Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үш патшалық соғысының бір бөлігі (1648)
Part of Wars of the Three Kingdoms (1648)
Екінші ағылшын азамат соғысы 1648 жылдың ақпан және тамыз айлары аралығында Англия мен Уэльсте өтті. Ол 1639–1653 жылдардағы Үш патшалық соғыстары деп белгілі қақтығыстардың бір бөлігі болып табылады, оларға 1641–1653 жылдардағы Ирландия Конфедерациялық соғыстары, 1639–1640 жылдардағы Епископтар соғыстары және 1649–1653 жылдардағы Кромвельдің Ирландияны бағындыруы кіреді. Бірінші ағылшын азамат соғысында жеңілгеннен кейін, 1646 жылдың мамырында Карл I парламентке емес, шотландтық келісімшілерге бағынды. Осылайша ол ағылшын және шотланд пресвитериандары мен ағылшын тәуелсіздер арасындағы жіктерді пайдалануды үміттенеді. Бұл кезеңде барлық тараптар Карлдың патша ретінде қала беретініне сенді, бұл олардың ішкі дағдарыстарымен бірігіп, оған маңызды жеңілдіктерден бас тартуға мүмкіндік берді. 1647 жылдың соңында парламенттегі пресвитериандық көпшілік Жаңа үлгідегі армияны таратуға құлық танытпағанда, көптегендер шотландтықтармен бірігіп, Карлды ағылшын тағына қайтару туралы келісімге келді. Келесі шотландтық шабуылға Оңтүстік Уэльсте, Кент, Эссекс және Ланкаширдегі роялистердің көтерілісі, сондай-ақ Корольдік флоттың бір бөлігі қолдау көрсетті. Дегенмен, олар нашар үйлестірілді және 1648 жылдың тамыз айының соңына қарай Оливер Кромвель мен сэр Томас Фэрфакс басқаратын күштер тарапынан жеңіліске ұшырады. Бұл 1649 жылдың қаңтарында Карл I-нің өлім жазасына кесілуіне және Англияның Республикасының құрылуына әкелді, содан кейін келісімшілер оның ұлын Шотландия королі Карл II деп жариялады, нәтижесінде 1650–1652 жылдардағы ағылшын-шотланд соғысы басталды.
The Second English Civil War took place between February and August 1648 in England and Wales. It forms part of the series of conflicts known collectively as the 1639–1653 Wars of the Three Kingdoms, which include the 1641–1653 Irish Confederate Wars, the 1639–1640 Bishops' Wars, and the 1649–1653 Cromwellian conquest of Ireland. Following his defeat in the First English Civil War, in May 1646 Charles I surrendered to the Scots Covenanters, rather than Parliament. By doing so, he hoped to exploit divisions between English and Scots Presbyterians, and English Independents. At this stage, all parties expected Charles to continue as king, which combined with their internal divisions, allowed him to refuse significant concessions. When the Presbyterian majority in Parliament failed to disband the New Model Army in late 1647, many joined with the Scottish Engagers in an agreement to restore Charles to the English throne. The subsequent Scottish invasion was supported by Royalist risings in South Wales, Kent, Essex and Lancashire, along with sections of the Royal Navy. However, these were poorly co ordinated and by the end of August 1648, they had been defeated by forces under Oliver Cromwell and Sir Thomas Fairfax. This led to the execution of Charles I in January 1649 and establishment of the Commonwealth of England, after which the Covenanters crowned his son Charles II King of Scotland, leading to the 1650 to 1652 Anglo Scottish War.
Өмірбаян
Карл I Шотландия, Ирландия және Англияның үш жеке патшалығын жеке одақта басқарды. Осылайша, 1639 жылы басталып, 1653 жылға дейін созылған қақтығыстар Үш патшалық соғысы деп аталады. 1639 және 1640 жылдардағы Епископтар соғыстары Карл Шотландия шіркеуін (kirk) Англия шіркеуінде жаңадан қабылданған реформаларға сәйкес келтіруге тырысқанда басталды. Лаудиандық деп аталатын бұл өзгерістерге ағылшын пуритандары мен шотландтардың басым көпшілігі қарсы болды, олардың көпшілігі шіркеуді қару күшімен сақтауға уәде берген Ұлттық келісімге қол қойды. Келісімге қол қойғандар деп аталатын олардың Епископтар соғысындағы жеңісі Шотландияға деген билігін нығайтты және Англиядағы патшаның қарсыластарына серпін берді. Келісімге қол қою үшін барлық азаматтық лауазым иелері, депутаттар мен дін қызметкерлері талап етілген заңдар қабылданды және Парламент Шотландиядағы барлық корольдік кеңесшілерді бекіту құқығын алды. Англияда да дін мен мемлекет басқару мәселесі бойынша шиеленістер көбейіп барады. Барлық тараптар «жақсы ұйымдастырылған» монархия құдайдан берілгендігіне келісті, бірақ олар «жақсы ұйымдастырылған» деген сөздің мағынасы туралы, әсіресе патша мен Парламент арасындағы билік тепе-теңдігіне қатысты және діни істердегі түпкілікті биліктің қайда екендігі туралы келіспеді. Корольдікке қарсы болғандар, әдетте, король тағайындаған және оған жауап беретін епископтар басқаратын Англия шіркеуін қолдады; Парламентарийлер ол өз қауымдары тағайындаған шіркеу басшыларына жауап беруі керек деп сенді. Карл мен оның ағылшын Парламенті арасындағы қарым-қатынас ақырында толығымен бұзылып, 1642 жылы Бірінші ағылшын азаматтық соғысының басталуына әкелді. Англияда Карлдің қолдаушылары, роялистер, парламентарийлер мен шотландтардың біріккен күштеріне қарсы болды. 