Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Батыс Францияның патшасы 898 жылдан 922 жылға дейін.
King of West Francia from 898 to 922
Карл III (17 қыркүйек 879 – 7 қазан 929), Қарапайым немесе Түзу деп аталған (латынша Carolus Simplex), 898 жылдан 922 жылға дейін Батыс Францияның патшасы және 911 жылдан 919–923 жылдарға дейін Лотарингияның патшасы болды. Ол Каролингтер әулетінің мүшесі еді.
Charles III (17 September 879 – 7 October 929), called the Simple or the Straightforward (from the Latin Carolus Simplex), was the king of West Francia from 898 until 922 and the king of Lotharingia from 911 until 919–923. He was a member of the Carolingian dynasty.
Ерте өмір
Карл – король Людовик II-нің екінші әйелі, Париждікі Аделаидадан туған үшінші және қайтыс болғаннан кейін дүниеге келген ұлы. Карл бала кезінде 884 жылы қайтыс болған жартылай інісі, король Карлман II-нің тағына отыруына бөгет болды. Оның орнына франк ақсүйектері оның туысы, император Карл Ірінің (Толудың) тәжді киюін сұрады. Сондай-ақ, ол 887 жылдың қараша айында тақтан түсірілген және 888 жылдың қаңтарында қайтыс болған беделсіз Карл Ірінің (Толудың) орнына отыруына да кедергі келтірді, бірақ оның тақтан түсірілуі оның өлімінен бұрын Батыс Францияда қабылданды ма, тіпті жарияланды ма, белгісіз. Содан кейін ақсүйектер жаңа король ретінде Париж қоршауының (885–886) батыры Одоны сайлады, бірақ Сполеттоның Гай III-нің талаптарын қолдаған топ та болды. Жас Карл Аквитания герцогы Ранулф II-нің қорғауына алынды, ол оның орнына таққа таласуға тырысқан болуы мүмкін, және соңында Одомен бітіспеске дейін патшалық атақты өзі пайдаланды.
Charles was the third and posthumous son of King Louis the Stammerer by his second wife Adelaide of Paris. As a child, Charles was prevented from succeeding to the throne at the time of the death in 884 of his half brother, king Carloman II. Instead, Frankish nobles of the realm asked his cousin, Emperor Charles the Fat, to assume the crown. He was also prevented from succeeding the unpopular Charles the Fat, who was deposed in November 887 and died in January 888, although it is unknown if his overthrow was accepted or even made known in West Francia before his death. The nobility then elected Odo, the hero of the Siege of Paris (885–886) as the new king, although there was a faction that supported claims of Guy III of Spoleto. The young Charles was put under the protection of Ranulf II, the Duke of Aquitaine, who may have tried to claim the throne for him and in the end used the royal title himself until making peace with Odo.
Батыс Францияның патшасы
893 жылы 14 жасында Карл Реймс соборында Одо билігіне қарсы болған топпен тәж кигізілді, бірақ 898 жылы Одо қайтыс болғаннан кейін ғана Батыс Францияның монархы атанды. 911 жылы Ролло бастаған викингтер тобы Париж мен Шартр қалаларын қоршады. 26 тамызда Шартр маңындағы шайқаста жеңіске жеткен соң Карл Ролломен келіссөздер жүргізуге шешім қабылдады, нәтижесінде Сен-Клер-сюр-Эпте шарты жасалды, осылайша Нормандия герцогтігі құрылды. Викингтердің адалдығы үшін оларға Епта өзені мен теңіз арасындағы барлық жерлер, сондай-ақ сол кезде Батыс Францияның бағындыруға тырысқан тәуелсіз мемлекеті Бретань герцогтігі берілді. Ролло христиан дініне өтіп, Карлдың қызы Жизелаға үйленуге келісті.
In 893, at the age of 14, Charles was crowned by a faction opposed to the rule of Odo at the Reims Cathedral, becoming monarch of West Francia only after the death of Odo in 898. In 911, a group of Vikings led by Rollo besieged Paris and Chartres. After a victory near Chartres on 26 August, Charles decided to negotiate with Rollo, resulting in the Treaty of Saint Clair sur Epte which created the Duchy of Normandy. In return for the Vikings' loyalty, they were granted all the land between the river Epte and the sea, as well as Duchy of Brittany, which at the time was an independent country which West Francia had unsuccessfully tried to conquer. Rollo also agreed to be baptised and to marry Charles's daughter Gisela.
