Кіріспе

Окинава арағы Авамори (окинава: アームイ, 'āmui) – Жапонияның Окинава аймағына тән және Окинавада ғана кездесетін алкогольдік сусын. Ол ұзын дәнді индика күрішінен жасалады және саке сияқты пісіру арқылы емес, шочу сияқты дистилляциялау арқылы өндіріледі. Бүгінде жасалатын аваморидің көп бөлігі Таиландтан импортталған индика күрішінен тұрады, себебі жергілікті өндіріс ішкі сұранысты қанағаттандыруға жеткіліксіз, ал соңғы жылдары сұраныс едәуір артқан. Авамори әдетте 60–86 градус (30–43% спирт) болады, бірақ «экспорттық» брендтері (Жапонияның материгіне жөнелтілетін брендтерді қоса) көбінесе 50 градус (25% спирт) құрайды. Кейбір түрлері (әсіресе ханазаке) 120 градус (60%) және тұтанады. Аваморидің дәмі мен жұмсақтығын арттыру үшін оны дәстүрлі қыш құмыраларда сақтайды. Авамориді сумен және мұзбен ішу – ең танымал тәсіл. Окинавадағы мейрамханаларда оны әдетте мұз салынған ыдыс және су құйылған құмырамен бірге ұсынады. Авамориді таза, мұзбен немесе коктейль ретінде де ішуге болады. Дәстүрлі түрде авамориді кішкентай топырақ ыдыс – кара-карада, ішіне кішкентай топырақ шар салып беретін. Шар ыдыс бос екенін білдіретін ерекше «кара-кара» дыбысын шығаратын. Мұндай ыдыстар Окинавада әлі де кездеседі, бірақ топырақ шарлары көбінесе жоқ. Окинавада авамориді «арал сакесі» (島酒) деп те атайды, немесе қысқаша shima. Жалпы алғанда, аваморидің бағасы оның жасы ұлғайған сайын өседі. Kōrēgusu – авамориге маринадталған чилиден жасалған бұрыш соусының бір түрі және Окинава собасы сияқты Окинава тағамдарының танымал қосымшасы.

Тарих

Авамори Окинаваның сауда тарихының нәтижесінде пайда болды. Оның бастауы тайландтық lao khao сусындарынан. Дистилляциялау технологиясы 15 ғасырда, Окинава Оңтүстік-Шығыс Азия, Қытай және Жапония арасындағы маңызды сауда орталығы болған кезде, Аюттая патшалығынан (қазіргі Таиланд) Окинаваға жеткен. Барлық авамори тай (индика) күрізінен жасалады. Окинавалықтар дистилляциялау процесін жетілдіріп, көрші елдердің тәжірибесін пайдаланды, оны субтропиктік климатқа бейімдеді және ерекше жергілікті қара коджи саңығын қосты. Ішкі нарықта сатудың төмендеуіне байланысты, Окинаваның үш белгілі авамори қоймасы күш біріктіріп, авамориді шетел нарықтарына, әсіресе АҚШ пен Еуропаға енгізуге тырысты. "Рюкю 1429" таңбасымен ұсынылған өнім 2019 жылдың маусым айында Ұлыбританияда алғаш рет таныстырылды.

Өндіріс

Авамори дәмді күріш арағы болғанымен, ол жапондық шочудан бірнеше жағынан өзгешеленеді. Авамори бір рет ашыту арқылы жасалады, ал шочу көбінесе екі рет ашытылады. Сонымен қатар, авамори тай стиліндегі, ұзын дәнді Индика егінінен жасалған ұнтақталған күрішті пайдаланады, ал шочу өндірісінде әдетте қолданылатын қысқа дәнді Японика егіні қолданылмайды. Авамори тек Окинаваға тән қара кожи (Aspergillus luchuensis) саңырауқұлағын қолданады, ал жапондық шочу ақ (aspergillus kawachii), қара және сары (Aspergillus oryzae) кожи саңырауқұлақтарын қолданады.

Құс

Авамори үш немесе одан астам жыл бойы ескірген кезде кусу (古酒) деп аталады. Окинава тілінен шыққан бұл атау авамориге тән; Жапонияның басқа аймақтарында бұл сөз "кошу" деп айтылады және ескірген сакеге қатысты. Заң бойынша, "кусу" деген аталымды алу үшін авамори кем дегенде үш жыл бойы ескіруі керек. Егер нақты жасы көрсетілсе, онда барлық ішкі мазмұн осы жастан кем болмауы тиіс. Авамори тұрақты салқын температурада, топырақ ыдыстарда немесе вазаларда жер астында ескіріледі. Окинава үңгірлерінде авамориге арналған ыдыстарды кездестіруге болады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Окинава шайқасынан бұрын 200 және тіпті 300 жылдық кусулар болған, бірақ ең ескі кусулардың көп бөлігі шайқаста жойылды. Дегенмен, Шуридегі Шикина дистилляция зауытында 100 және 150 жылдық кусулар сақталған, олар қазірге дейін сақталған ең ескі кусулар деп есептеледі. Қазіргі таңда 200 және 300 жылдық кусуды қайта өндіруге бағытталған жұмыстар жүргізілуде.

Ханазаке

Жапонияның ең батыс аралы Йонагуниде Донан, Йонагуни және Майфуна деген үш дистилляция зауыры аваморидің ханазаке (花酒) деп аталатын түрін шығарады, ол "гүл шарабы" деп аударылады және 60% алкоголь қамтиды. Бастапқыда діни обрядтар үшін жасалған ханазаке дәстүрлі түрде таза ішіледі.

Этимология

Авамори (泡盛) терминінің ең ерте кездескен қолданылуы 1671 жылы Рюкю патшалығының королі Шо Тэйдің төртінші сёгун Токугава Иетсунаға берген сыйлығы туралы жазбада кездеседі. Авамори 1671 жылға дейін сёгунатқа сыйлық ретінде жіберілген, бірақ ол бұрынғы жазбаларда шёчу (焼酒 немесе 焼酎) деп жазылған. Авамори сөзінің этимологиясына қатысты бірнеше түсінік бар. Окинавалық тарихшы Иха Фую бұл атау тары (粟, awa) сөзінен шыққан, ал оған "толғанған мөлшер; беру" (盛り, mori) мағынасын білдіретін етістік-атау қосылған деп санайды. Осы теория бойынша, сөз бірінші таңбасы "көпіршік, көбік" (泡, awa) деп қате жазылған, ал дұрысы тары (粟, awa) таңбасы болуы керек. Авамори сөзі алғаш қолданылған кезде тары осы сусынды жасау үшін шикізат ретінде пайдаланылған. Тағы бір гипотеза бойынша, бұл атау бұрын дистилленген сусындардың сапасын бағалау үшін қолданылған әдіспен байланысты. Бұл әдіс бір қолда ұсталған кішкентай ыдыстан екінші қолда ұсталған бос ыдысқа, шамамен бір фут төменге ақырындап құюдан тұрған. Құйылғанда төменгі ыдысқа көптеген кішкентай көпіршіктер (泡) көтеріліп, көбейе (盛) түсуі керек еді. Көпіршіктердің ұзақ сақталуы да жақсы көрсеткіш саналған.