Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс зоологы (1781–1861)
German zoologist (1781–1861)
Фридрих Тидеманн ФРС HFRSE (23 тамыз 1781 – 22 қаңтар 1861) – неміс анатомы және физиологы. Ол ми анатомиясы саласындағы сарапшы болды. Тидеманн өмірінің көп бөлігін Хайдельберг университетінде анатомия және физиология профессоры қызметін атқарып, 1816 жылы тағайындалды, бұрын Ландшут қаласында он жыл бойы анатомия және зоология кафедрасын басқарған еді. 1827 жылы Швеция Корольдік Ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1836 жылы Ирландия Корольдік Хирургтар Колледжінің құрметті мүшесі болып сайланды.
Friedrich Tiedemann FRS HFRSE (23 August 178122 January 1861) was a German anatomist and physiologist. He was an expert on the anatomy of the brain. Tiedemann spent most of his life as professor of anatomy and physiology at Heidelberg University, a position to which he was appointed in 1816, after having filled the chair of anatomy and zoology for ten years at Landshut, and died at Munich. He was elected member of the Royal Swedish Academy of Sciences in 1827. In 1836, he was elected Honorary Fellow of the Royal College of Surgeons in Ireland.
Өмір
Тидеманн Пруссияның Кассель қаласында (қазіргі Германияның орталық бөлігі) дүниеге келді. Ол атақты философ және психолог Дитрих Тидеманның (1748–1803) үлкен ұлы еді. Фридрих 1798 жылдан бастап Марбург, Бамберг және Вюрцбург университеттерінде медицинаны оқып, 1802 жылы бітірді. Практикалық тәжірибе жинағаннан кейін 1804 жылы Марбургтен медицина докторы (MD) ғылыми дәрежесін алды, бірақ көп ұзамай тәжірибеден бас тартты. 1804 жылдан бастап Марбург университетінде физиология және салыстырмалы остеологиядан дәріс оқыды. Бір жылдың ішінде (1805 жылы) 24 жасында профессор атағына ие болды. Ол Ландшут университетінде зоология, адам анатомиясы және салыстырмалы анатомия профессоры қызметін атқарды. 1816 жылы Гейдельберг университетіне физиология және анатомия профессоры болып ауысты және 1849 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін сонда қалды. 1832 жылы Лондон Корольдік қоғамының шетелдік мүшесі, ал 1838 жылы Эдинбург Корольдік қоғамының құрметті мүшесі болып сайланды. 1861 жылдың 22 қаңтарында Мюнхенде қайтыс болды. Ол Мюнхендегі Ескі Оңтүстік зиратында (Alter Südfriedhof) жерленген.
Tiedemann was born at Cassel in Prussia (now central Germany), the eldest son of Dietrich Tiedemann (1748–1803), a philosopher and psychologist of considerable repute. Friedrich studied medicine at Marburg, Bamberg and Würzburg Universities from 1798 and graduated in 1802. Undertaking practical experience he gained his doctorate (MD) from Marburg in 1804, but soon abandoned practice. From 1804, he became a Docent, lecturing in Physiology and Comparative Osteology at Marburg University. In only one year (1805) he was raised to Professor aged only 24. This was as Professor of Zoology, Human Anatomy and Comparative Anatomy at Landshut University. In 1816, he moved to Heidelberg University as Professor of Physiology and Anatomy and remained there until retiring in 1849. He was elected a Foreign Fellow of the Royal Society of London in 1832 and an Honorary Fellow of the Royal Society of Edinburgh in 1838. He died in Munich on 22 January 1861. He is buried in the Alter Südfriedhof in Munich (Old South Cemetery).