Лотарингия патшасы
Сондай-ақ, 911 жылы Шығыс Францияның соңғы Каролинг патшасы Людовик Бала қайтыс болды, ал оған адал болған Лотарингия ақсүйектері, Регинаның, Лотарингия герцогінің басшылығымен, Карлді жаңа патша деп жариялады. Бұл Шығыс Франциядан бөлініп, Каролинг әулетінен емес Конрад І-ді жаңа патша етіп сайлағаннан кейін болды. 909 жылы оның қызы Кунигунда Лотарингияның Вигеригіне үйленді. Карл Лотарингияны Конрад І-нің екі шабуылынан қорғады. 925 жылы Лотарингия Шығыс Францияның басып алуына ұшырады.
Also in 911, Louis the Child, the last Carolingian king of East Francia died, and nobles of Lotharingia, who had been loyal to him, under the leadership of Reginar, Duke of Lorraine declared Charles their new king, breaking from East Francia which had elected non Carolingian Conrad I as the new king. and in 909 his niece Cunigunda married Wigeric of Lotharingia. Charles defended Lotharingia against two attacks by Conrad I. In 925, Lotharingia was once again seized by East Francia.
Асылдардың көтерілісі
917 жылдың 10 ақпанында Фредеруна патшайым қайтыс болды. Оның алты қызы болған, ұлы болмағандықтан, мұрагерлік мәселесі белгісіздікке толы болды. 919 жылдың 7 қазанында Карл Англия королі Эдуард Ескінің қызы Эадгифуға үйленді, ол оған болашақ Франция королі Людовик IV-тің дүниеге келуіне себепкер болды. Осы кезде Карлдің белгілі бір Хаганоға, қарапайым дворянға (mediocris) және Карлдің бірінші әйелі Фредерунаның туысына көрсеткен артықшылығы аристократияны оған қарсы қойды. Ол Хаганоға басқа барондардың иелігінде болған монастырларды сыйлады, осылайша оларды өшіріп жіберді. Лотарингияда ол жаңа герцог Гилберттің ашуын қоздырды, ол 919 жылы Шығыс Францияның жаңа королі Генрих Құсқа адалдық серт берді. Реймс архиепискобы Гервейдің араласуымен король босатылды. Роберттің күйеу баласы Бургундиялық Рудольф патшалық таққа отыру үшін сайланды. Карл 929 жылдың 7 қазанында түрмеде қайтыс болды және жақын жердегі Сент-Фурси аббаттығында жерленді. Оның Эадгифудан туған ұлы 936 жылы Франция королі Людовик IV болып таққа отырды. Карл жеңілгеннен кейін королева Эадгифу және олардың балалары Англияға қашып кетті. Солтүстік шабуылшыларының күшейіп келе жатқан қаупіне байланысты жергілікті ақсүйектер тағы да Карл Қарапайымның мұрагерлігін қабылдаудан бас тартты, себебі ол тым жас еді, және Париж графы Одо (Робертиан әулетінің мүшесі) викингтерге қарсы Парижді сәтті қорғағаннан кейін Батыс Францияның жаңа королі болып сайланды, оларға Ролло жетекшілік етті. 893 жылы Реймс архиепискобы Фульктің көмегімен Карл Қарапайым таққа қайта оралуға тырысты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. 897 жылға қарай жас ханзада тек Лаон қаласын басқарды, содан кейін Одо өлім төсегінде оны өзінің мұрагері етіп тағайындады. 898 жылдың қаңтарында Одоның қайтысынан кейін Карл Қарапайым Батыс Франция королі атағын алды. Ұзақ уақыт өтпей жаңа монарх Лотарингияны бағындыруға ниеттенгенін көрсетті, бұл Карл Балдан бері Батыс Францияның барлық монархтарының басты мақсаты болды. Лотарингия Каролинг әулетінің бесігі еді. Карлдың ата-бабалары Пиппинидтер Лотарингиядан (Херсталь, Юпиль) шыққан. 843 жылғы Верден шартынан кейін Лотарингия қысқа мерзімге Орта Францияның құрамына кірді, және Батыс және Шығыс Франция оны бақылауға тырысты. Шығыс Франция королі Каринтиялық Арнульф 895 жылы жерді өзінің ұлы Звентибольдқа сеніп тапсыру арқылы бұған кедергі келтірді. Звентибольдты оның поддандылары жек көріп, Карл Қарапайым 898 жылы Генуя графы Регина шақырғаннан кейін шабуыл жасауға шешім қабылдады. Аахенді басып алып, Нимгендегі Карл I сарайын иеленгеннен кейін, ол неміс епископтарының өтініші бойынша Францияға оралды. Бірнеше жылдан кейін, 911 жылдың қыркүйегінде, Шығыс Францияның соңғы Каролинг билеушісі Людовик Кішкентай қайтыс болғаннан кейін Лотарингия аристократиясы тағы да Карл Қарапайымды шақырды. Карл Қарапайым 911 жылдың қараша айының басында Лотарингия королі болып таж кигізілді. Алайда, жаңа монархтың (Аахенде немесе Тьонвилде қалуды ұнатқан) үнемі қатыспауы Лотарингия дворяндарының (өздерінің тәуелсіздігі үшін қорқып) және Франция дворяндарының ашуын тудырды, олар осы бейімділікті өрескелдік деп қарады. Жағдай одан да қиын болды, өйткені Флодоардтың айтуынша, Карл Қарапайым Лотарингияға қауіп төндірген венгрлерге қарсы жорыққа шығудан бас тартты (онда тек Реймс архиепискобы Эрве ғана болды) және өзінің әпкесі Ротильданы (Ұлы Гюдің анасы) Челс аббаттығынан айырып, оны өзінің сүйіктісі Хаганоға (оның бірінші әйелі Фредерунаның туысы) беруге тырысқанда ашық наразылық тудырды.