1643 жылы соңғы екеуі Салтанатты Лига мен Келісімге байланысты одақ құрды, онда ағылшын Парламенті шотландтық Киркке ұқсас ағылшын шіркеуін реформалауға келісті. Төрт жылдық соғыстан кейін роялистер жеңілді және Карл 5 мамырда шотландтарға берілді. Шотландиялықтар ағылшын Парламентімен келісімге келді, ол патшаға ұсынылды. Ньюкасл ұсыныстары деп аталатын бұл ұсыныстар шотландтық, ағылшындық және ирландтық патшаның барлық азаматтарынан Салтанатты Лига мен Келісімге қол қоюды талап еткен, әр патшалықтағы шіркеуді Келісімге және пресвитериандыққа сәйкес келтірген және Англия королі ретінде Карлдың әлемдік билігінің көп бөлігін ағылшын Парламентіне берген. Шотландиялықтар бірнеше ай бойы Карлді осы шарттарға келісуге көндіруге тырысты, бірақ ол бұған келіспеді. Англияның соғыстан кейін күшін қайтарып алуы үшін шотландтар Карлді қаржылай келісімге қол жеткізу үшін ағылшын парламенттік күштеріне тапсырды және 3 ақпанда Англиядан кетті. Англияда Парламент соғыстың экономикалық шығындарымен, 1646 жылғы нашар егін жинаумен және обаның қайталануымен күресіп жатты. Дензил Холлс бастаған орташа дәрежелі пресвитериандық фракция Парламентте басым болды және оны Лондонның машықтандырылған топтары, Батыс қауымдастығының армиясы, Уэльстегі Роуленд Логарн сияқты басшылар және ағылшын теңіз флотының элементтері қолдады. 1647 жылдың наурызына қарай Жаңа үлгідегі армияға 3 миллион фунт стерлингтен астам төленбеген жалақылар төленген; Парламент оны Ирландияға жіберуге бұйырды, тек қана келіскендерге ақы төленеді. Олардың өкілдері барлық төлемдерді алдын ала төлеуді талап еткенде, оған таратылуға бұйрық берілді, бірақ оның басшылары бұдан бас тартты. Карл енді әртүрлі топтармен жеке келіссөздерге кірісті. Пресвитериандық ағылшын парламентарийлері мен шотландтар оның Ньюкасл ұсыныстарының өзгертілген нұсқасын қабылдауын қалады, бірақ 1647 жылы маусымда Жаңа модельдік армияның корнеті Джордж Джойс Карлді ұстап алды, ал армия кеңесі оған ұсыныстардың басшыларын қабылдауға қысым жасады, бұл талап етілетін шарттардың аз жиынтығы, бұл маңызды түрде, шіркеудің пресвитериандық реформасын қажет етпеді. 26 шілдеде пресвитериандықтар парламентте дүрбелең тудырып, Карлді Лондонға шақыруды талап етті. Патшаны уәкілеттіксіз қалпына келтіруге болады деп қорқып, Жаңа үлгідегі армия тамыздың басында қаланы өз бақылауына алды, ал Армия кеңесі Коркбуш өрісі бүлінуін басу арқылы өз билігін қайта орнатты. Армия өз мүдделеріне қарсы деп таныған Парламенттің он бір мүшесі күшпен шығарылды, ал 20 тамызда Оливер Кромвель ат әскерінің полкін Хайд-паркке алып келді, соңынан Парламентке қарай эскортпен жүріп өтті және «Бос және жарамсыз жарлықты» қабылдады, нәтижесінде пресвитериандық депутаттар Парламенттен шығып кетті. Карл ақырында Ұсыныстардың басшыларын қабылдамай, шотландтық делегациямен келісілген «Келісім» деп белгілі ұсынысқа қол қойды, 26 желтоқсанда 1647 жылы. Карл екі патшалықта да Парламент Актісімен Салтанатты Лига мен Келісімді растауға және Англияда пресвитериандықты қабылдауға келісті, бірақ тек үш жылдық сынақ мерзімі ішінде, шотландтардың Англиядағы тәжін қайтаруға көмектесуі үшін. Делегация Келісіммен Эдинбургқа оралғанда, шотландтар оның шарттарын ратификациялау қажеттігі туралы қатты бөлінді. Оның жақтастары, «Келісімшілер» деп белгіленген, бұл шотландтарға үш патшалықта Келісімді қабылдаудың ең жақсы мүмкіндігін ұсынады және оны қабылдамау Карлді Ұсыныстардың басшыларын қабылдауға итеретінін айтты. Олар олардың армиясы патша атынан Англияға жіберілсе, бұл Салтанатты Лига мен Келісімді бұзу болады және Англияда тұрақты пресвитериандық шіркеудің кепілдігі болмайды деп ойлағандармен қарсылық көрсетілді; Кирк осылайша 1648 жылдың 5 мамырында Келісімді Құдай заңының бұзуы деп айыптады. Ұзақ саяси күреснен кейін Келісімшілер Шотландия Парламентінде көпшілікке ие болды және ол қабылданды.
