Кіріспе

Америкалық журналист (1908–1996)

Джозеф Квинси Митчелл (27 шілде 1908 – 24 мамыр 1996) – американдық жазушы, ең белгілісі «The New Yorker» журналында жариялаған шығармашылық деректік туындыларымен танымал. Оның жұмысы негізінен кейіпкерлерді зерттеуден тұрады, онда ол адамдар мен оқиғалардың егжей-тегжейлі портреттерін пайдаланып, әлемдегі, әсіресе Нью-Йорк қаласындағы және оның айналасындағы кездейсоқ жағдайларды көрсетті.

Ерте өмір

Митчелл 1908 жылғы 27 шілдеде Солтүстік Каролина штатының Фермонт қаласының жанындағы анасының әкесінің фермасында дүниеге келді. Ол Аверетт Нэнс пен Элизабет Аманда Паркер Митчеллдің ұлы еді. Оның бес кіші сібілері болды: Джек, Элизабет, Линда, Гарри және Лаура. Митчеллдің әкесі, төртінші буын мақта және тамақ өсіруші, баптист шіркеуінің құндылықтарымен сіңген оңтүстік адамы еді, және ол осы құндылықтарды балаларына сіңіруге тырысты. Ең үлкен ұлы ретінде Аверетт Митчелл бір күні отбасылық бизнесті жалғап, отбасының дәстүрін жалғастырады деп үміттенеді. Митчеллдің бала кезіндегі еркін мінезі әкесінің қатаң еңбек этикасына және дәстүрлі оңтүстік құндылықтарына қайшы келді. Митчелл кішкентай кезінен табиғатқа терең ​​құмар болды. Ол ағашқа шығуды ұнататын, және бұл оның жас қиялын дамытуға мүмкіндік берген сирек іс-әрекеттердің бірі еді. Сондай-ақ ол әкесінің жерін қоршаған батпақтарға мүмкіндігінше жиі қашып, өйткені бұл оған айналасындағы әлеммен байланысқандай сезінуге мүмкіндік берді. Митчелл былай деді: "Су мені баурап алды; оның ішіндегінің бәрі маған қызықты болды, тірі немесе өлі, жылжымайтын немесе қозғалған."

Білім

Митчелл үйден шығып, 1925 жылы Чапел-Хиллдегі Солтүстік Каролина университетінде колледжге оқуға түсті. Журналистика мамандығы бойынша оқыған ол, "жақсы болғанымен, ерекше емес студент" болды және тарих, тіл, музыка және әдебиет сияқты гуманитарлық пәндерде табысқа жетті, сонымен қатар дерлік барлық пәнді зерттеді. Оқумен қатар, ол кампустың әдеби журналы мен газетінде спорт жазушысы ретінде жаза бастады. Математикаға қабілеті болмағандықтан, ол бітіруді аяқтауға қол жеткізе алмады. Ол колледжді тастап, 1929 жылы Нью-Йорк қаласына көшіп кетті.

Отбасы

1932 жылдың 27 ақпанында ол журналист және фотограф Тереза Якобсенге үйленді. Олар 1980 жылы оның қайтысына дейін үйлене берді және Нора мен Элизабет есімді екі қызы болды.

