауды тапсырыс беруші шешкен болуы керек, ол оларды ашық даламен және сол жақтағы өзінің шағын меншігімен салыстырғанда қажетсіз деп санаған».
There are no surviving drawings by Palladio relating to Villa Badoer, nor any building accounts, except those published by the architect in his I quattro libri dell'architettura (1570). Probably as a result of exploiting the substructures of the medieval castle, the manor house of the villa rises on a high basement, and recalls precedents like the Villa Medici at Poggio a Caiano by Giuliano da Sangallo, and the not far distant Villa dei Vescovi at Luvigliano by Giovanni Maria Falconetto. Building on the old foundations saved money, and gave a slightly raised setting to the building. This manoeuvre rendered necessary a scenographic staircase of several flights leading to the front door of the villa, the main descending to the courtyard and the two lateral ones connecting with the gable ends of the barchesse. Thus, the ensemble recalls the structures of an antique, terraced temple complex. The elegant curvilinear barchesse are the only ones that were realised by Palladio from the many projected (for example, those for the Villa Mocenigo on the Brenta, the Villa Thiene at Cicogna or the Villa Trissino at Meledo) and their shape – as Palladio writes – recalls arms opening to receive the visitor; the relevant antique source was very probably the exedrae of the Temple of Augustus in Rome. These originally housed agricultural activities, for this was a working villa, like Villa Emo and most of the villas by Palladio. Unusual among Palladio's completed works, the wings here do not touch the villa, and they are set slightly in front of it. Vasari thought that they were beautiful, and even fantastic. On the barchesse Palladio used the Tuscan order, appropriate to their utilitarian function and for the opportunity they afforded of realising very broad intercolumniations, which would not impede carriage access. Instead, the villa's loggia displays an elegant Ionic order, to emphasise its residential, manorial status. The visual focus of the entire complex was centred precisely on the dominant axis of the great triangular pediment supported by Ionic columns, which bears the family arms, such that the villa's flanks and rear are unarticulated and present a simply utilitarian aspect. This was the first time Palladio used his fully developed temple pediment in the façade of a villa. Moreover, the distributive structure of the manorial house reveals Palladio's usual organisation into a vertical axis, with service rooms occupying the basement storey, the patron's habitation on the piano nobile, and a granary in the attic. The plan and elevation of Villa Badoer presented in Palladio's woodcuts in the Quattro Libri of 1570 is somewhat different from what was built there. A rear elevation and portico shown in the book were never built, but whether interrupted and not resumed, or curtailed in the course of construction are not known. Puppi suggested "that the omission of the ceremonial features from the back façade had been decided by the patron, who must have thought them unnecessary in confrontation with the empty expanse of open countryside, and with the short extent of his property on that side."
Ішкі көркемдік және безендіру
Пианино нобиле бастапқы фрескалық әшекейлеуін сақтап тұр. Барлық бөлмелер жалпақ төбелермен жабылған, ал қабырғаларда белгілі бір "Джало Фиорентино" жасаған аллегориялық бейнелердің күрделі үйлесімдері бейнеленген, олардың мағынасы толыққанды ашылмаған күйде қалады. Палладио осы фрескаларды белгілі бір "Джало Фиорентиноның" "grottesche di bellissima inventione" деп сипаттаған, оның кім екені әлі анықталған жоқ. Миланезидің Жакопо Джаллоны, кейбір қолжазбаларды безендірген флоренциялық суретші деп тануы, Лионелло Пуппинің Джакопо Джаллоның 1545 жылы, вилла салынбас бұрын он үш жылдай бұрын қайтыс болғанын архивтік құжаттар арқылы анықтауымен күшін жойды; Пуппи оның орнына Сан-Стефанодағы Палаццо Лорданның сыртқы фрескаларында Джузеппе Сальвиатиге көмектескен "Джало Фиорентино" деген фреска суретшісін ұсынды. Жақында Пьер Франческо ди Жакопо Фоски есімі айтылды. Витольд Рыбчинский сияқты сәулет сыншылары интерьердің, әсем безендірілген экстерьермен салыстырғанда, салыстырмалы түрде кішкентай және әсерлі емес деп есептейді.
The piano nobile retains its original fresco decoration. All the rooms are covered by flat ceilings and on the walls a certain "Giallo Fiorentino" designed complex combinations of allegorical figures, whose significance remains partially obscure. Palladio referred to these frescoes as being "grottesche di bellissima inventione" by a certain Giallo Fiorentino, whose real identity has remained uncertain. Milanesi's identification as Jacopo Giallo, a Florentine illuminator to whom some manuscript work has been assigned, was eliminated by Lionello Puppi's archival discovery that Jacopo Giallo was dead by 1545, thirteen years before the villa was built; Puppi offered instead a certain fresco painter "Giallo Fiorentino", an assistant to Giuseppe Salviati for exterior frescoes at Palazzo Loredan at San Stefano. More recently, Pier Francesco di Jacopo Foschi has been suggested. Architectural critics such as Witold Rybczynski think that the interior is relatively small and unimpressive, compared to the grandiose exterior.
Қорғау
Ғимарат 1960 жылдары қоғамға берілді (алғашқыда Вилле-Венете институтына, кейін Ровиго провинциясына) және толыққанды қайта жаңартылды. 1996 жылы ЮНЕСКО Вилла Бадоерді «Виченца қаласы және Венето аймағындағы Палладиан виллалары» Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізді.
The building passed to the public in the 1960s (initially to the Ville Venete Institute, then to the Province of Rovigo) and was completely restored. In 1996, UNESCO designated Villa Badoer as part of the World Heritage Site "City of Vicenza and the Palladian Villas of the Veneto".