Charles I ruled the three separate kingdoms of Scotland, Ireland and England in a personal union. Thus the conflicts that started in 1639 and lasted until 1653 are known as the Wars of the Three Kingdoms. The 1639 and 1640 Bishops' Wars began when Charles attempted to bring the Church of Scotland, or kirk, into line with reforms recently enacted within the Church of England. Known as Laudianism, these changes were opposed by English Puritans and the vast majority of Scots, many of whom signed the National Covenant pledging to preserve the kirk by force of arms. Known as Covenanters, their victory in the Bishops' Wars confirmed their control of Scotland and provided momentum for the king's opponents in England. The Covenanters passed laws that required all civil office holders, MPs and clerics to sign the Covenant, and gave Parliament the right to approve all Royal councillors in Scotland. Tensions about religion and the governance of the nation were also rising in England. All parties agreed a 'well ordered' monarchy was divinely mandated, but they disagreed on what 'well ordered' meant, particularly with regards to the balance of power between king and Parliament, and on the question of where ultimate authority in clerical affairs lay. Royalists generally supported a Church of England governed by bishops, appointed by, and answerable to, the king; Parliamentarians believed he ought to be answerable to the leaders of the church, who should be appointed by their congregations. The relationship between Charles and his English Parliament eventually broke down entirely, resulting in the outbreak of the First English Civil War in 1642. In England, Charles's supporters, the Royalists, were opposed by the combined forces of the Parliamentarians and the Scots. In 1643 the latter pair formed an alliance bound by the Solemn League and Covenant, in which the English Parliament agreed to reform the English church along similar lines to the Scottish Kirk in return for the Scots' military assistance. After four years of war the Royalists were defeated and Charles surrendered to the Scots on 5 May 1646. The Scots agreed with the English Parliament on a peace settlement which would be put before the king. Known as the Newcastle Propositions, it would have required all the king's subjects in Scotland, England and Ireland to sign the Solemn League and Covenant, brought the church in each kingdom into accordance with the Covenant and with Presbyterianism, and ceded much of Charles's secular authority as king of England to the English Parliament. The Scots spent some months trying to persuade Charles to agree to these terms, but he refused to do so. Under pressure from the English to withdraw their forces now the war was over, the Scots handed Charles over to the English Parliamentary forces in exchange for a financial settlement and left England on 3 February 1647. In England, Parliament was struggling with the economic cost of the war, a poor 1646 harvest, and a recurrence of the plague. The moderate Presbyterian faction led by Denzil Holles dominated Parliament and was supported by the London Trained Bands, the Army of the Western Association, leaders like Rowland Laugharne in Wales, and elements of the English navy. By March 1647, the New Model Army was owed more than £3 million in unpaid wages; Parliament ordered it to Ireland, stating only those who agreed to go would be paid. When their representatives demanded full payment for all in advance, it was ordered that it be disbanded, but its leaders refused to do so. Charles now engaged in separate negotiations with different factions. Presbyterian English Parliamentarians and the Scots wanted him to accept a modified version of the Newcastle Propositions, but in June 1647, Cornet George Joyce of the New Model Army seized Charles, and the army council pressed him to accept the Heads of Proposals, a less demanding set of terms which, crucially, did not require a Presbyterian reformation of the church. On 26 July pro Presbyterian rioters burst into Parliament, demanding that Charles be invited to London; fearing that the king might be restored without concessions, the New Model Army took control of the city in early August, while the Army Council re established their authority over the rank and file by suppressing the Corkbush Field mutiny. The Eleven Members of Parliament whom the army identified as opposed to its interests were removed forcibly, and on 20 August Oliver Cromwell brought a regiment of cavalry to Hyde Park, rode with an escort to Parliament and pushed through the Null and Void Ordinance, leading to the Presbyterian MPs withdrawing from Parliament. Charles eventually rejected the Heads of Proposals, and instead signed an offer known as the Engagement, which had been thrashed out with the Scottish delegation, on 26 December 1647. Charles agreed to confirm the Solemn League and Covenant by Act of Parliament in both kingdoms, and to accept Presbyterianism in England, but only for a trial period of three years, in return for the Scots' assistance in regaining his throne in England. When the delegation returned to Edinburgh with the Engagement, the Scots were bitterly divided on whether to ratify its terms. Its supporters, who became known as the Engagers, argued that it offered the best chance the Scots would get of acceptance of the Covenant across the three kingdoms, and that rejecting it risked pushing Charles to accept the Heads of Proposals. It was opposed by those who believed that to send an army into England on behalf of the king would be to break the Solemn League and Covenant, and that it offered no guarantee of a lasting Presbyterian church in England; the Kirk went so far as to issue a declaration on 5 May 1648 condemning the Engagement as a breach of God's law. After a protracted political struggle, the Engagers gained a majority in the Scottish Parliament, and it was accepted.
Оңтүстік Уэльс
Уэльс – сезімтал аймақ болды, себебі соғыс кезінде оның көп бөлігі роялистерді қолдады, ал Харлех қамалы 1647 жылдың наурыз айында беріліп, олардың соңғы бекінісі саналды. Чарльз бен Ирландия Конфедерациясы арасындағы құпия хабарларды ұстау Кардифф және Милфорд Хейвен сияқты порттарды қорғауды маңызды етті, өйткені олар Ирландиямен кеме жолдарын бақылады. Армия кеңесі жергілікті қолбасшылар Джон Пойер мен Роуланд Лагарнға күдікпен қарады, себебі олар парламенттік орташалықтарды қолдады. Шілде айында Хортон Лагарнның орнына жіберілді, осы позицияларды нығайту үшін. Көтеріліс 1643 жылдың басында Парламент бақылауында болған Пемброкширде басталды. Жаңа үлгідегі әріптестері сияқты, сарбаздар айлар бойы жалақы алмады және жалақысыз таратылуынан қорқып жүрді. Наурыздың басында Пемброк қамалының губернаторы Пойер қолбасшылықтан бас тартты; оған көп ұзамай Тенби қамалының қолбасшысы Райс Пауэлл, содан кейін Лагарн қосылды. Алғашында жалақы мәселесіне байланысты туған дау саяси сипатқа ие болды, Уэльс көтерілісшілері Чарльзбен байланысқа түскен кезде. Көптеген роялистер парламентке қарсы қару көтермеуге ант берген және қатыспады, бірақ патша үшін Чепстоу қамалын ұстаған сэр Николас Кемейс – ерекше жағдай болды. Сәуірдің соңында Лагарн 8000-ге жуық әскер жинады және Кардиффке қарай жорыққа шықты, бірақ 8 мамырда Сент-Фаганста жеңілді. Бұл көтерілісті күрделі қауіп ретінде тоқтатты, бірақ Пемброк қамалы 11 шілдеге дейін берілмеді, Солтүстік Уэльстегі шағын көтеріліс маусым айында Y Dalar Hir-де басылды, ал Октябрь айының басында Англси көтерілісшілерден қайта тартылып алынды. Уэльс көтерілісі, әдетте, жоспарланған роялистік қастандықтардың бөлігі деп есептелмейді, бірақ көбінесе кездейсоқ оқиға; алайда, оны Ирландиядағы болашақ операциялар үшін сақтап қалу өте маңызды болды.
Wales was a sensitive area, since most of it had been Royalist during the war, while Harlech Castle was the last of their strongpoints to surrender in March 1647. The interception of secret messages between Charles and the Irish Confederacy made it important to secure ports like Cardiff and Milford Haven, since they controlled shipping routes with Ireland. The Army Council viewed the local commanders, John Poyer and Rowland Laugharne, with suspicion, since they supported the Parliamentarian moderates. In July, Horton was sent to replace Laugharne, and secure these positions. The revolt began in Pembrokeshire, an area controlled by Parliament since early 1643. Like their New Model colleagues, the soldiers had not been paid for months, and feared being disbanded without their wages. In early March, Poyer, Governor of Pembroke Castle, refused to relinquish command; he was soon joined by Rice Powell, who commanded Tenby Castle, then by Laugharne. What began as a dispute over pay turned political when the Welsh rebels made contact with Charles. Most Royalists had sworn not to bear arms against Parliament and did not participate, one exception being Sir Nicholas Kemeys, who held Chepstow Castle for the king. By the end of April, Laugharne had assembled around 8,000 troops, and was marching on Cardiff, but was defeated at St Fagans on 8 May. This ended the revolt as a serious threat, although Pembroke Castle did not surrender until 11 July, with a minor rising in North Wales suppressed at Y Dalar Hir in June and Anglesey retaken from the rebels in early October. The Welsh rising is generally not considered part of a planned, Royalist plot, but largely accidental; however, its retention was vital for future operations in Ireland.