Пікірлер
Тидеманн өзін табиғаттану ғылымын зерттеуге арнады және Парижге (Франция) көшіп келгеннен кейін Жорж Кувьедің жақтастарының біріне айналды. Германияға оралған соң, ол ұзақ жылдар бойы басты қарсыласы саналған Лоренц Окен мектебінің кең таралған болжамдарына қарсы, шыдамды және салмақты анатомиялық зерттеулердің қажеттігін қорғады. Оның адам миының дамуы, әкесінің интеллект дамуы туралы зерттеулерімен байланысты еңбегі ерекше атауға лайық. Тидеманн расизмге ғылыми тұрғыдан қарсы шыққан алғашқы ғалымдардың бірі болды. "Еуропалықтар мен орангутан миымен салыстырғанда негр миы" (1836) атты мақаласында, ол еуропалықтар мен әлемнің түрлі аймақтарынан алынған қара нәсілді ер адамдардан өлшеген краниометриялық және ми өлшемдеріне сүйене отырып, негрлердің миы кішкентай болғандықтан интеллектуалды деңгейі төмен деген кең таралған еуропалық сенімнің ғылыми негізі жоқ екенін, бұл тек саяхатшылар мен зерттеушілердің әсерінен туындаған пікір екенін дәлелдеді. 1827 жылы ол Нидерланд Корольдік институтының корреспонденті болды, ал 1851 жылы институт Нидерланд Корольдік өнер және ғылым академиясына айналғанда, ол шетелдік мүше ретінде қатысты. 1849 жылы Америка өнер және ғылым академиясының шетелдік құрметті мүшесі болып сайланды. Тидеман Жан Батист Ламаркқа ықпал етті және түрлердің эволюциясын қабылдады. Ғылым тарихшысы Роберт Ричардс Тидеманның «түрлер эволюциясының негізгі ұғымын, Ламарк стилінде, жоғары жануарлардың эмбриологиялық дамуы төменгі сатыдағылардың морфологиялық кезеңдерін қайталайды деген тұжырыммен біріктіргенін» жазды. 1913 жылы Ханс Гадоу атап өткендей, Тидеман 1814 жылы жыныстық таңдаудың негізгі функциясы – жарамсыз еркектердің көбеюіне кедерілгі келтіру екенін анықтады, ал қазбалар түрлердің геологиялық уақыт ішінде біртіндеп метаморфозаға ұшырағанын көрсетеді. 1860 жылдары темекі тарихшысы Фридрих Тидеманн темекі шегу салдарынан тілде бірнеше қатерлі ісік пайда болғанын хабарлады.
Tiedemann devoted himself to the study of natural science, and, upon moving to Paris, France, became an ardent follower of Georges Cuvier. On his return to Germany, he maintained the claims of patient and sober anatomical research against the prevalent speculations of the school of Lorenz Oken, whose foremost antagonist he was long reckoned with. His remarkable studies of the development of the human brain, as correlated with his father's studies on the development of intelligence, deserve mention. Tiedemann was one of the first persons to scientifically contest racism. In his article entitled "On the Brain of the Negro, compared with that of the European and the Orang outang" (1836), he argued based on craniometric and brain measures taken by him from Europeans and black men from different parts of the world that the then common European belief that Negroes have smaller brains and are thus intellectually inferior is scientifically unfounded and based merely on the prejudice of travellers and explorers. In 1827, he became a correspondent of the Royal Institute of the Netherlands, and when that became the Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences in 1851, he joined as a foreign member. He was elected a Foreign Honorary Member of the American Academy of Arts and Sciences in 1849. Tiedemann was influenced by Jean Baptiste Lamarck and accepted the transmutation of species. Science historian Robert J. Richards has written that Tiedemann "joined the basic notion of species evolution, of a Lamarckian flavor, with the proposition that higher animals in their embryological development recapitulated the morphological stages of those lower in the scale." Writing in 1913, Hans Gadow noted that Tiedemann in 1814 had identified a basic function of sexual selection in preventing less fit males from propagating, and fossils as showing gradual metamorphosis of species over geological time. By the 1860s, the tobacco historian Friedrich Tiedemann had reported several cancers of the tongue brought on by smoking.
Отбасы
1807 жылы Фраулин фон Холзингке үйленді. Кейін Шарлотта Хекерге үйленді. Оның Елиза есімді қызы болды. Тидеманның ұлдарының бірі, Густав, 1848 жылғы көтерілістерде қаза тапты. Оның ұлы Генрих Филадельфияға көшіп, Филадельфиядағы Германтаун ауруханасында дәрігер болды. Әкесінің еңбегіне байланысты, шамасы, ол Дарвиннің адам мен маймылдың арасындағы байланыс туралы тұжырымына қарсы шықты.
In 1807, he married Frauline von Holzing. He was later married to Charlotte Hecker. He had a daughter Elise. One of Tiedemann's sons, Gustav, was a casualty of the 1848 uprisings. His son Heinrich immigrated to Philadelphia and became a physician in Philadelphia's Germantown Hospital. Perhaps influenced by his father's work, he objected to the Darwinian contention of a continuity between humans and apes.
Мұра
2007 жылы бразилиялық генетик Серджо Пенья Тиедеманды "өз заманынан бұрынғы расизмге қарсы күрескен" деп атады.
In 2007, Brazilian geneticist Sergio Pena called Tiedemann an "anti racist ahead of his time".