Кіріспе

Австрия мектебінің экономисі (1922–2007)

Ханс Ф. Сеннхольц (3 ақпан 1922 – 23 маусым 2007) – Германияда туған американдық Австрия мектебінің экономисі және өнімді жазушы, Людвиг фон Мизестің шәкірті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Люфтваффе ұшқышы болған ол 1942 жылғы 31 тамызда Солтүстік Африка үстінде атып түсірілді және соғыстың қалған бөлігін АҚШ-тағы тұтқын лагерінде өткізді. Германияға оралғаннан кейін Сеннхольц 1948 жылы Марбург, ал 1949 жылы Кёльн университеттерінде білім алды. Содан кейін ол докторлық диссертациясын алу үшін АҚШ-қа көшіп, Нью-Йорк университетінде оқыды, онда ол АҚШ-та Мизестің алғашқы докторанты болды. Ол 1956–1992 жылдары Гроув Сити колледжінде экономика пәнінен сабақ берді. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін 1992–1997 жылдары Экономикалық білім беру қорының президенті болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Люфтваффеге әскерге алынып, Мессершмитт Bf 109 ұшқышы болды және Норвегия, Франция және Ресейдегі ерлігі үшін Темір крест орденімен марапатталды. 1942 жылдың 31 тамызында Солтүстік Африкадағы шайқас қызулаған кезде, ол Солтүстік Африка үстінен атып түсірілді және соғыстың қалған бөлігін АҚШ-тағы тұтқын лагерінде өткізді. Ақырында ол Арканзас штатындағы Уилсон қаласындағы тұтқын лагеріне ауыстырылды, онда 1945-1946 жылдары Уилсонның сүт фермасында күніне екі рет 20 сиыр сауды.

Соғыс күндiзiлiгi

Арканзаста болған кезінде ол тұтқын ретінде өткізген уақытының күнделігін жүргізді. 1946 жылы Германияға қайтарылғанда, ол күнделікті сенімді күзетшісіне тапсырды: «Уақыт келгенде, оны үйіме жіберші». Бірақ күнделік ешқашан жетпеді. 1964 жылы Арканзас штатының Джонсборо қаласындағы зауыт жұмысшысы Уильям Харрисон осы күнделікті «ескі» 63-ші тас жолының жанындағы дренаж артериясы – Бэй-Дитчтің (Bay Ditch) жағалауынан тауып алып, сақтап қалды. 1985 жылдың қараша айында Харрисон күнделікті Арканзас штаты университетінің неміс тілі профессоры Скотт Дарвинге әкелді. Дарвин Харрисонға университет қызметкерлерінің ешкімнің оны оқи алмайтынын, себебі ол қолмен, қазір қолданылмайтын неміс әрпімен жазылғанын хабарлады. Күнделікті соңында Германияда туған, Роберт С. Коэннің әйелі Эрика Коэн аударды. Роберт С. Коэн АҚШ Армиясының медициналық корпусында қызмет еткен кезде олар үйленген. 1930 жылдары оқығандықтан, ол осы әрпін оқи білді. Күнделік автордың Люфтваффе ұшқышы ретіндегі өмірін, Солтүстік Африкада атып түсірілуін және Арканзастағы неміс тұтқыны ретінде өткізген уақытын баяндады. Автордың кім екені туралы ешқандай мәлімет болмады. Бұл, мүмкін, қасақана жасалған, өйткені тұтқындарға жеке мүлікке ие болуға рұқсат етілмеген. Кейін ол докторлық диссертациясын қорғау үшін АҚШ-қа көшіп барды. Нью-Йорк университетінде оқыды. Ол Людвиг фон Мизестің АҚШ-тағы алғашқы докторанты болды. 1956–1992 жылдары Гроув Сити колледжінде экономика пәнінен сабақ берді және жұмысқа орналасқан кезде бөлім меңгерушісі болып тағайындалды. Зейнетке шыққаннан кейін 1992–1997 жылдары Экономикалық білім беру қорының президенті болды. Кальвинист саяси философ Джон В. Роббинс Сеннхольцтің қайтысынан кейін жарық көрген кітапта «Сеннхольц еркін қоғамды қорғауды аянға негіздейді» деп көрсетті. Австрия мектебінің тағы бір экономисі Жозеф Салерно Сеннхольцты Австрия мектебінің жеткіліксіз бағаланған мүшесі деп атады, ол «өте кең тақырыптар спектрінде соншалықты анық жазады, оның тағдыры Сай мен Бастиатқа ұқсас болуы мүмкін. Жозеф Шумпетер атап өткендей, осы екі ұлы 19 ғасыр француз экономистері, сонымен қатар экономикалық риторика шеберлері, олардың еңбектерін британдықтар «беткей» және «сыртқы» деп қате бағалаған».

