Екінші дүниежүзілік соғыстағы қаһарман: Вильгельм Хозенфельдтің өмірі мен ерлігі
Wilm Hosenfeld
Вильгельм Хозенфельд – неміс офицері, Екінші дүйн. соғысында поляктарды, еврейлерді құтқарған. «Пианист» фильміндегі кейіпкер. «Халықтардың Ұлы» атағымен марапатталған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс армиясының офицері (1895–1952)
German army officer (1895–1952)
Вильгельм Адалберт Хозенфельд (2 мамыр 1895 – 13 тамыз 1952), бастапқыда мектеп мұғалімі болған, Екінші дүниежүзілік соғыстың соңына қарай гауптман (капитан) шеніне жеткен неміс армиясының офицері еді. Ол нацистік Германия басып алған Польшада бірнеше поляктарды, оның ішінде еврейлерді жасыруға немесе құтқаруға көмектесті, сондай-ақ еврей пианині және композиторы Владыслав Шпилманға 1944 жылдың соңғы айларында Варшава қираған жерлерінде жасырынып аман қалуына көмектесті, бұл оқиға 2002 жылғы «Пианист» фильмінде бейнеленген. Ол Кеңес Армиясының тұтқынына алынып, 1952 жылы советтік тұтқындықта қайтыс болды. 2007 жылдың қазан айында Польша президенті Лех Качинский Хозенфельдті Польшаны қайта құру орденінің командирлік кресімен марапаттады. 2009 жылдың маусым айында Хозенфельд Холокост құрбандарына арналған Израильдің ресми мемориалы – Yad Vashem ұлттардың арасындағы Адал кісілердің бірі ретінде танылды.
Wilhelm Adalbert Hosenfeld (; 2 May 189513 August 1952), originally a school teacher, was a German Army officer who by the end of the Second World War had risen to the rank of Hauptmann (captain). He helped to hide or rescue several Polish people, including Jews, in Nazi German occupied Poland, and helped Jewish pianist and composer Władysław Szpilman to survive, hidden, in the ruins of Warsaw during the last months of 1944, an act which was portrayed in the 2002 film The Pianist. He was taken prisoner by the Red Army and died in Soviet captivity in 1952. In October 2007, Hosenfeld was posthumously honoured by Lech Kaczyński, the President of Poland, with a Commander's Cross of the Order of Polonia Restituta. In June 2009, Hosenfeld was posthumously recognized by Yad Vashem (Israel's official memorial to the victims of the Holocaust) as one of the Righteous Among the Nations.
Жастық шағы мен Бірінші дүниежүзілік соғыс
Хозенфельд Фулда қаласының жанында тұратын католик мектеп мұғалімінің отбасында дүниеге келді. Оның отбасылық өмірі католиктік рухта өтті, ал білімі барысында христиандық қайырымдылық жұмысына ерекше мән берілді. Ол Католик әрекеті мен шіркеудің ықпалымен әлеуметтік жұмысқа, сондай-ақ пруссиялық тәртіпке, неміс патриотизміне бейімделді. Әйелі Аннемариенің өсіп келе жатқан бейбітшілік көзқарастары да оған әсер етті. Сонымен қатар, ол Wandervogel қозғалысының (неміс жастар саяси тобы) және оның жақтастарының ықпалында болды. 1914 жылдан бастап ол Бірінші дүниежүзілік соғыста қатысты, ал 1917 жылы ауыр жарақат алғаннан кейін Хозенфельд екінші дәрежелі Темір крест орденімен марапатталды.
Hosenfeld was born into the family of a Roman Catholic schoolmaster living near Fulda. His family life had a Catholic character, and Christian charitable work was emphasised during his education. He was influenced by the Catholic Action and Church inspired social work, and also by Prussian obedience, by German patriotism, and, during his marriage, by the increasing pacifism of his wife, Annemarie. He was also influenced by the Wandervogel movement (a German youth political group) and its adherents. From 1914, he saw active service in the First World War, and after being severely wounded in 1917, Hosenfeld received the Iron Cross Second Class.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Хозенфельд 1939 жылдың тамызында Вермахтқа шақырылды және 1939 жылдың қыркүйек айының ортасынан бастап 1945 жылдың 17 қаңтарында Кеңес әскеріне тұтқынға дейін Польшада қызмет етті. Польшадағы алғашқы орны – Пабианице, онда ол тұтқын лагерін салуға және басқаруға қатысты. 1939 жылдың желтоқсанында ол Венгровке орналасты, онда 1940 жылдың мамыр айының соңында оның батальоны тағы 30 шақырым қашықтықтағы Ядовқа ауыстырылғанға дейін болды. Соңында ол 1940 жылдың шілдесінде Варшаваға ауыстырылды, онда соғыстың көп бөлігін өткізді, көбінесе 660-шы қарауыл батальонына (Wachbataillon), Варшава гвардиялық полкінің (Wach Regiment Warschau) құрамына қосылды. Ол Варшавадағы армия стадионындағы спорттық іс-шараларға жауапты болды. 