Кент қаласында Парламентке қарсы көтеріліс
Кенттің екінші азаматтық соғысының алғышарты 1647 жылғы 22 желтоқсан, сәрсенбі күні болды. Кентербери қаласының жаршысы округтік комитеттің Рождество күнін тоқтату және оны басқа жұмыс күні сияқты қарау туралы бұйрығын жариялады. Бірақ Рождество күні үлкен жұртшылық жиналып, шіркеуде қызмет өткізуді, есіктерді қалампырмен безендіруді және дүкендерді жабық ұстауды талап етті. Бұл жұртшылық "Құдай, король Чарльз және Кент үшін" деген ұранмен зорлық-зомбылыққа және тәртіпсіздікке салынып, солдатқа шабуыл жасады, қала әкімінің үйіне шабуылдады және қала бірнеше апта бойы тәртіпсіздікшілердің бақылауында болды. Қаңтар айының басында олар қарсыласудан бас тартып, жасырынғанға мәжбүр болды. 1648 жылғы 21 мамырда Кент король атынан көтерілді, ал бірнеше күннен кейін тәуелсіздерге ауыр соққы болды – Әскери-теңіз күштері вице-адмирал Уильям Баттенді, ол пресвитериан болғандықтан, қызметтен шеттету арқылы жақтасты. Бұрынғы Лорд-адмирал, Уорвик графы, сонымен қатар пресвитериан, қайтадан қызметке келтірілді, бірақ Әскери-теңіз күштері көп ұзамай толыққанды роялистік мәлімдеме жасап, Уэльс принцінің басшылығына бағынды. Бірақ Фейрфакс шатасқан Парламенттен гөрі анық көзқарас пен мақсатқа ие болды. Ол Кентке жылдам кірді және 1 маусым күні кешке Мейдстоунды күшпен басып алды. Осыдан кейін жергілікті жасақтар үйлеріне тарады, ал Лондон қаласын олардың жағына шығуға көндіруге жасаған әрекеттері сәтсіз аяқталғаннан кейін, одан да белсенді роялистер Эссекске қашты.
A precursor to Kent's Second Civil War had come on Wednesday, 22 December 1647, when Canterbury's town crier had proclaimed the county committee's order for the suppression of Christmas Day and its treatment as any other working day. However, a large crowd gathered on Christmas to demand a church service, decorate doorways with holly bushes, and keep the shops shut. This crowd – under the slogan "For God, King Charles, and Kent" – then descended into violence and riot, with a soldier being assaulted, the mayor's house attacked, and the city under the rioters' control for several weeks until forced to surrender in early January. On 21 May 1648, Kent rose in revolt in the King's name, and a few days later a most serious blow to the Independents was struck by the defection of the Navy, from command of which they had removed Vice Admiral William Batten, as being a Presbyterian. Though a former Lord High Admiral, the Earl of Warwick, also a Presbyterian, was brought back to the service, it was not long before the Navy made a purely Royalist declaration and placed itself under the command of the Prince of Wales. But Fairfax had a clearer view and a clearer purpose than the distracted Parliament. He moved quickly into Kent, and on the evening of 1 June, stormed Maidstone by open force, after which the local levies dispersed to their homes, and the more determined Royalists, after a futile attempt to induce the City of London to declare for them, fled into Essex.
Даунс
Эссекске аттанғанға дейін Фэрфакс парламенттік күштердің басшылығын полковник Натаниел Ричке жүктеді. Ол округтің шығысындағы Кент көтерілісінің қалдықтарымен күресу үшін, онда Даунс портындағы әскери кемелер роялистерге кетіп, роялистер күштері бұрын парламенттіктерге тиесілі үш «Даунс бекінісін» (Уолмер, Дил және Сандаун) басып алды және Довер бекінісін жаулауға тырысты. Рич 1648 жылдың 5 маусымында Доверге келді және Доверге шабуыл жасауын болдырмады, содан кейін Даунсқа көшті. Уолмерді қайтарып алуға ол шамамен бір ай уақыт жұмсады (15 маусымнан 12 шілдеге дейін), содан кейін Дил және Сандаун бекіністеріне көшті. Дегенмен, Ричтің әскерінің аздығына байланысты, ол Сандаун мен Дилді бірден қоршауға ала алмады, сондықтан екі гарнизон бір-біріне көмек жіберуге мүмкіндік алды. Дилде ол 15 шілдеде келген роялистердің әскери кемелерінен бомбалауға ұшырады, бірақ олардың күш түсіруіне кедергі келтірді. 16-сы күні 1500 жалдамалы әскермен 30 отыз фламанд кемесі келді, бірақ роялистердің төлем жасауға ақшасы біткен соң кемелер тез кетіп қалды. Бұл сэр Майкл Ливзиге полковник Ричке көмекке жеткілікті күш жинауға мүмкіндік берді, себебі ол шетелдік шабуылдан қорқып еді. 28 шілдеде роялистердің әскери кемелері қайтып келді және үш апта бойы Дилге күш түсіруге тырысқаннан кейін, 13 тамыз күні түнде 800 сарбаз бен теңізшіні жасырын түрде жағаға шығарды. Егер роялистердің дезертирі қоршаудағы парламенттік күштерді ескертпегенде, бұл күш оларды артынан шабуылдап, жаулап алуға тырысқан болар еді. Олардың жүзден астамы кемелерге қайта оралуға үлкерді (ал 300-і Сандаун бекінісіне қашып кетті). Көп ұзамай тағы бір күш түсіру әрекеті сәтсіз аяқталды. 23 тамызда Кромвельдің Престон шайқасындағы жеңісі туралы хабар Дил бекінісіне жеткенде, роялистердің көпшілігі үмітін жоғалтты және екі күннен кейін Дил гарнизоны капитуляциялады, ал 5 қыркүйекте Сандаун да тапсырылды. Осылайша Кент көтерілісі аяқталды. Рич Дил бекінісінің капитаны болды және 1653 жылға дейін осы лауазымды сақтап, жөндеу жұмыстарына шамамен 500 фунт стерлинг жұмсады.