Queen Frederuna died on 10 February 917 leaving six daughters and no sons—and thus uncertainty as to the succession. On 7 October 919 Charles married Eadgifu, the daughter of Edward the Elder, King of England, who bore him a son, the future King Louis IV of France. By this time, Charles's excessive favouritism towards a certain Hagano, a petty nobleman (mediocris) and a relative of Charles's first wife Frederuna, had turned the aristocracy against him. He endowed Hagano with monasteries that were already the benefices of other barons, alienating them. In Lotharingia, he earned the enmity of the new duke Gilbert, who in 919 declared loyalty to the new king of East Francia Henry the Fowler. After negotiations by Archbishop Herveus of Reims the king was released. Robert's son in law Rudolph of Burgundy was then elected to succeed him as king. Charles died in prison on 7 October 929 and was buried at the nearby abbey of Saint Fursy. His son by Eadgifu would eventually be crowned in 936 as Louis IV of France. In the initial aftermath of Charles's defeat, Queen Eadgifu and their children fled to England. Faced with the growing threat of northern invaders, the local nobles again rejected the succession of Charles the Simple because he was too young, and Odo, Count of Paris (member of the Robertian dynasty) was chosen as the new King of West Francia, after successfully defending Paris against the Vikings, led by Rollo. In 893, aided by Archbishop Fulk of Reims, Charles the Simple attempted to reclaim the throne, but in vain. By 897, the young prince ruled only the city of Laon before Odo on his deathbed designated him as his successor. Following the death of Odo in January 898, Charles the Simple finally assumed the title of king of West Francia. Soon the new monarch showed his ambition to conquer Lotharingia, the main objective of all the monarchs of West Francia since Charles the Bald. Lotharingia was the cradle of the Carolingian dynasty. Charlemagne's ancestors, the Pippinids were from Lotharingia (Herstal, Jupille ). After the Treaty of Verdun in 843, the Lotharingia was part of Middle Francia for a short time and both West and East Francia tried to gain control over it. Arnulf of Carinthia, King of East Francia prevented this by entrusting the land to his son Zwentibold in 895. Zwentibold was hated by his subjects, so Charles the Simple decided to invade in 898 after being called by Count Reginar of Hainaut. After seizing Aachen and capturing Charlemagne's Palace at Nijmegen, he returned to France at the request of the German bishops. A few years later, in September 911, the Lotharingian aristocracy again called on Charles the Simple after the death of Louis the Child, the last Carolingian ruler in East Francia. Charles the Simple was crowned King of Lotharingia in early November 911. However, the constant absences of the new monarch (who preferred to stay in Aachen or Thionville), quickly irritated the Lotharingian nobility (who feared for their own independence) and nobles of France, who saw this inclination as an affront. The situation was even more complicated because, according to Flodoard, Charles the Simple refused to march against the Hungarians who threatened Lotharingia (only Archbishop Hervé de Reims was present there) and finally caused an open rebellion when he attempted to dispossess his own aunt, Abbess Rothilde (also mother in law of Hugh the Great), from Chelles Abbey in order to give it to his favourite, Hagano (a relative of his first wife Frederuna).
