Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Финляндия мемлекет қайраткері К. Г. Э. Маннерхайм жариялаған мәлімдемелер. «Қылыш қабығының күні» бұйрығы, немесе «Қылыш қабығының мәлімдемесі» Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда Финляндияның Бас қолбасшысы Карл Густав Эмиль Маннерхаймның Шығыс Карелияны кеңес үкіметінің бақылауынан босатуға бағытталған екі байланысты мәлімдемесін білдіреді.
Declarations issued by Finnish statesman C. G. E. Mannerheim
The Order of the Day of the Sword Scabbard, or the Sword Scabbard Declaration, actually refers to two related declarations by the Finnish Commander in Chief Carl Gustaf Emil Mannerheim during World War I and World War II against Soviet control of East Karelia.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Финляндиядағы Азамат соғысы кезінде 1918 жылдың ақпан айында антикоммунистік Ақ гвардияның қолбасшысы генерал Маннергейм өзінің әйгілі "Күн тәртібі" деп аталатын бұйрығын жазып, онда "Лениннің соңғы сарбазы мен бұзақысы Финляндия мен Ақ Карелиядан қуылмайынша" ("ennen kuin viimeinen Leninin soturi ja huligaani on karkoitettu niin hyvin Suomesta kuin Vienan Karjalastakin.") қылышын қабына салмайтынын мәлімдеді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуы бұл мақсатқа жетуді қиындатты, бірақ осыған қарамастан екі рет әрекет жасалды: 1918 жылғы Виена экспедициясы және 1919 жылғы Аанус экспедициясы, Ресей Азамат соғысы кезінде Финляндияға Шығыс Карелияның екі аймағын – Репола және Порайярвиді басып алып, қоса аннексиялауға мүмкіндік берді.
During the Civil War in Finland, in February 1918, General Mannerheim, the commander of the anti communist White Guards, wrote his famous Order of the Day, in which he declared that he would not set his sword to the scabbard "until Lenin's last soldier and hooligan is deported from Finland and White Karelia" (" ennen kuin viimeinen Leninin soturi ja huligaani on karkoitettu niin hyvin Suomesta kuin Vienan Karjalastakin."). The events at the end of World War I made this goal hard to accomplish, but nevertheless, two attempts were made to this end: the Viena expedition in 1918 and the Aunus expedition in 1919, during the Russian Civil War, had allowed Finland to occupy and annex two regions of East Karelia Repola and Porajärvi respectively.
Соғыс аралығы
Финляндия мен Кеңес Ресейі арасындағы жауынгерлік әрекеттер 1920 жылы Тарту шартының қол қойылуымен аяқталды. Шартыға сәйкес Кеңес Ресейі Петсамоны Финляндияға берді және Карелия КСР-іне ерекше құқықтарды кепілдеді. Қарсылығында Финляндия бұрын аннексиялаған Карелияның екі облысын қайтаруға мәжбүр болды. Көптеген финдер бұл шартты өте нашар келісім деп сақтады. Сондықтан бейбітшілік шартына "Намыссыз бейбітшілік" (фин тілінде Häpeärauha) деген есім берілді.
Hostilities between Finland and Soviet Russia came to an end with the signing of the Treaty of Tartu in 1920. In accordance with the treaty, Soviet Russia ceded Petsamo to Finland and guaranteed special freedoms to the Karelian SSR. In return, Finland had to give up the two previously annexed Karelian counties. This was seen by many Finns as a very bad deal. The peace treaty thus got a nickname, "a Shame Peace" (Häpeärauha in Finnish).
Екінші дүниежүзілік соғыс
1941 жылы 25 маусымда Кеңес Одағының Финляндияға шабуыл жасауынан кейін Финляндия тағы да шығыс көршісімен соғысқа кірісті. 1941 жылдың 10 шілдесінде Маннергейм әскерлеріне арналған "Күн тәртібі" сөйлесінде 1918 жылғы жарияламасына сілтеме жасады: "1918 жылы Азаттық соғысы кезінде мен фин және Виена карелиялықтарына Финляндия мен Шығыс Карелия азат болғанша қылышымды қабынына салмаймын деп айтқан едім". Бұл "Күн тәртібі" Шығыс Карелияны үш жылдық оккупацияға алып келетін шабуылдың басталуын білдірді.
