Кіріспе

Аллен батпағы (Móin Alúine) – Ирландияның орталығында Лиффи және Шаннон өзендері арасында орналасқан үлкен көтерілген батпақ. Батпақтың 958 шаршы километрі (370 шаршы миль) Офли, Мит, Кильдар, Лаос және Вестмит округтеріне созылады. Bórd na Móna, мемлекеттік торф өндіру кәсіпорны, торфты механикалық түрде кең көлемде өндіреді. Аймақта торфты өңдеу заводтарына және торф отынымен жұмыс істейтін электр станцияларына тасымалдау үшін тар табанды индустриалды теміржолдардың шақырымдаған желісі бар. Бұған қоса, кесілген участақтар мал жаюға пайдаланылады. Батпақты Гранд-канал және Корольдік канал кесіп өтеді.

Табиғатты қорғаушылар

Ирландияның Торфты жерлерді қорғау кеңесі бұл батпақты «Келл кітабындай Ирландияның табиғи мұрасының бір бөлігі» деп сипаттайды. Батпақ ғасырлар бойғы өнеркәсіптік пайдалану және соңғы жылдардағы құрылыс салдарынан қатты азайды. Оның қалған бөліктерін сақтап қалу жұмыстары жүріп жатыр.

Археологиялық маңызы

Аллен батпағының шөптесін жерлерінде археологиялық жазбаның құнды бөлігі сақталған. Торфтың ерекше сақталу жағдайларының арқасында, әдетте бұзылатын көптеген заттар сақталады; олардың ішінде ағаш құрылыстар мен заттар бар. Аллен батпағының көптеген аймақтарында өнеркәсіптік ұнтақтау жұмыстары археологиялық қалдықтарды, мысалы, жолдарды ашып берді. Бұл жолдар – тарихқа дейінгі және орта ғасырларға дейінгі кезеңде салынған ағаш жолдар, олар адамдар мен жануарларға кең шөптесін жерлерді кесіп өтуге мүмкіндік берді және батпақ маңындағы қоғамдардың экономикасы мен өмір салты туралы мәліметтер бере алады. Батпақтардағы сақталу жағдайлары сонымен қатар гүл тозаңдары мен өсімдік макрофоссильдері сияқты палеоэкологиялық дәлелдерді сақтайды, олар көбінесе археологиялық мәліметтермен бірге батпақ пен оның төңірегіндегі орта туралы ақпарат алу үшін зерттеледі.

Палеоэкологиялық зерттеулер

Көптеген зерттеулер Ален батпағында сақталған палеоэкологиялық көрсеткіштерді зерттеу арқылы өткен ортаны қайта құруға бағытталған. Бұл сияқты батпақтар ерекше қызығушылық тудырады, себебі оббротрофты батпақтар жауын-шашын өзгерістеріне өте сезімтал. Қазіргі уақытта Дайнгеан батпағында жүргізіліп жатқан зерттеу жауын-шашынның өзгеруін қалпына келтіру және оны голоцен кезеңіндегі климаттың өзгеруімен байланыстыру үшін сынақ амёбаларын қолдануды зерттеуде. Мұндай зерттеулер құнды, өйткені олар өткен қоғамдардың климат өзгеруіне қалай ден қойғаны туралы мәліметтер бере алады.