1935 жылдан бері нацистік партияның мүшесі Хозенфельд уақыт өте келе партияның және оның саясатының көңілін қалдырды, әсіресе поляктарға, әсіресе еврейлерге қалай қатысқанын көргенде. Ол және бірнеше неміс офицерлері Польшаның барлық халқына деген ықылас білдірді. Көптеген отандастарының іс-әрекеттерінен ұялғандықтан, олар мүмкіндігінше көмек көрсетуге тырысты. Хозенфельд көптеген поляктармен достық қарым-қатынас орнатып, тіпті олардың тілін үйренуге әрекеттенді. Сондай-ақ ол Польшадағы шіркеулерде тыйым салынғанмен, діни қызметтерге қатысып, қасиеттілікке қатысып, мойынсұрып, күнәларын мойындады. Польшалықтарға көмек көрсетуі 1939 жылдың күзінде басталды, ол ережелерге қайшы келіп, польшалық әскери тұтқындарға отбасыларымен кездесуге рұқсат берді және тіпті кем дегенде біреуін ерте босатуға жәрдемдесті. Варшавада болған кезінде Хозенфельд өзінің лауазымын пайдаланып, шыққан тегіне қарамастан, адамдарға пана берді, соның ішінде саяси қуғынға ұшыраған, нацистік Германияға қарсы болған этникалық неміс, олар қуғынға ұшырауы немесе тіпті Гестапоның тұтқындауы мүмкін болды, кейде оларға қажетті құжаттарды және оның басқаруындағы спорт стадионында жұмыс табуға көмектесті. 1944 жылдың тамызынан бастап пианист Владислав Шпильман Алея Неподлегłości көшесі, 223-ші үйдің тасталған ғимаратында жасырынған. Қарашада оны Хозенфельд табады. Шпильманның таңғалуына орай, офицер оны тұтқындаған жоқ немесе өлтірмеді; әлсіз Шпильман пианист екенін білгеннен кейін Хозенфельд одан бірінші қабаттағы пианинода бірдеңе ойнауын сұрады. Шпильман Шопеннің до мажордағы 20-ші ноктюрнін орындады. Содан кейін офицер оған бірнеше рет нан мен джем әкеліп берді. Ол сондай-ақ Шпильманға суықтан сақтану үшін өзінің пальтосын ұсынды. Хозенфельд өзі басқарған вермахт ротасымен бірге Варшавадан батысқа қарай 30 шақырым қашықтықтағы шағын польша қаласы Блоньеде Кеңес әскеріне берілді.
Hosenfeld was drafted into the Wehrmacht in August 1939 and was stationed in Poland from mid September 1939 until his capture by the Soviet Army on 17 January 1945. His first destination in Poland was Pabianice, where he was involved in the building and running of a POW camp. Next, he was stationed in Węgrów in December 1939, where he remained until his battalion was moved another 30 km away to Jadów at the end of May 1940. He was finally transferred to Warsaw in July 1940, where he spent the rest of the war, for the most part, attached to Wachbataillon (guard battalion) 660, part of the Wach Regiment Warschau (Warsaw Guard Regiment) in which he served as a staff officer and as the battalion sports officer. He was responsible for sports events at the Army Stadium in Warsaw. A member of the Nazi Party since 1935, as time passed Hosenfeld grew disillusioned with the party and its policies, especially as he saw how Poles, and especially Jews, were treated. He and several fellow German Army officers felt sympathy for all peoples of occupied Poland. Ashamed of what some of their countrymen were doing, they offered help to those they could whenever possible. Hosenfeld befriended numerous Poles and even made an effort to learn their language. He also attended Mass, received Holy Communion, and went to confession in Polish churches, even though this was forbidden. His actions on behalf of Poles began as early as autumn 1939, when against regulations he allowed Polish prisoners of war access to their families and even pushed successfully for the early release of at least one. During his time in Warsaw, Hosenfeld used his position to give refuge to people, regardless of their background, including at least one politically persecuted anti Nazi ethnic German, who were in danger of persecution, even arrest by the Gestapo, sometimes by getting them the papers they needed and jobs at the sports stadium that was under his oversight. Beginning in August 1944, the pianist Władysław Szpilman was hiding out in an abandoned building at Aleja Niepodległości Street 223. In November, he was discovered there by Hosenfeld. To Szpilman's surprise, the officer did not arrest or kill him; after discovering that the emaciated Szpilman was a pianist, Hosenfeld asked him to play something on the piano that was on the ground floor. Szpilman played Chopin's Nocturne No. 20 in C♯ minor. After that, the officer brought him bread and jam on numerous occasions. He also offered Szpilman one of his coats to keep warm in the freezing temperatures. Hosenfeld surrendered to the Soviets at Błonie, a small Polish city about 30 km west of Warsaw, with the men of a Wehrmacht company he was leading.