Before leaving for Essex, Fairfax delegated command of the Parliamentarian forces to Colonel Nathaniel Rich to deal with the remnants of the Kentish revolt in the east of the county, where the naval vessels in the Downs had gone over to the Royalists and Royalist forces had taken control of the three previously Parliamentarian "castles of the Downs" (Walmer, Deal, and Sandown) and were trying to take control of Dover Castle. Rich arrived at Dover on 5 June 1648 and prevented the attempt, before moving to the Downs. He took almost a month to retake Walmer (15 June to 12 July), before moving on to Deal and Sandown castles. Even then, due to the small size of Rich's force, he was unable to surround both Sandown and Deal at once and the two garrisons were able to send help to each other. At Deal he was also under bombardment from the Royalist warships, which had arrived on 15 July but been prevented from landing reinforcements. On the 16th, thirty Flemish ships arrived with about 1500 mercenaries and – though the ships soon left when the Royalists ran out of money to pay them – this incited sufficient Kentish fear of foreign invasion to allow Sir Michael Livesey to raise a large enough force to come to Colonel Rich's aid. On 28 July, the Royalist warships returned and, after three weeks of failed attempts to land a relief force at Deal, on the night of 13 August managed to land 800 soldiers and sailors under cover of darkness. This force might have been able to surprise the besieging Parliamentarian force from the rear had it not been for a Royalist deserter who alerted the besiegers in time to defeat the Royalists, with less than a hundred of them managing to get back to the ships (though 300 managed to flee to Sandown Castle). Another attempt at landing soon afterwards also failed and, when on 23 August news was fired into Deal Castle on an arrow of Cromwell's victory at Preston, most Royalist hope was lost and two days later Deal's garrison surrendered, followed by Sandown on 5 September. This finally ended the Kentish rebellion. Rich was made Captain of Deal Castle, a position he held until 1653 and in which he spent around £500 on repairs.
Басқа жерлердегі көтерілістер
Корнуолл, Нортгемптоншир, Солтүстік Уэльс және Линкольнширде көтеріліс Кенттегідендей оңай құлдырады. Тек Оңтүстік Уэльсте, Эссексте және Англияның солтүстігінде ғана қатысты шайқастар болды. Осы аймақтардың біріншісі – Оңтүстік Уэльсте Кромвель Пемброктан басқа барлық бекіністерді жылдам басып алды. Бұл жерде Лаухарн, Пойер және Пауэл дезертирлерге тән бейшаралықпен қарсы тұрды. Солтүстікте Понтефракт қамалын роялистер басып алды, ал көп ұзамай Скарборо қамалы да патша жағына шықты. Фэрфакс Мейдстоундағы жеңісінен және Кентті тыныштандырғаннан кейін, Эссексті басып алу үшін солтүстікке бет бұрды, онда олардың ынталы, тәжірибелі және беделді көшбасшысы сэр Чарльз Лукас бастаған роялистер көптеп қаруланған еді. Фэрфакс Лукасты Колчестерге тікелей жетеледі, бірақ қалаға жасалған алғашқы шабуыл сәтсіз аяқталып, ол ұзақ және қиын қоршауға түсуге мәжбүр болды. Суррейде болған көтеріліс Кингстондағы шайқаста (1648 жылдың 7 шілдесі) жас және батыл лорд Фрэнсис Вильерстің, Джордж Вильерстің кіші інісінің қазасымен еске алынады. Көтеріліс күш жинағаннан кейін дерлік бірден құлдырады, ал оның басшылары – Букингем герцогы мен Голландия графы Генри Рич, Лондонды өз жақтарына көшіруге тағы бір әрекеттенген соң, Санкт-Олбанс және Сент-Ньотс қалаларына қашып кетті, онда Голландия тұтқынға алынды. Бэкингем шетелге қашып құтылды.
In Cornwall, Northamptonshire, North Wales, and Lincolnshire the revolt collapsed as easily as that in Kent. Only in South Wales, Essex, and the north of England was there serious fighting. In the first of these districts, South Wales, Cromwell rapidly reduced all the fortresses except Pembroke. Here Laugharne, Poyer, and Powel held out with the desperate courage of deserters. In the north, Pontefract Castle was surprised by the Royalists, and shortly afterwards Scarborough Castle declared for the King as well. Fairfax, after his success at Maidstone and the pacification of Kent, turned northward to reduce Essex, where, under their ardent, experienced, and popular leader Sir Charles Lucas, the Royalists were in arms in great numbers. Fairfax soon drove Lucas into Colchester, but the first attack on the town was repulsed and he had to settle down to a long and wearisome siege. A Surrey rising is remembered for the death of the young and gallant Lord Francis Villiers, younger brother of George Villiers, 2nd Duke of Buckingham, in a skirmish at Kingston (7 July 1648). The rising collapsed almost as soon as it had gathered force, and its leaders, the Duke of Buckingham and Henry Rich, the Earl of Holland, escaped, after another attempt to induce London to declare for them, to St Albans and St Neots, where Holland was taken prisoner. Buckingham escaped overseas.