Психикалық денсаулық

Джозеф Митчелл өмір бойы депрессиядан зардап шекті. Әкесімен арадағы тұрақсыз қарым-қатынас және Солтүстік Каролина мен Нью-Йорктегі екі үйінде өз орнын таба алмауы Митчеллді көп жыл бойы оқшауланған және күңкең қалдырды. Ол психологияның тек қана уайымға назар аударған дәуірінде өмір сүрді, дәрігерлер депрессияны уайымның ауыр салдары деп есептеді. Дегенмен, осы жағдайдың белгілері оның мансабының соңына жақын ғана айқын көрінді. Митчеллдің көптеген әріптестері, сондай-ақ оның өмірбаяуын жазған Томас Кункель, оның туындыларының тақырыптары оған, әсіресе ең басты тақырыбы – Джо Гулдқа қатты әсер еткенін айтады. Митчелл бірде «Вашингтон Пост» газетінің тілшісі Дэвид Стрейтфельдке: «Адамды соншалықты жақын таңдайсың, тіпті өзің туралы жазып жатырсың. Джо Гулд үйден кетіп қалды, себебі ол үйге сыймады, дәл сол сияқты мен де үйге сыймадым. Жо Гулдпен жылдар бойы сөйлескен соң, ол менің бір бөлігім болып кетті, түсінесің ғой», – деді. Джо Гулд арқылы өзінің ішкі әлемін зерттеуге тырысқан Митчелл, ұқсас қасиеттері бар кейіпкерлерге қызығуын арттырды. «The New Yorker» журналындағы мақаласында Чарльз Макграт «сыншы Стенли Эдгар Хайман Митчелл жазған адамдардың көбінесе өзіне ұқсап бара жатқанын алғаш атап өткен: жалғыздыққа бейім, депрессияға шалдыққан, өткенге сағынышпен қараушы, жағалауда серуендейтін, құпия ақпаратты жинауды ұнататын. Оның туындыларындағы кейіпкерлердің сөйлеу әуені ұқсас бола бастады; олардың барлығы да Митчеллге ұқсайтын еді» деп жазды. 1964 жылдан 1996 жылы қайтыс болғанға дейін Митчелл күн сайын кеңсесіне барып жұмыс істеді, бірақ ештеңе жариялаған жоқ. Ол жариялауға күш жібергенімен, бірнеше туындысының, соның ішінде өзінің өмірбаянының жүздерше бетін жазды, оны Томас Кункель Митчеллдің өмірбаянын жазу кезінде кеңінен пайдаланды. Ол қайтыс болғаннан кейін әріптесі Роджер Ангелл былай деп жазды: «Әр таңертең ол лифттен алаңдаулы түрде шығып, дәл дәл дәлізде кездескен адамға сөзсіз иесін беріп, кеңсесіне кіретін. Түскі ас кезінде әрқашан қоңыр федорасын (жазда сабандысын) және қоңыр плащын киіп шығатын; бір жарым сағаттан кейін процесті кері қайтаратын, есікті қайтадан жабатын. Іштен көп естілмейтін, ал Джоға келгендер оның үстелінде қағаз бен қарындаштан басқа ештеңе жоқ екенін айтатын. Күн біткен соң, ол үйіне қайтатын. Кейде кешкі лифтте оның кішкене зар сыбырын еститінмін, бірақ ол ешқашан шағымданған да, түсіндіруге тырысқан да жоқ. Оның психикалық денсаулықпен күресі жұмыс орнында жалғасқанмен, үйде ол отбасына адал және қамқор әке және күйеу ретінде танылды. Тереза Джейкобсон мен олардың балалары Нора мен Элизабет әкелерінің мансабы қиын болғанын білгенімен, оның есімінде тек жақсы естеліктер сақталды.»

Өлім

1995 жылы Митчеллге өкпе қатерлі ісігі диагнозы қойылды, себебі ол бел ауруына шағымдана бастады. Кейіннен қатерлі ісік миына тарап, метастаздар берді. 1996 жылдың 24 мамырында Митчелл 87 жасында Манхэттендегі Колумбия пресвитериандық медициналық орталығында қайтыс болды. Ол туған қаласы Солтүстік Каролина штатындағы Флейд мемориалдық зиратына әйелінің қасына жерленді. Оның қабіртасына қыздары Шекспирдің 73-ші сонетінен оның өте сүйіп оқыған шумағын жазды: "Жылаңаш, қираған ғибадатханалар, онда бұрын тәтті ән салар құстар бар еді".

