Кіріспе

Лакомб, Люсьен (lakɔ̃b ly. sjɛ̃) — Луи Мальдің 1974 жылғы француздық соғыс драмалық фильмі, онда Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Францияны неміс әскерлері басып алғандағы француз жасөспірім ұлдың тағдыры көрсетілген. «Лакомб, Люсьен» фильмі «Ең үздік шетелдік фильм» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығына, «Ең үздік шетелдік фильм» номинациясы бойынша «Алтын глобус» сыйлығына және АҚШ Ұлттық киносыншылар кеңесінің сыйлығымен «Жылдың үздік 5 шетелдік фильмі» тізіміне енді.

Сюжет

1944 жылдың маусым айында одақтастар Нормандияда немістермен шайқасып жатқанда, 17 жасар ауыл баласы Люсьен Лакомб қарсылық қозғалысына қосылуға тырысады. Жергілікті қарсылық қозғалысының жетекшісі, ауыл мектебінің мұғалімі, оны жасы кішкентай болғандықтан қабылдамайды. Люсьен велосипедпен жұмыс істейтін қалаға қайтады және Карлингтің – француздық Гестапоның көмекшілерінің штаб-пәтері орналасқан қонақ үйге соқтығысады, содан кейін тұтқындалады. Арақтың әсерімен ол мұғалімді жабады. Люсьеннің пайдалы болуы мүмкін екенін түсінген Карлинг оны заңсыз зорлық-зомбылық пен террор режиміне тартады. Ол өзінің жаңа билігі мен мәртебесін ұнатады, бірақ Франция Хорнға ғашық болады – әкесі Альберт, тігінші және анасы Белламен бірге уақытша жасырынған еврей қызы, олар Парижден қорқып, бейтарап Испанияға қауіпсіз өтуге тырысады. Олардың мәдениеті Люсьеннің қарапайым мінезімен және білімсіздігімен зейінге тоқмейді. Қызбен қарым-қатынас орнатуға мәжбүрлеген Люсьен өзінің жоғары лауазымдыларының нысанаға алған адамдарын қорғауға көшеді. Оған одақтастар жеңіске жақын екені және ол ындыраушы ретінде өлтірілетіні ескертіледі. Альберт Карлинг штабына барып, қызымен қарым-қатынасы туралы Люсьенмен сөйлесуге тырысады, бірақ Карлингтің басшысы оны тұтқындап, немістерге тапсырады. Қарсылық қозғалысының мүшелері қонақ үйге шабуыл жасағаннан кейін, қала тұрғындары жазалау үшін жиналады. Люсьен мен неміс сарбазы Франция мен Белланы тұтқындайды, бірақ Люсьен сарбазды өлтіруге шешім қабылдайды. Ол әйелдерді Испанияға қарай көлікпен апарып барады, бірақ көлік бұзылады, олар оңаша және тасталған шаруашылық үйінде баспана тапқанға дейін жаяу жүріп кетеді. Мәтіндік эпилогта Люсьен Лакомб 1944 жылдың 12 қазанында тұтқындалғаны, қарсылық қозғалысының әскери трибуналында сотталғаны және өлім жазасына кесілгені айтылады.

Өндіріс

Маль сценарийді романшы Патрик Модианомен бірге жазды. Алғашқыда олар сценарийді Le faucon ("Қыран") деп атап, оны қазіргі Мексикада түсірмек болды, бірақ Мальге Мексикада (не Чилиде) түсіруге рұқсат берілмеді, сондықтан ол сценарийді қайта жазып, оқиғаны соғыс уақытындағы Францияға көшірді. Сценарийдің жаңа атауы Le milicien ("Милиция мүшесі") болды. Фильм Лот және Тарн-э-Гаронна департаменттерінде, атап айтқанда Фигеак, Аркамбал, Монтобан және Сеньялак-Лаузе коммуналарында түсірілді.

Сыни жауап

Лакомб, Люсьен Rotten Tomatoes сынды шолулар жинағыш сайтында 9 пікірге негізделген 100% рейтингке ие және орташа рейтингі 8.9/10. The New York Times газетінің киносыншысы Винсент Канби фильмге жағымды баға берді. Ол былай деп жазды: "Лакомб, Люсьен – мырза Мальдің ең амбициялық, ең қоздырғыш фильмі. Егер ол "Жанған от" немесе тіпті "Жүректің шері" сияқты бірден әсер етпесе, себебі – өзінің ойын жеткізу үшін ол оны мәңгілік құпия, мәңгілік біздің жанашырлығымыздан тыс болатын кейіпкерге орталық етті". Паулин Каел Мальдің көркемдік шеберлігі мен визуализациялық қабілеттеріне таң қалды. Люсьеннің бейғайрат, көбінесе бос бет-әлпетінің артында Каел диалогтар әлемін көріп тұрды: "Мальдің тәуекелі – камералар суретшінің қиялына жете алмайтын нәрсені ашады, және үнемі, таң қалдыратын түрде, тәуекел ақталды. Кінәсіздік пен кінә туралы ештеңе айтылмаса да, бұл ерекше фильм тыныш, бейтарап түрде өте терең мәселеге тоқталады". Фильм сыншысы Дэн Шнайдер фильмді ұнатып, Мальдің Блезді таңдауына ерекше мән берді. Шнайдер былай деп жазды: "Кейде режиссерлер шынайы актерді емес, бейтаныс немесе әуесқойды рөлге таңдайды, бұл шабыттандыратын шешім болады. Мүмкін, бұған ең жақсы мысал – Витторио Де Сиканың 1952 жылғы "Умберто Д" фильмі. Алайда, Луи Мальдің 1974 жылғы "Лакомб, Люсьен" фильмінің басты рөліне Пьер Блез есімді әуесқойды таңдауы да одан кем емес. Ешбір актер, Блездің 1944 жылдың соңында Виши Франциясының соңғы айларында гестапомен бірігіп, әдейі емес, бірақ серіктес болған, аса зиялы емес француз шаруасының рөлін осылай табиғи түрде сомдай алмас еді". Фильм сыншысы Уилер Уинстон Диксон фильмнің неге даулы болғанын былай түсіндірді: "Луи Мальдің "Лакомб, Люсьен" драмасы – Францияның Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистерге бас иесі болуы туралы ең тиімді және ең даулы фильмдердің бірі. Луи Мальдің фильмі француз халқының барлығы қарсылық қозғалысының мүшесі емес екенін көрсету арқылы өз уақыты үшін батыл болды; шындығында, көптеген адамдар Виши үкіметімен құлшыныспен серіктес болды, және фильмнің әсері бүгінге дейін сақталып қалды".