Following the Soviet attack on Finland of 25 June 1941, Finland was again at war with its eastern neighbour. On 10 July 1941, Mannerheim referred to his 1918 declaration in his "Order of the Day" speech to his troops: " [I]n 1918 during the War of Liberation I stated to the Finnish and Viena Karelians, that I would not set my sword to the scabbard before Finland and East Karelia would be free." This Order of the Day signified the beginning of an offensive, which would result in a three year long occupation of Eastern Karelia.
Дипломатиялық салдарлар
Оқпан әскерлері басып кіргеннен кейін Финляндия ресми түрде қақтығысқа қатысты бейтарап екенін жариялады. Алайда, Финляндия архипелагында жасырынған неміс мина қоятын кемелері Фин шығанағының бойымен екі үлкен мина даласын орналастырды. Кейін сол түні неміс бомбалаушылары Фин шығанағы арқылы Ленинградқа ұшып, оның портын және Нева өзенін миналады. Қайтқанда, бұл бомбалаушылар жанармай құю үшін Ұтти әуежайына қонды. Үш күннен кейін, 25 маусым күні таңертең, кеңес әуе шабуылы фин қалаларына, әуежайлар мен өнеркәсіптік орталықтарға жасалды. Ел тағы да үлкен көршісімен соғысқа қатысты. Бұл Ұзақ соғыс бастапқыда Финляндия үшін қорғаныс болды, бірақ Маннергеймнің «қылышқа қап жабу туралы» мәлімдемесін дер кезінде қайталауымен, оны қорғаныс соғысы деп атау мүмкіндігінен айырылды, тіпті Қысқы соғыстағы жоғалған территорияны қайтару үшін жасалған реваншизм соғысы деп атау мүмкіндігінен де айырылды, онда фин халқының сегізден бір бөлігі тұрды. Біртіндеп, Ұзақ соғыс кейбір адамдардың көзінде Финляндияға тарихи жата қоймаған жерлерді басып алу соғысына айналды. Финляндияда да, басқа демократиялық елдерде де көптеген адамдар үшін қорғаныс соғысы мен агрессия соғысы арасында үлкен айырмашылық болды. Қысқы соғыста Финляндияға бүкіл әлем (нацистік Германия мен агрессор Совет Одағынан басқа) көмектесті. Оның басты себебі – халықаралық қауымдастықтың пікірінше, Финляндияға әлдеқайда үлкен держава әділетсіз шабуыл жасады. Ал Ұзақ соғыста Финляндия кейбір адамдар үшін жартылай агрессор болды, ол Оккупациялық әскерлермен бірге Совет Одағына шабуыл жасады. Бұл Финляндияның Чёрчилль үкіметінің көзіндегі беделін қатты түсірді және бұрынғы қолдаушы Ұлыбритания 1941 жылдың желтоқсан айында Финляндияға соғыс жариялады.
Immediately after the Axis invasion, Finland officially declared itself neutral in relation to the conflict. However, German minelayers, which had been hiding in the Finnish archipelago, laid two large minefields across the Gulf of Finland. Later the same night, German bombers flew along the Gulf of Finland to Leningrad and mined its harbor and the river Neva. On the return trip, these bombers landed on the Utti airfield for refueling. After three days, early on the morning of 25 June, preemptive Soviet air raids were launched on Finnish towns, airfields and industrial centers. The country was at war with its larger neighbor once again. This Continuation War was initially defensive for Finland, but with his nearly immediate restatement of his Sword Scabbard Declaration, Mannerheim lost the possibility to brand it a defensive war, or even as a war of revanchism to regain the territory lost in the Winter War, where one eighth of the Finnish populace lived. Gradually, the Continuation War became, in the eyes of some, a war of conquest, to capture land that had not historically belonged to Finland. For large segments of the public, both in Finland and in other democratic countries, there was a huge difference between a defensive war and a war of aggression. In the Winter War Finland had the sympathy of virtually the whole world (with the exception of Nazi Germany and the aggressor, the Soviet Union). The chief reason was that Finland, in international opinion, was unjustly attacked by a much larger power. In the Continuation War, on the other hand, Finland was partly an aggressor in the eyes of some, attacking the Soviet Union alongside the Axis invasion. This badly damaged Finland's image in the eyes of the Churchill government and eventually caused the formerly sympathetic Britain to declare war on Finland in December 1941.