Қасиетті зерттеу

Джозеф Митчеллдің туындыларындағы ерекшелік – әлсіз кейіпкерлерге, яки Нью-Йорк қаласының қарапайым халқына, сондай-ақ күтпеген тұлғаларға ден қоюы. Мысалы, Мази – оның есімімен аталатын «New Yorker» мақаласының орталық тұлғасы. «Мази» алғаш рет 1940 жылғы 21 желтоқсанда жарық көрген «New Yorker» журналының басылым нұсқасында пайда болды. Бұл туынды, кейін Митчеллдің «Ескі қонақүйde» атты эсселер жинағында жарияланған, «Венеция» театрының билет кассасында жұмыс істеген Мазиді жарып, қадірлі етеді. Митчеллдің ұқыпты тілшілік шеберлігі Мази туралы нақты деректермен, жақыннан байқаулармен және тікелей цитаталармен толыққанды әңгіме беруге мүмкіндік береді. Сыншылар Мазидің Митчеллдің өзіне ұқсас екенін айтады: олардың екеуі де ұсақ-түйектерді есте сақтауға және қоғамның назардан тыс қалған мүшелеріне көңіл бөлуге бейім. Мейзи П. Гордон – қатал және тікелей сөйлейтін адам. Оук-стрит полиция бөлімінің детективі Кейн Мазидің «Үшінші учаскеде ең қатал тілі мен ең жұмсақ жүрегі бар екенін» айтады. Митчеллдің очеркінде оның өмірі кинотеатрдың билет кассасымен шектеледі, онда ол айналасындағы арзан қонақүйлерден келіп-кететін «балуандармен» араласады. Тікелей әңгімелер оның қоғаммен қарым-қатынасын егжей-тегжейлі көрсетеді. Митчелл Мазидің басты әйел кейіпкерін сомдауға дайын болды. Жазу процесі қиын болды, бірақ оның басты кейіпкері оған «ақиқатты ашатын сөзді» айтқанға дейін. 1938 жылғы «World Telegram» газетіндегі Мази П. Гордон туралы сипаттамада ол «Венеция» театрының маңындағы ер адамдарға «Мисс Мази» деп танылған. Ол сары шашты, мейірімді, шашы мен макияжы әсерлі. Екі жылдан кейін Митчелл «The New Yorker» журналында Мази туралы жазғанда, кейбір сыншылар Митчеллді оның сипаттамасында антрополог деп атады. Мази жай ғана сары шашты және мейірімді әйел емес, керісінше күрделі және ерік-жігері зор тұлға болып көрінеді. Митчеллдің Мазиге деген жақыннан байқауы жазушылар мен тілшілер үшін жаңа стандарт орнатты. Митчеллдің үкім айтпастан қызығушылық танытуы жазушыларды Мазидің мұрасын жалғастыруға шабыстандырды. Мази кейіпкері Жами Аттенбергтің «Saint Mazie» романы арқылы кеңінен танымал болды. Ол Митчеллдің журналдық туындылар жинағы арқылы «Мазимен» кездесіп, Митчеллдің очеркін пайдаланып, Мазиді ойдан шығарылған кейіпкерге айналдырды. Нәтижесінде, Мази Митчеллдің ерекшеліктерін көрсететін архетипке айналады, оқырмандарды қызықтырады. Митчеллдің ерекше дауысы оның көптеген, тіпті барлық туындыларында да естіледі. «Митчелл уақытының» ең айқын мысалы – «Мистер Хантердің қабірі» әңгімесінде көрінеді, онда бір шағын жерде көптеген дәуірлердің қабаттасуы туралы айтылады.

