Кіріспе

3-ғасырдағы қытай буддалық аудармашы

Дхармаракша (санскр. Dharmarakṣa, яп. Jiku Hōgo, кор. Ch’uk Pǒphom, шамамен 233 – 310 жж.) – Махаяна сутраларын қытай тіліне аударған ең маңызды ерте аудармашылардың бірі. Оның бірнеше аудармасы Шығыс Азия буддизміне терең әсер етті. Ол діни каталогтарда Yuezhi тегінен шыққан деп сипатталған.

Өмір

Оның отбасы Дуньхуанда тұрды, ол 233 жыл шамасында дүниеге келді. Сегіз жасында санова болып, Үндістандық Чжу Гаозуо монахты ұстазы етіп алды. Кішкентай кезінде Дамараксаның өте зиялы болғаны айтылады, ол ұстазымен бірге Батыс аймарлардағы көптеген елдерге саяхаттап, Орталық Азия тілдері мен жазуларын үйренді. Содан кейін ол көптеген буддалық мәтіндермен Қытайға оралды және оларды қытай және шетелдік, парфяннан хотандықтарға дейін, көптеген көмекшілер мен әріптестердің көмегімен аударды. Оның ең белгілі көмекшілерінің бірі – қытайлық упасака Не Ченгюань, ол хатшы және редактор болып қызмет етті. Дхармаракса 266 жылы Чанъаньда (қазіргі Сиань) аудармашылық мансабын бастады, кейіннен жаңа құрылған Цзинь әулетінің астанасы Луоянға көшті. Ол біраз уақыт Дуньхуанда да белсенді болды және осы үш орынды кезекпен басып өтті. Ол алғаш рет Лотос сутрасы мен Он сатылы сутраны Чанъаньда аударды, бұл екі мәтін кейіннен Қытай буддизмі үшін шешуші болды, тиісінше 286 және 302 жылдары. Ол аурудан кейін жетпіс сегіз жасында қайтыс болды, ал қай жерде қайтыс болғаны әлі де даулы.