Түрмеге қамау және өлім
Ол әскери бөлімге қатысы бар деген айыппен 25 жылға қатаң еңбекке сотталды. 1946 жылы Батыс Германиядағы әйеліне жазған хатында Хозенфельд өзі құтқарып қалған еврейлердің есімдерін атап, олармен хабарласып, оның босатылуын ұйымдастыруларын сұрады. 1950 жылы Шпильман 1944–45 жылдары оған көмек көрсеткен неміс офицерінің есімін білді. Көп ойланғаннан кейін, Шпильман жеке өмірінде "жаман адам" деп санаған, Польшаның құпия полициясының басшысы Якуб Берманнан араласуын сұрады. Бірнеше күннен соң Берман Шпильманның үйіне келіп, ештеңе істей алмайтынын айтты. Ол былай деді: "Егер сіздің немісіңіз әлі Польшада болса, біз оны шығарып әкетер едік. Бірақ Совет Одағындағы әріптестеріміз оны жібермейді. Олар сіздің офицеріңіз тыңшылықпен айналысқан отрядқа қатысқан дейді, сондықтан біз поляктар ретінде ештеңе жасай алмаймыз, мен де әлсізмін". Шпильман Берманның әлсіздігіне ешқашан сенген жоқ. Вольф Биерманмен сұхбаттасқанда Шпильман Берманды "Сталиннің құдіретімен күшті" деп сипаттап, "Осылайша мен бәрінен жаман адамға жүгіндім, бірақ ол ешбір пайда бермеді" деп ренжіді. Хозенфельд 1952 жылғы 13 тамызда совет түрмесінде сағат 22:00-ден сәл бұрын, азаптау кезінде алған болуы мүмкін, кеуде аортасының жарылуынан қайтыс болды.
He was sentenced to 25 years of hard labor for alleged war crimes, on account of his unit affiliation. In a 1946 letter to his wife in West Germany, Hosenfeld named the Jews who he had saved, and begged her to contact them and ask them to arrange his release. In 1950, Szpilman learned the name of the German officer who had offered him assistance in 1944–45. After much soul searching, Szpilman sought the intercession of a man who he privately considered "a bastard", Jakub Berman, the head of the Polish secret police. Several days later, Berman paid a visit to Szpilman's home and said that there was nothing he could do. He added, "If your German were still in Poland, then we could get him out. But our comrades in the Soviet Union won't let him go. They say your officer belonged to a detachment involved in spyingso there is nothing we can do about it as Poles, and I am powerless". Szpilman never believed Berman's claims of powerlessness. In an interview with Wolf Biermann, Szpilman described Berman as "all powerful by the grace of Stalin," and lamented, "So I approached the worst rogue of the lot, and it did no good." Hosenfeld died in a Soviet prison camp on 13 August 1952, shortly before 22:00, from a rupture of the thoracic aorta, possibly sustained during torture.
Еске алу рәсімі
2002 жылы Шпильманның сол аттас естеліктеріне негізделген «Пианист» фильмі Хозенфельдтің Владислав Шпильманды құтқаруын көрсетті. Хозенфельд рөлін Томас Кречман сомдады. 2007 жылдың қазан айында Польша президенті Лех Качиньский Хозенфельдке Польшаны қайта жаңғырту орденінің командирлік крестімен (Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski) қайтыс болғаннан кейін құрмет көрсетті. Шпильманның ұлы Анджей Шпильман ұзақ уақыттан бері «Яд Вашем» ұйымын Хозенфельдті халықтардың арасындағы Адал кісі ретінде мойындауға шақырып келді, яғни еврейлерді құтқару үшін өмірін қауіпке тіккен еврей емес адамдар. 2008 жылдың 25 қарашасында «Яд Вашем» Хозенфельдті қайтыс болғаннан кейін Адал кісі ретінде мойындады. 2009 жылдың 19 маусымында Израиль дипломаттары Хозенфельдтің ұлы Детлевке Берлинде марапаттауын табыс етті. 2011 жылдың 4 желтоқсанында Варшавадағы Тәуелсіздік даңғылы, 223-үйдің қабырғасына, Хозенфельдтің Шпильманды тапқан жеріне, польша және ағылшын тілдерінде ескерткіш тақта орнатылды, осы шараға Хозенфельдтің қызы Йоринд қатысты.
In 2002, The Pianist, a film based on Szpilman's memoirs of the same name, portrayed Hosenfeld's rescue of Władysław Szpilman. Hosenfeld was played by Thomas Kretschmann. In October 2007, Hosenfeld was posthumously honoured by the president of Poland Lech Kaczyński with a Commander’s Cross of the Order of Polonia Restituta (Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski). Szpilman's son, Andrzej Szpilman, had long called for Yad Vashem to recognize Hosenfeld as a Righteous Among the Nations, non Jews who risked their lives to rescue Jews. On 25 November 2008, Yad Vashem posthumously recognised Hosenfeld as Righteous Among the Nations. On 19 June 2009, Israeli diplomats presented Hosenfeld's son, Detlev, with the award, in Berlin. On 4 December 2011, a commemorative plaque in Polish and English was unveiled at 223 Niepodległości Avenue in Warsaw, the place where Hosenfeld discovered Szpilman, in the presence of Hosenfeld's daughter Jorinde.