Сеннхольцтің ықпалы

2008 жылы АҚШ президенттігіне кандидат болған Рон Пол экономикаға деген қызығушылығын Сеннхольцпен танысуы мен оны жақсы білуіне байланыстырады. Джордж Мейсон университетінің Меркатус орталығындағы философия, саясат және экономика бойынша кеңейтілген оқу бағдарламасының директоры Питер Боетке экономиканы алғаш рет Гроув Сити колледжінде студент болып оқығанда Сеннхольцтан үйренді.

Мақалалар

"Болжам жасау". Фримен, 20-том, 1-сан (1970 жылғы қаңтар): 11–15. "Әлем туралы не біле аламыз". Фримен, 20-том (1970): 443. "Күллі билікті мемлекет". Фримен, 20-том (1970): 440–442. "Ұлы экономикалық дағдарыс". Фримен (1969 жылғы қазан) "Халықаралық экономикалық қатынастардағы дағдарыс". Imprimis, 2-том, 3-сан (1973 жылғы наурыз): 1–6.

Кітап сын-пикірлері

"Барлық биліктің үкіметі: Тоталитарлық мемлекеттің және тоталитарлық соғыстың қалыптасуы" кітабына шолу. Фримен журналы, 20-том (1970): 440–442. Толық аудиожазба.

Авторлығы

Еуропаның бөлінуі. Нью-Йорк (1955)
Еуропа қалай аман қалады? Нью-Йорк: Д. Ван Ностранд компаниясы (1955)
Moneda y libertad. Буэнос-Айрес, Аргентина (1961)
Ұлы депрессия. Лансинг, МИ (1969)
Инфляция немесе алтын стандарт. Лансинг, Мичиган (1973)
Өлім және салықтар. Вашингтон, Д.С. (1976) [2-басылым, 1982]
Экономикалық проблемалар. Буэнос-Айрес, Аргентина (1977)
Инфляция дәуірі. Белмонт, М.А. (1977)
Жер асты экономикасы. Ауберн, АЛ: Людвиг фон Миз институты (1984)
Ақша және еркіндік. Grove City, PA: Libertarian Press (1985)
Жұмыссыздық саясаты. Спринг Миллс, ПА (1987)
Қарыздар мен тапшылықтар. Спринг Миллс, ПА (1987)
Ұлы депрессия: Тағы қайталана ма?. Спринг Миллс, ПА (1988)
Жинақ-қаржы банктерін құтқару. Спринг Миллс, ПА (1989)
Экономикалық үш заң. Спринг Миллс, ПА (1990)
Гроув Сити колледжінің алғашқы сексен жылы. Grove City, PA (1993)
Ойлар мен естеліктер. Ирвингтон, Нью-Йорк (1997)
Жел себу. Grove City, PA (2004)
Инфляция дәуірі жалғасты. Grove City, PA (2006)

Өңдеу

Алтын – ақша. Вестпорт, Коннектикут штаты: Гринвуд Пресс (1975)
Тегін қолдануға болады. Ирвингтон-он-Хадсон, Нью-Йорк: Экономикалық білім беру қоры (1995)