Солтүстік Ламберт
Генерал-майор Джон Ламберт, жиырма тоғыз жастағы дарынды жас парламентариялық қолбасшы, жағдайға толыққанды жауап бере алды. Ол Понтефракт және Скарборо қамалындағы қоршауды полковник Эдвард Росситерге тапсырып, сэр Мармадук Лэнгдейл бастаған ағылшын роялистерімен күресу үшін Камберлендке асықты. Ламберт өзінің атты әскерімен Карлайл маңында жаумен байланысқа шығып, Боуес және Барнард қамалына қарай баяу шегінді. Ламберт жауды қынжырту және уақыт ұту үшін шағын артық күштермен шайқасты. Лэнгдейл оның соңынан тауға еріп бармады. Оның орнына ол алға жылжыған шотландтар үшін сарбаздарды, жабдықтарды және азық-түлікті жинаумен айналысты. Мидлендтен күшейтілген Ламберт маусымның басында қайта пайда болып, Лэнгдейлді жұмысының жартысы бітпегеннен кейін Карлайлге кері қайтарды. Солайша, Дарем және Нортумберлендтің жергілікті атты әскері Ньюкасл губернаторы сэр Артур Хесилриджтің бұйрығымен парламентарийлер үшін майданға шықты. 30 маусымда полковник Роберт Лилберннің тікелей басшылығымен бұл атты күштер Кокет өзенінде маңызды жеңіске жетті. Бұл жеңіліс, Лэнгдейлдің Камберленд жағындағы роялистерінің болуымен бірге, Гамильтонды батыс жағалау арқылы шабуыл жасауға итермеледі. Шотланд әскері тау мен теңіз арасындағы ұзын жолмен баяу жылжуын бастады. Одан кейін болған Престон шайқасы – ағылшын тарихындағы ең жарқын шайқастардың бірі.
Major General John Lambert, a brilliant young Parliamentarian commander of twenty nine, was more than equal to the situation. He left the sieges of Pontefract Castle and Scarborough Castle to Colonel Edward Rossiter, and hurried into Cumberland to deal with the English Royalists under Sir Marmaduke Langdale. With his cavalry, Lambert got into touch with the enemy about Carlisle and slowly fell back to Bowes and Barnard Castle. Lambert fought small rearguard actions to annoy the enemy and gain time. Langdale did not follow him into the mountains. Instead, he occupied himself in gathering recruits, supplies of material, and food for the advancing Scots. Lambert, reinforced from the Midlands, reappeared early in June and drove Langdale back to Carlisle with his work half finished. About the same time, the local cavalry of Durham and Northumberland were put into the field for the Parliamentarians by Sir Arthur Hesilrige, governor of Newcastle. On 30 June, under the direct command of Colonel Robert Lilburne, these mounted forces won a considerable success at the River Coquet. This reverse, coupled with the existence of Langdale's Royalist force on the Cumberland side, practically compelled Hamilton to choose the west coast route for his advance. His Scottish Engager army began slowly to move down the long couloir between the mountains and the sea. The Campaign of Preston which followed is one of the most brilliant in English history.
Престон жорығы
1648 жылғы 8 шілдеде шотландтық әскер ағылшын роялистерін қолдап шекарадан өткенде, әскери жағдай анық болды. Парламентшілер тарапынан Кромвель Батыс Уэльстегі Пемброк қаласын қоршады, Фэрфакс Эссекстегі Колчестерді қоршады, ал полковник Росситер солтүстіктегі Понтефракт пен Скарбороны қоршады. 11 шілдеде Пемброк, ал 28 тамызда Колчестер түсті. Басқа жерлерде көтеріліс, көптеген сандардың күшіне қарағанда, жылдам әрекеттермен басылды, ал Уэльс принці Чарльз флотымен Эссекс жағалауында теңіз жүрді. Бірақ Кромвель мен Ламберт бір-бірін жақсы түсінді, ал шотландтық қолбасшылар бір-бірімен де, Лэнгдейлмен де дауласты. Ағылшын көтерілісі құлауға жақын болғандықтан, роялистердің үміті шотландтық әскерге байланысты болды. Бұл – Левен графының көп бұрын таратылған тәжірибелі әскері емес еді. Көп бөлігі жаңадан жиналған сарбаздардан тұрды. Кирк партиясы Ангажиментті (Шарльз I мен шотланд парламенті арасындағы келісім, шотландтардың Англиядағы Шарльз атынан араласуы туралы) мақұлдаудан бас тартты, осының салдарынан Дэвид Лесли мен мыңдаған тәжірибелі офицерлер мен сарбаздар қызметке тұрудан бас тартты. Гамильтон герцогінің басшылығы нашар болды және оның әскері соншалықты жақсы жабдықталмағандықтан, Англияға басып кіргеннен кейін, олар өмір сүру үшін елді тонауға кірісті. 8 шілдеде шотландтар, Лэнгдейл алдыңғы қатарда, Карлайлға жақын болды, ал Ольстерден күшейте түсу күніне күтілді. Ламберттің атты әскері Пенрит, Хексем және Ньюкаслде орналасқан, олар шайқасуға тым әлсіз болды және тек шебер басшылық пен жылдам қозғалыс оларға уақытты ұзартуға мүмкіндік берді. Appleby Castle 31 шілдеде шотландтарға берілді, сол кезде Ламберт, шотландтықтардың қанатына ілігіп, Барнард қамалынан Ричмондқа қайтып, Венслидейлді жауып тастауға тырысты. Лэнгдейлдің атты әскерінің барлық күші Ламбертті жолдардан ығыстыра алмады немесе сол өткір атты әскер экранының артында не жатқанын анықтай алмады. Дағдарыс енді жақын болды. Кромвель 11 шілдеде Пемброк қамалының берілуін қабылдады және ақысыз, киімсіз, аяқ киімсіз әскерімен Мидленд арқылы толық жылдамдықпен аттанды. Жаңбыр мен дауыл оның жорығын кешіктірді, бірақ ол Гамильтон герцогі Вестморлендтің қираған жерінде одан да жағдайы нашар екенін білді. Нортгемптоннан келген аяқ киімдер мен Ковентриден келген шұлықтар оны Ноттингемде күтіп алды, ол жергілікті сарбаздарды жинап, Донкастерге бет алды, онда 8 тамызда жетті, өзі берген уақыттан алты күн бұрын келді. Содан кейін ол Халлдан артиллерия шақырып, жергілікті сарбаздарын Понтефрактты қоршап тұрған тұрақты әскерлермен ауыстырып, Ламбертпен кездесуге аттанды. 12 тамызда ол Ветэрбиде, Ламберт Отлиде, Лэнгдейл Скиптон мен Гаргрейвте, Гамильтон Ланкастерде, ал сэр Джордж Монро Ольстер шотландтарымен және Карлайл роялистерімен (Монро мен негізгі армия генералдары арасындағы шиеленістен туындаған жеке басқару ретінде ұйымдастырылған) Хорнбиде болды. 13 тамызда Кромвель Ламбертпен Отлиде қосылуға аттанғанда, шотланд басшылары әлі де Понтефрактқа бару керек пе, әлде Ланкашир арқылы жалғасып, Лорд Байрон мен Чешир роялистеріне қосылу керек пе деп таласып жатты.
