Кіріспе

Уильям Сароянның 1943 жылғы романы – Уильям Сароянның "Адамдық комедия" романы. Бұл роман бастапқыда MGM студиясы үшін жазылған 240 беттік фильм сценарийі болған. Сароян фильмді өндіріске алып, режиссерлік етуді жоспарлаған, бірақ сценарийдің тым ұзын болғаны немесе оның сынақ ретінде түсірген қысқа фильмі қанағаттандырмай қалғаны, немесе екеуінің де себебінен жобадан алынып тасталды. Ол студиядан кетіп, үйіне оралып, фильм экранға шығуға асыққанда романды жазды. Роман 1943 жылдың наурыз айында "Айдың кітабы" клубының таңдауы болып, жарық көргеннен кейін бір аптада бестселлерге айналды. Сароян "Адамдық комедия" фильмі үшін "Оскар" сыйлығын жеңіп алды.

Сюжет

Гомер Макаоли – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Калифорнияның Сан-Хоакин аңғарында әкесіз өскен 14 жасар ұл. Оның үлкен ағасы Маркус соғысқа кеткен, ал Гомер отбасының еркегі болуға тиіс деп ойлайды. Ақша табу үшін ол кешкі уақытта телеграфшы болып жұмыс істейді, соның салдарынан кейде ол бір отбасына ұлының соғыста қаза болғаны туралы хабар жеткізуге мәжбүр болады. Дегенмен Гомер әдеттегі өмірін жалғастыра береді, мектепке, шіркеуге және киноға барады. Ол үйіндегі жылы атмосферадан, махаббатқа толы отбасынан, кішкентай інісінен және арфада ойнайтын анасынан күш алады. Оның тамырлары мен дұрыс пен бұрысты ажырата білудің ішкі сезімі оны адал және үміткер етеді. Романның көңіл көтеріп, оптимистік көзқараспен жазылуының бір себебі – бұл туындының бастапқыда MGM студиясының Луис Б. Майер үшін сценарий ретінде жазылуы.

Тақырыптар мен жағдай

"Адамдық комедия" әңгімесінің сюжеті, әсіресе Гомер мен Одиссей кейіпкерлері, Сароянның өміріне негізделген – ол әкесіз, бауырлары мен анасымен бірге өмір сүрген. Романдағы Итака қаласы, Калифорния, Сароянның туған қаласы – Калифорнияның Фресно қаласының үлгісімен жазылған. Кітапта Гомердің "Одиссеясына" бірнеше сілтеме бар, оның ішінде осы романның басты кейіпкеріне Гомер есімі берілген. Гомердің кіші інісінің аты – Одиссей, ол Гомердің "Одиссеясындағы" басты кейіпкер Одиссейдің римдік нұсқасы. Екі кітапта да үйге оралу тақырыбы ортақ. Итака – роман бойынша Гомер мен Одиссейдің туған қаласы, ал "Одиссеяда" Одиссейдің туған жері. Гомердің Троялық Хеленіне жатқан ишара ретінде Хелен Элиот есімі Гомердің сүйген қызына берілген. Оқиға Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде болған.

Қайта қарау

Dell Paperbacks 1966 жылы романның жаңартылған басылымын шығарды. Жаңартылған басылым авторлығы Уильям Сароянға жатқызылады, онда маңызды түзетулер жасалып, оқиға 192 бетке дейін қысқартылған.

Бейімделулер

Сароянның сценарийі бойынша түсірілген "Адам комедиясы" фильмі 1943 жылы шықты. 1943 жылы Ник Хоффер "Адам комедиясы" негізінде "La Comédie Humaine" атты газет комиксін жасады. Ол Квебек газеті Le Petit Journal-де жарияланды. С. Ли Погостиннің адаптациясы 1959 жылдың наурыз айында "Дюпон айының шоуында" теледидарда көрсетілді. Погостиннің бейімделуіне New York Times жоғары баға берді. Бұл қойылымда Майкл Дж. Поллард түсті, ал баяндаманы Берджесс Мередит жасады. New York Times "поп-фолк опера" деп сипаттаған сахналық музыкалық бейімделуі 1983 жылдың 28 желтоқсанында Джозеф Папптың Public Theatre-ында ашылды, кейін Бродвейге көшірілді, онда 19 алдын ала көрсетілімнен және 13 қойылымнан кейін жабылды. 1992 жылы Ричард Клауч Фил Атлакссонның Бойз штаты университетіндегі сахналық бейімделуін, Рэнди Дэвисонның қатысуымен қойды. "Итака" (2015) атты екінші фильм нұсқасын Мег Райан түсірді. Фильмнің түсірілімі 2014 жылдың шілдесінде Вирджиния штатының Ричмонд және Петерсбург қалаларында басталды.