Кіріспе
КСРО саяси полициясының үш лауазымды өкілінен тұратын топ, жылдам сот үкімдерін шығару үшін құрылған. НКВД тройкасы немесе Арнайы тройка (особая тройка) – Кеңес тарихында Ішкі істер халық комиссариатының (НКВД, кейін КГБ құрылуына бастама болған) үш лауазымды өкілінен құралған, халыққа жеңілдетілген, жедел тергеулерден кейін, ашық сот отырысынсыз үкім шығарған орган. "Тройка" сөзі орыс тілінде "үш адамнан тұратын топ" немесе "триада" мағынасын білдіреді.
NKVD troika or Special troika (особая тройка), in Soviet history, were the People's Commissariat of Internal Affairs (NKVD which would later be the beginning of the KGB) made up of three officials who issued sentences to people after simplified, speedy investigations and without a public trial. Troika means "a group of three" or "triad" in Russian.
Өмірбаян
Бірінші тройка 1918 жылы құрылды, оның мүшелері Феликс Дзержинский, Яков Петерс және Солшыл СР В. Александрович болды. Алғашқы "оперативтік тройкалар" (оперативная тройка) 1929 жылы Мәскеу әскери округінде "орталықта" енгізілді. "Оперативтік" деген белгі олардың мемлекеттік полицияның (ОГПУ) оперативтік бөлімдеріне негізделгенін білдіреді. Тройкаларға кеңеске қарсы элементтерді сот немесе тергеусіз жылдам жазалау міндеті жүктелді. Шығарылған үкімдер, яғни өлім жазалары құпия түрде орындалуға тиіс болды. 1930 жылдың қаңтар айында ұжымдастыру бағдарламасының бір бөлігі ретінде Кеңес Одағының Саяси бюросы мемлекеттік полицияға бүкіл Кеңес Одағының шаруаларын тексеруге рұқсат берді. Әдеттегі сот процедуралары тоқтатылды және 2 ақпандағы ОГПУ бұйрығы "кулактарды класс ретінде жою" үшін қажетті шараларды нақтылады. Бұл тройкалардың жұмыс істеуі үшін аймақтық негіздегі жүйе құрылды, соның арқасында операциялар жергілікті деңгейде және жылдам нәтижемен жүргізілуі мүмкін болды. Әр аймақта тройкалар "кулактар" деп танылған жер иелерінің тағдырын шешетін. Мемлекеттік полиция өкілі, жергілікті коммунистік партия хатшысы және мемлекеттік прокурордан құралған тройка шағымдану құқығысыз жылдам және қатаң үкімдер (өлім немесе жер аудару) шығаруға уәкілетті болды. Фактически, олар судья, қазылар алқасы және өлім жазасын орындайтын адамдардың ролін атқарды. Бірте-бірте тройкалар Кеңес Одағының басқа да аймақтарына түрлі мақсаттармен енгізілді: "сот тройкалары" (судебная тройка), "төтенше тройкалар" (чрезвычайная тройка) және "арнайы тройкалар" (специальная тройка). Ұлы Отан соғысының басында НКВД-ға Волга неміс автономиялық кеңестік социалистік республикасынан мыңдаған немістерді депортациялау міндеті жүктелді. 1941 жылы Мәскеуден шыққан бұл жарлықтың жауапкершілігі тройкада болды және жарлықтарды орындаудың барлық шаралары осы тройканы құрайтын үш адамның қолына берілді. Соғыстан кейін үкіметтегі жауапкершіліктер ауыса бастады және 1952 жылы екі арнайы тройка құрылды. Бірінші тройка Георгий Маленковтан, Никита Хрущевтен (ол Ұлы тазалау мен көрсетілімдік сот процесіне де қатысқан) және Николай Булганиннен тұрды. Екінші тройка Лаврентий Бериядан, Михаил Первухинден және Максим Сабуровтан құралды. Бұл тройкалар партия мен мемлекет арасындағы міндеттердің нақты болуын қамтамасыз ету үшін құрылды, бірақ партиялық және мемлекеттік комитеттерге қатысу жиі кездесетін, бұл партия мен мемлекеттік функциялар арасындағы шекараны бұрмалады.
00447 құпия бұйрық "Кулақ операциясы"
1937 жылғы 28 маусымда Политбюро Батыс Сібірде тройка құру туралы жарлық шығарды. Бастапқыда бұл шараның мақсаты – Париждегі ақ офицерлер тобының РОВС-тен бастау алған құйрықтарын анықтау болғанмен, бұл НКВД-ның №00447 бұйрығын қалыптастырудың алғашқы қадамы ретінде қарастырылуы мүмкін. НКВД-ның №00447 бұйрығы, 1937 жылғы 30 шілдеде Николай Ежовтың қол қоймасымен бекітілді. Бұл бұйрық "Бұрынғы кулактар, қылмыскерлер және басқа да кеңеске қарсы элементтерді қуғын-сүргінге салу туралы" еді. Осы бұйрық бойынша республика, край және облыс деңгейінде тройкалар құрылды. "Агро-Жоинт" ұйымы өмір сүру деңгейін арттыруға көмектесу үшін неміс еврей дәрігерлерін қоныстандыруға көмектесті. 1930 жылдары Гитлермен соғысқа дайындалып жатқан Сталин тұсында немістер кеңестік Ресейде қуғын-сүргінге ұшыраған және жойылған ұлттардың ішіндегі бастыларының бірі болды. 1937-1938 жылдардағы Ұлы тазалау кезінде кеңестік жерлерде сыртқы (кеңестік емес) байланыстары немесе туыстықтары бар барлық адамдарды жою туралы директива берілді. "Агро-Жоинт" мүшелері, сондай-ақ шетелдік колониялар мен ұлттық диаспоралар, олар құрған қоныстар сияқты, осы талаптарға толыққандай сәйкес келді. "Агро-Жоинт" бағдарламасы тұрақты деп жоспарланбағанмен, оны кеңес режимімен жылдам және қатал түрде таратуға қатысқандар, әсіресе оның жетекшісі Джозеф Розен, оның ішкі кеңестік байланыстары тазалау кезінде күйрегендігіне қатты таң қалды. Бұл ұйым 1934 жылдың мамырына дейін КСРО Коммунистік партиясының Орталық Комитетімен автономды аймақ ретінде ресми мойындалмады. Жағдай қиын болғанымен, бастапқы қоныстанғандардың шамамен 2/3 бөлігі уәде етілгендей жағдайлар емес екенін көріп, кетіп қалды. Қалғандары 1928 жылы алғашқы еврей ұжымдық шаруашылығы – Бирофельдті құрды. Бұл тұтқындардың қайда екені 1943 жылға дейін белгісіз болды, сол кезде неміс әскері Катынь ауданында шамамен 4000 адамның денесін тапты. Дене сақталған жағдайлары әскерлердің бастарына оқталғанын және үлкен үймелерге көмілгенін көрсетті. Осы трагедияға қатысты көптеген құжаттар жойылды, ал кейбіреулері 2010 жылға дейін жарияланбады. Жарияланған құжаттарға сәйкес, өлім жазасын В. Меркулов, Богдан Кобулов және Леонид Баштаковтан тұратын тройка бекітті.