On 8 July 1648, when the Scottish Engager army crossed the border in support of the English Royalists, the military situation was well defined. For the Parliamentarians, Cromwell besieged Pembroke in West Wales, Fairfax besieged Colchester in Essex, and Colonel Rossiter besieged Pontefract and Scarborough in the north. On 11 July, Pembroke fell and Colchester followed on 28 August. Elsewhere the rebellion, which had been put down by rapidity of action rather than sheer weight of numbers, smouldered, and Charles, the Prince of Wales, with the fleet cruised along the Essex coast. Cromwell and Lambert, however, understood each other perfectly, while the Scottish commanders quarrelled with each other and with Langdale. As the English uprisings were close to collapse, Royalist hopes centred on the Engager Scottish army. It was not the same veteran army of the Earl of Leven, which had long been disbanded. For the most part it consisted of raw levies. The Kirk party had refused to sanction the Engagement (an agreement between Charles I and the Scots Parliament for the Scots to intervene in England on behalf of Charles), causing David Leslie and thousands of experienced officers and men to decline to serve. The leadership of the Duke of Hamilton proved to be poor and his army was so ill provided for that as soon as England was invaded it began to plunder the countryside for sustenance. On 8 July the Scots, with Langdale leading an advance guard, were near Carlisle, and reinforcements from Ulster were expected daily. Lambert's cavalry were at Penrith, Hexham and Newcastle, too weak to fight and having only skillful leading and rapidity of movement to enable them to gain time. Appleby Castle surrendered to the Scots on 31 July, whereat Lambert, who was still hanging on to the flank of the Scottish advance, fell back from Barnard Castle to Richmond so as to close Wensleydale against any attempt of the invaders to march on Pontefract. All the restless energy of Langdale's cavalry were unable to dislodge Lambert from the passes or to find out what was behind that impenetrable cavalry screen. The crisis was now at hand. Cromwell had received the surrender of Pembroke Castle on 11 July, and had marched off, with his men unpaid, ragged and shoeless, at full speed through the Midlands. Rains and storms delayed his march, but he knew that the Duke of Hamilton in the broken ground of Westmorland was still worse off. Shoes from Northampton and stockings from Coventry met him at Nottingham, and gathering up the local levies as he went, he made for Doncaster, where he arrived on 8 August, having gained six days in advance of the time he had allowed himself for the march. He then called up artillery from Hull, exchanged his local levies for the regulars who were besieging Pontefract, and set off to meet Lambert. On 12 August he was at Wetherby, Lambert at Otley, Langdale at Skipton and Gargrave, Hamilton at Lancaster, and Sir George Monro with the Scots from Ulster and the Carlisle Royalists (organized as a separate command owing to friction between Monro and the generals of the main army) at Hornby. On 13 August, while Cromwell was marching to join Lambert at Otley, the Scottish leaders were still disputing whether they should make for Pontefract or continue through Lancashire so as to join Lord Byron and the Cheshire Royalists.
Престон шайқасы
1648 жылғы 14 тамызда Кромвель мен Ламберт Скиптон қаласында, 15 тамызда Гисбернде болды, ал 16 тамызда олар жаудың орналасуын толық біліп, оған шабуыл жасауға нық қаулы етіп, Риббл өзенінің аңғарынан Престонға қарай жорық жасады. Олармен Йоркшир, Дарем, Нортумберленд және Ланкаширдің әскерлері мен жасақтары бірге болды, жалпы саны 8 600 адамды құрады, ал Гамильтонның қол астындағы әскер саны шамамен 20 000-ға жетеді. Бірақ Гамильтонның әскері Ланкастерден Престон арқылы Уиганға дейін жабдықтау үшін ыңғайлы болуына байланысты шашырап кетті, соның салдарынан Лэнгдейл корпусы алдыңғы күзет орнына сол қанатты қорғаушыға айналды. Лэнгдейл 13 тамыз күні түнде алдын ала жіберілген отрядарын шақырды, мүмкін алдыңғы күзет міндеттерін қайтадан орындау үшін, және оларды Лонгриджге жақын жерде жинады. Ол Кромвельдің жорығы туралы хабарлаған-жоқ белгісіз, бірақ хабарлаған болса, Гамильтон оған мән бермеді, себебі 17 тамызда Монро солтүстікке қарай бір күндік жолмен, Лэнгдейл Престонның шығысына қарай, ал негізгі әскер Уиган жолымен созылып жатты, генерал-майор Уильям Бейли бастаған жаяу әскер тобы бағананың соңында, әлі де Престонда болды. Гамильтон өзінің генерал-лейтенанты, Каллендар графы Джеймс Ливингстонның шұғыл өтінішімен Бейлиді Риббль өзенінен өтіп, негізгі әскерді соңынан еріп келуге жіберді. Сонымен бірге, Лэнгдейл 3000 жаяу әскері мен 500 атты әскерімен Кромвельдің Престон Мур шайқасына жасаған алғашқы шабуылына тап болды. Гамильтон, Эджхиллдегі Чарльз сияқты, Престон шайқасына басшылық етпей, жай ғана қатысты, және Лэнгдейлдің әскері батырлықпен күрессе де, төрт сағаттық шайқастан кейін Риббль өзеніне кері шегінді. Бейли Уиган жолындағы Риббль және Дарвен көпірлерін қорғауға тырысты, бірақ Кромвель түн түспей барлық көпірлерді басып алды. Қуу шарасы бірден басталды және Гамильтон Уиган мен Винвик арқылы Uttoxeter және Ashbourne қалаларына дейін жетелегенге дейін тоқтатылған жоқ. Сонда, Кромвельдің атты әскері артынан қысым көрсетіп, ал орталық аймақтың жасақтары алдын алып тұрғанда, шотланд армиясының қалдығы 25 тамызда қаруларын тастады. Уэльсте және басқа жерлерде роялистердің туын көтеруге әртүрлі әрекеттер жасалды, бірақ Престон соңғы соққы болды. 28 тамызда аштықтан қиналып, көмекке үмітсіз Колчестер роялистері Лорд Фэрфаксқа бас иді.