Ландшафтық зерттеу

Джозеф Митчелл Солтүстік Каролинада дүниеге келді, бірақ жазушылық өмірінің көп бөлігінде Нью-Йорк қаласы мен оның тұрғындары туралы жазды. Оңтүстікте өскендіктен, ол Нью-Йоркке ерекше және бірегей репортаж стилін әкелді. Митчелл адамдарды «өздерінің қадір-қасиеттерімен» қабылдаудың оңтүстік мейірімділігін сыйлаған деседі. Митчелл Нью-Йорктегі кеңсесіне жұмысқа бара жатқанда, қаладағы осы ерекше орындарды ашты, бірақ көбінесе жұмыстан кейін қаланың көрікті жерлерін аралап, Нью-Йорктің өзін зерттеді. Шындығында, Митчеллдің көптеген туындылары Нью-Йорк қаласын аралап, «қаланың бойын аяусыз шарлағаннан» туды, ешнәрсе оның назарынан тыс қалмады. «Мистер Хантердің қабірі» 1992 жылы жарық көрген «Ескі қонақ үйде» жинағына қайта басылды. Мақала Джозеф Митчеллдің Джордж Хантер есімді афроамерикалықпен болған кездесуіне негізделген. Бұл мақала Митчеллдің «типикалық күнімен» басталады, бұл оқырманға оған жақындауға мүмкіндік береді. Бір күні Митчелл оянып, айналасындағы жағдайдан шаршағанын мойындайды, бірнеше сэндвичтерді жинап, Стейтен аралына зираттарды зерттеуге кетеді. Митчелл оқырманды осы күні сияқты күндері аралаған зираттар арқылы жетеледі, олар Вудроу қауымындағы Вудроу жолындағы Вудроу методистік шіркеуінің зираты, Россвилл қауымындағы Артур Килл жолындағы Санкт-Лука епископтық шіркеуінің зираты немесе Россвилльдің шетіндегі Артур Килл жолындағы зираттарды қамтиды. Содан кейін оқырманды Оңтүстік жағалауға, Стейтен аралының ауылдық бөлігіне, ағаштар басым болатын және ең көне зираттарды табуға болатын жерге (Митчелл) жетеледі. Митчелл бірнеше зираттарды зерттейді, қабір тастарына тоқтап, оларды зерттейді, аттарын оқиды және ойларындағы жүзім бұталарын және топырақты алып тастайды. Митчелл Россвилль зиратын тастап кетпекші болып шаршайды, сәтте оның назарын аударған жабайы гүлді байқайды, ол Рейчел Диссоуэйдің қабіріне тартылады, сол кезде Митчеллді зираттың пасторы мистер Брок байқайды. Екі адам Митчеллдің жабайы гүлдерге, әсіресе, қырыққабатқа деген қызығушылығы туралы әңгімелеседі, бұл мистер Броктың Блумингдейл жолынан тыс қара қауымдастықтағы зират туралы айтуына себеп болады. Мистер Брок Митчеллге жергілікті мефодистік шіркеудің сенімділер кеңесінің төрағасы Г. Хантердің байланыс телефонын береді. Митчелл, мистер Брок берген ақпаратты пайдаланып, мистер Хантермен байланысады және Сенди Граундты зерттеу үшін сенбі күні таңертең оның үйінде кездесуді келіседі. Сенбі күні таңертең Митчелл Хантердің үйіне келеді, оны Хантер қарсы алады, ол келгенде тортқа глазурь жағып жатыр. Митчелл мырза Хантердің үйінде болған уақытта Сенди Граундтың тарихы туралы көп нәрсе біледі. Ас үйде екеуі түрлі нәрселер туралы әңгімелейді, мысалы, жабайы гүлдің тұқымы туралы. Сенди Граундта тұратын қарт әйелдер, соның ішінде Хантер мырзаның анасы, оның тамырында емдік қасиеттер бар деп сенді, тіпті басқалар оларды улы деп санаса да. Одан кейін Хантер мырзаның үйі қандай ағаштан салынғандығы туралы әңгіме өрбиді, және екі адам верандада отырғанда, ол ұшқыштарды қаншалықты жек көретіні туралы әңгімелейді (сонымен қатар Сенди Граундтың тарихы туралы әңгіме, ол устрицалардың жетіспеуінен басталды). Ұшпен болған оқиғадан кейін Хантер мен Митчелл зиратқа сапарларын бастайды. Зиратқа бара жатқанда Митчелл Хантердің отбасы мен өзіне қатысты көбірек әңгімелейді, соның ішінде Хантер Оңтүстікте тумағанын, бірақ оның анасы туғанын; одан да көп, оның анасы Вирджиниядан келген құл болды, ал оның анасы одан бұрын. Хантердің анасы құлдықта болғаннан кейін Бруклинге көшіп келеді, онда ол оның әкесімен танысып, үйленеді, бірақ әкесі жазасын өтегеннен кейін отбасы Сенди Граундқа көшіп келеді, олар жұмысты жинап алуға үміттенеді. Әкесінің өлімінен кейін Хантер мырзаның анасы Сенди Граундтан келген еркекпен тұрмысқа шықты, Хантер мырза оны қатты ұнатпады, бірақ оның отбасы тарихында сол сияқты. Одан кейін Хантер мырза өзінің қалай арақ ішуге айналғандығын және алғашқы әйеліне үйленер алдында кірпіш салушы және бизнес иесі ретінде бірнеше жұмысты қалай атқарғанын айтады. Хантер мырза екі рет үйленгенін және екі әйелінен де айырылғанын айтады. Ол өзінің өлген ұлы бар екенін де айтады. Осы аяннан кейін екі адам зиратқа кіреді. Олар әртүрлі тамырлар туралы әңгімелейді, олардың кейбіреулерін Митчелл таниды, ал біреуін танымайды, содан кейін Хантердің айтуынша, оның ағасының қабіріне жетеді. Хантер, Митчелл тағы да зерттейтін уақытта, қабір тасынан жүзім бұталарын алып тастауға кіріседі, екеуі оны жақсырақ көре алады. Осыдан кейін екі адам бірнеше қабірлерге тоқтап, Хантер олардың әрқайсысының қысқа өмірбаянын айтады. Тоқтау, әңгімелеу және жалғастыру үрдісі екеуі Хантердің жер учаскесіне жеткенде тоқтатылады, онда ол қателік болғандықтан жерленбек емес, Хантер оны эмоциялық түрде түсіндіреді. Екі қадам басып, Хантер Митчеллге өзінің қайда жерленетінін көрсетеді, «Ах, жарайды, ( ) бұл ештеңені өзгерте қоймайды» деп аяқтайды (Митчелл). Бұл мақала, көптеген басқалары сияқты, Томас Кункелдің 2015 жылы жазған Митчеллдің өмірбаяны жарық көргеннен кейін сынға ұшырады. Кункелдің өмірбаяны Джозеф Митчеллдің өмірі туралы бірнеше қызықты фактілерді жарыққа шығарды, бірақ кейбір ақпарат «құртты ойшауды» ашты, әсіресе Митчеллдің мақалаларының кейбір бөліктерінің ойдан шығарылғаны және оқиғалардың болған уақыты қысқартылғаны туралы ақпарат. Көптеген сыншылар, көрінеді, қатты алаңдады, соның ішінде Колумбия журналистикалық шолу журналының жазушысы Майкл Розенвальд. Кітап жарық көргеннен кейін Розенвальд «Мен осы жігіттің осы кітапты жазғанын қаламаймын» деген мақала жазды. Бұл мақалада Розенвальд Митчеллмен өзінің қарым-қатынасын, оның өзіне және басқа жазушылардың буындарына қандай әсер еткенін және оның сүйікті мақаласы «Мистер Хантердің қабірі» екенін айтады, содан кейін Кункелдің өмірбаянындағы жазылғандарға деген көңілінің қалғанын айтады, «Мен үшін бұл нәрселерді білуім, сүйікті бейсбол ойыншымның стероидтерге отырғанда алысқа соққан голдар соққанын білуім сияқты болды», деп оның сезімін білдіреді. Розенвальдтың мақаласында тағы бір беделді журналист Гей Талес туралы пікір бар, Розенвальд оның досы. Өмірбаянын оқығаннан кейін және оның жайлы естігеннен кейін Талес шамамен «Менің өсіп келе жатқан әріптесімнің мен кінәлі болғым келмейтін нәрселер жасағанын естігенімде, бұл алаңдатарлық және қайғылы» деген сөздерді айтқан.

