Кіріспе

Жалға алу-сату шарты, сонымен қатар жалдау-сату келісімі немесе жалдап алу шарты деп те аталады, тұтынушыларға берік тауарларды немесе жылжымайтын мүлікті стандартты несие шартын жасамай-ақ алуға мүмкіндік береді.

Транзакция құрылымы

Стандартты жалға алу-сату шартында екі тарап жалға алу мерзімін, сондай-ақ жалға алу мерзімі аяқталғаннан кейін сату шарттарын, оның ішінде сату бағасын келіседі. Көбінесе шарт екі бөліктен тұрады: бірі жалға алу мерзімін, екіншісі – сату-сатып алу шартын реттейді. Жалға алу-сату шартында әдетте көрсетілгендей, опциялық төлем және жинақталған жалға алу кредиті, егер жалға алушы/сатып алушы жалға алу мерзімі бітіп қалғаннан кейін мәміледен бас тартса, қайтарылмайды. Жалға алушы/сатып алушы сатудан босатылады, ал үй иесі/сатушы жаңа жалға алушыларды табуға жауапты болады. Қарапайым тілмен айтқанда, LOA немесе LPA – мүлікті аз немесе мүлдем ақша төлемей иелену мүмкіндігі, мүліктің құнын кейін төлеу шартымен, екінші тарапқа ай сайынғы төлемдерді кепілдік беру арқылы. Бұл сізге мүлікті басқаруға және одан ай сайынғы табыс алуға мүмкіндік береді (сатып алу міндетті емес), келісімде белгіленген мерзімде, әдетте 5-8 жыл ішінде. LOA немесе LPA – өте танымал мүлік инвестициясы, себебі жалға алушылардан түсетін айлық төлемдер арқылы пайда табуға болады, содан кейін мүлікті келісілген бағаға сатып алып, капиталдық өсімнен жоғары пайда табуға болады, барлық қаражатыңызды алып, максималды пайда мен шексіз ROI-ге қол жеткізе аласыз. LOA/LPA әсіресе Ұлыбританияда танымал және соңғы 30 жылдың ішінде Ұлыбританияда ғана жүздеген мың миллионерлерді жасады.

Жылжымайтын мүлік

Жылжымайтын мүлік мәмілелерінде, жалға алу-сату шарты дәстүрлі жалдау шартының элементтерін үйді кейінірек сатып алуға арналған бірінші кезектегі сатып алу құқығымен үйлестіреді.

Артықшылықтары

Жалға алу-сату шарты сатып алушы мен сатушының қажеттіліктерін дәстүрлі несиелік операция арқылы шеше алмайтын жағдайларда тиімді шешім болуы мүмкін. Мысалы, жалға алу-сату шарты нашар кредиттік тарихы бар, бастапқы төлем үшін жеткілікті қаражаты жоқ немесе қажетті уақытта дәстүрлі несиеге құқығы болмайтын адамдар үшін ыңғайлы.

Дау

АҚШ-та сатып алу бағасына есептелген сомалар қолданылған кезде келісім-шарт қаржыландыру шартына айналады және мұндай шарттар Додд-Франк заңы бойынша қарызға салудың зиянды түрлері ретінде қарастырылады. Осы федералдық заңға сәйкес, кез келген қаржыландыру шартында, меншік иесі болып тұратын үйді (бірден төрт тұрғын бірлікке дейін) сатып алушы, тіркелген ипотекалық несие берушімен жасалған қаржыландыру шартына қабілетті болуы керек. Бұл заң бойынша, үй иелері өз негізгі тұрғын үйін қаржыландыруға құқылы, ал жылжымайтын мүлікпен айналысатын кәсіпкерлер, мысалы, үй жалға берушілер, делдалдар деп есептеледі. Барлық штаттарда, жалдап алу шарты федералдық қаржыландыру талаптарына сәйкес келмейді. Кейбір сатушылар жалдап алу шарты арқылы осал отбасыларды нысанаға алады, содан кейін оларды қылмыстық жауапкершілікке тартумен қорқытып, отбасылардың төлеуге күш жіберген ақшасын алуға мәжбүрлейді. Жылжымайтын мүлік мәмілелері үшін, жалдап иелену сияқты баламалы қаржыландыру тәсілдері дәстүрлі қаржыландыруға қарағанда тұтынушыларды аз қорғайды және әдетте сатып алушы үшін жоғары құнға түседі.

Нигерия

Лагос штатының үйге меншік ипотекалық схемасы (LagosHOMS) – қазіргі таңда ипотека алуға шамасы келмейтін, бірақ болашақта мүмкіндігі болатын адамдарға бағытталған, жалдап алуға арналған бағдарлама. Жалдаушылардан белгілі бір кезең бойы жалдау ақысын төлеу күтіледі, одан кейін олар ипотека төлемдеріне өтуге шақырылады. Бұл бағдарлама, оның ішінде мұғалімдер мен кіші мемлекеттік қызметкерлер сияқты, жас мамандарды ескере отырып жасалған. Бағдарлама қалада 200-ден астам жаңа үй иесін сыйлады.