On 14 August 1648 Cromwell and Lambert were at Skipton, on 15 August at Gisburn, and on 16 August they marched down the valley of the Ribble towards Preston with full knowledge of the enemy's dispositions and full determination to attack him. They had with them troops from both the Army and the militias of Yorkshire, Durham, Northumberland and Lancashire, and were heavily outnumbered, having only 8,600 men against perhaps 20,000 of Hamilton's command. But the latter were scattered for convenience of supply along the road from Lancaster, through Preston, towards Wigan, Langdale's corps having thus become the left flank guard instead of the advanced guard. Langdale called in his advanced parties, perhaps with a view to resuming the duties of advanced guard, on the night of 13 August, and collected them near Longridge. It is not clear whether he reported Cromwell's advance, but, if he did, Hamilton ignored the report, for on 17 August Monro was half a day's march to the north, Langdale east of Preston, and the main army strung out on the Wigan road, Major General William Baillie with a body of foot, the rear of the column, being still in Preston. Hamilton, yielding to the importunity of his lieutenant general, James Livingston, 1st Earl of Callendar, sent Baillie across the Ribble to follow the main body just as Langdale, with 3,000 infantry and 500 cavalry, met the first shock of Cromwell's attack on Preston Moor. Hamilton, like Charles at Edgehill, passively shared in, without directing, the Battle of Preston, and, though Langdale's men fought fiercely, they were driven to the Ribble after four hours' struggle. Baillie attempted to cover the Ribble and Darwen bridges on the Wigan road, but Cromwell had forced his way across both before nightfall. Pursuit was at once undertaken, and not relaxed until Hamilton had been driven through Wigan and Winwick to Uttoxeter and Ashbourne. There, pressed furiously in rear by Cromwell's cavalry and held up in front by the militia of the midlands, the remnant of the Scottish army laid down its arms on 25 August. Various attempts were made to raise the Royalist standard in Wales and elsewhere, but Preston was the death blow. On 28 August, starving and hopeless of relief, the Colchester Royalists surrendered to Lord Fairfax.
Карл І-нің өлімі
Екінші Азамат соғысының жеңімпаздары елге қайтадан соғыс әкелгендерге мейірімділік танытпады. Колчестердің тапсырылу кешінде сэр Чарльз Лукас және сэр Джордж Лайл атылып өлтірілді. Лаугарн, Пойер және Пауэлл өлім жазасына кесілді, бірақ Пойер 25 сәуірде 1649 жылы лотерея арқылы таңдалған құрбан ретінде атқыланды. Парламенттің қолына түскен бес көрнекті роялист пэрінің үшеуі – Гамильтон герцогы, Голландия графы және Колчестердегі тұтқындардың бірі лорд Капель 9 наурызда Вестминстерде басы кесілді. Ең бастысы, ұзақ ойланыстан кейін, тіпті келіссөздерді жаңартқаннан кейін, Армия және Тәуелсіздер Палатадан жаман ниеттілерін тазартатын "Прайдтің тазалауын" жүргізіп, король Карл I-ді соттап, үкім шығару үшін арнайы сот құрды. Соттың соңында 59 комиссар (судьялар) Карл I-ді "тиран, сатқын, кісі өлтіруші және халыққа жау" деп танып, мемлекетке қарсы қылмыс жасады деп айыптады. Ол 30 қаңтар 1649 жылы Уайтхолл сарайының банкет залының алдындағы эшафодта басы кесілді. 1660 жылғы Реставрациядан кейін, тірі қалған және жер аударылмаған король өлтірушілер өлім жазасына кесілді немесе өмір бойына түрмеге отырды.
The victors in the Second Civil War were not merciful to those who had brought war into the land again. On the evening of the surrender of Colchester, Sir Charles Lucas and Sir George Lisle were shot. Laugharne, Poyer and Powel were sentenced to death, but Poyer alone was executed on 25 April 1649, being the victim selected by lot. Of five prominent Royalist peers who had fallen into the hands of Parliament, three, the Duke of Hamilton, the Earl of Holland, and Lord Capel, one of the Colchester prisoners, were beheaded at Westminster on 9 March. Above all, after long hesitations, even after renewal of negotiations, the Army and the Independents conducted "Pride's Purge" of the House removing their ill wishers, and created a court for the trial and sentence of King Charles I. At the end of the trial the 59 Commissioners (judges) found Charles I guilty of high treason, as a "tyrant, traitor, murderer and public enemy". He was beheaded on a scaffold in front of the Banqueting House of the Palace of Whitehall on 30 January 1649. After the Restoration in 1660, the regicides who were still alive and not living in exile were either executed or sentenced to life imprisonment.
Понтефракт қамалының берілуі
Понтефракт қамалын Оливер Кромвелл "[ ] корольдіктегі ең мықты ішкі гарнизонның бірі" деп атап көрсеткен. Ескіргенімен, қамал солтүстікте роялистер үшін соңғы бекініс болып тұрды. Карл I-нің өлім жазасын алғаннан кейін, гарнизон Карл II-ні король деп мойындады және капитуляциялаудан бас тартты. 1649 жылдың 24 наурызында, Карлдың өлімінен шамамен екі ай өткен соң, соңғы роялистік бекіністің гарнизоны толыққанды мойынсынуға мәжбүр болды. Парламент сол жылы қамалдың қалдықтарын бұзды.
Pontefract Castle was noted by Oliver Cromwell as "[ ] one of the strongest inland garrisons in the kingdom". Even in ruins, the castle held out in the north for the Royalists. Upon the execution of Charles I, the garrison recognised Charles II as king and refused to surrender. On 24 March 1649, almost two months after Charles was beheaded, the garrison of the last Royalist stronghold finally capitulated. Parliament had the remains of the castle demolished the same year.
Салдары
Чарльздың өлім жазасынан кейін Англия Республикасы құрылды. Шотландияда Карл II жаңа король болды, осының салдарынан 1650 жылы үшінші ағылшын азамат соғысы басталды.
Following Charles's execution, the Commonwealth of England was established. In Scotland, Charles II became the new king, the resulting tensions leading to the Third English Civil War in 1650.