Джо Гулдтың құпиясы

Джо Гулдтың құпиясы (1965) еңбегінде Митчелл Нью-Йоркте тұратын эксцентрикті богем Джо Гулд туралы "Профессор теңіз құйрығы" (1942) және "Джо Гулдтың құпиясы" (1964) атты екі бұрынғы «Нью-Йоркер» материалдарын кеңейте түседі. Гулдтың қазасынан кейін Митчелл Гулд ұзақ жылдар бойы жазып отырмын деп мәлімдеген, зор көлемді кітабын – «Біздің заманның ауызша тарихы»н табуға кіріседі. Бірақ Митчелл көп ұзамай, он миллион сөзден тұратын ауызша тарих еңбегінің жоқ екенін біледі. Дегенмен, Гулдтың Нью-Йорк айналысындағы бірнеше топтарда танымал және маңызды тұлға екенін анықтайды. Митчеллдің антигерой және Нью-Йорк ландшафты туралы үнемі қозғалған ойларын дамыта отырып, «Джо Гулдтың құпиясы» Гулдтың жоқ ауызша тарихының мәнін оның өмірі мен даусын сақтап беру арқылы жеткізеді. Гулдтың жазу стилі ойдан-құбыла және өзіне-өз сілтеме жасайтын; алайда, Митчеллдің «Джо Гулдтың құпиясы» еңбегіндегі жазуы бұрынғы жұмыстарынан ерекшеленеді. Митчелл көбінесе бірінші жақта сөйлейді, жеке оқиғаларын және сюжет айналасындағы естеліктерін баяндайды. Сонымен қатар, Гулдтың жоқ «Ауызша тарихы» қарапайым халықтың немесе антигеройлардың дауыстарын жазуға жасалған әрекет. Митчеллдің барлық шығармалары, әсіресе «Джо Гулдтың құпиясы», осы мәнді қамтиды. Оның жұмысы көбінесе кейіпкерді зерттеуге бағытталған, онда ол Джо Гулдтың бейнесін жасайды. Гулд «Ауызша тарихының» алғашқы тарауларын жазу және қайта жазу кезінде жазушылық дағдарысқа тап болады. Қызығы, Митчеллдің өзі де жазушылық дағдарыспен күресіп, өмірінің кейінгі жылдарында бұрынғы өнімділігін жалғастыра алмайды.

Сыни қабылдау

Митчеллдің туындыларына қатысты сын тұжырымдарының көп бөлігі өте жағымды. Көптеген сыншылар Митчеллді "елдегі ең үздік репортер" деп атап, оны "әдеби журналистика саласында жетістікке ұмтылған әрбір жазушының назарында болуға тиіс" және "репортаж жасау өнерін нағыз өнерге айналдырған" автор деп таныды. Сыншылар Митчеллдің жазу шеберлігін "сұхбат алу дағдысы, кейіпкерлерін және олардың тілінің көрнекті бейнеленуі, елікпейтін юмор және әсем, тегіс стильде жазу қабілеті" деп бағалайды.