Депозит беру
920-922 жылдар аралығында Қарапайым Карл қиын жағдайға түсті. Ол 921 жылғы 7 қарашада Шығыс Франция королі Генрих Фоллермен Бонн шартын жасасқанымен, екі майданда күресуге мәжбүр болды: бірі Лотарингия герцогы Жизельбертке қарсы, екіншісі – қайын енесіне жасалған қатыгездікке ашуланған Ұлы Гугқа қарсы. 922 жылғы маусымда жеңілген Қарапайым Карл Лотарингияға қашып кетті. Батыс Францияның ақсүйектері оны тақтан түсірді және жаңа король ретінде Париж графы Робертті, марқұм король Одоның інісі және Ұлы Гугтың әкесін сайлады. Қарапайым Карл Францияға қайта оралып, тақты қайтарып алуға тырысты. Оның әскері, лотарингиялық әскер мен сарбаздар тобымен бірге, 923 жылғы маусымда Сойссон қаласының жанында король Роберттің әскерімен шайқасты. Рихердің сөзіне сүйенсек, Роберт шайқаста граф Фулберт немесе басқа тарихшылардың пікірінше, Қарапайым Карлтың қолынан қаза тапты. Роберттің қазасына қарамастан, оның әскері жеңіске жетті және Қарапайым Карл шайқас алаңынан қашуға мәжбүр болды. Француз ақсүйектері Роберттің күйеу баласы болған Рудольфты Францияның жаңа королі етіп сайлады, оның таққа отыру рәсімі 923 жылғы 13 шілдеде Сойссондағы Сент-Медарда өтті. Жаз бойы Қарапайым Карл Вермандои графы Герберт II (Король Роберттің тағы бір күйеу баласы) Тьерри сарайында тұтқындалды. Осы уақытта Германия королі Генрих I жағдайды пайдаланып, қызын Саксониялық Герберганы герцог Гизельбертке үйлендіріп, Лотарингияны өз иелігіне қосты. Шато Тьерриде біраз уақыт өткен соң, қорланған Қарапайым Карл 924 жылы Пероннеге ауыстырылды, онда 929 жылғы 7 қазанда қайтыс болып, дереу жергілікті Сент-Фурси монастырында жерленді. Каролингтердің заңды мұрагері енді Людовик болды, бірақ король Рудольф тақты сақтап, 936 жылғы 15 қаңтарда Ауксерде аурудан қайтыс болғанға дейін билік етті және Сенстің Сент-Коломб аббаттығында жерленді. Рудольфтың ұлы болмағандықтан, ақсүйектер келесі король кім болуы керек екенін талқылады. Ақырында, ақсүйектер бірауыздан Людовикті Францияға шақырды, Ұлы Гугтың шешуші қолдауының арқасында ол олардың жаңа королі болды.
From 920 to 922, Charles the Simple was in trouble. Although he signed the Treaty of Bonn with king Henry the Fowler of East Francia on 7 November 921, he had to fight on two fronts: one against Duke Giselbert of Lotharingia and the other against Hugh the Great, irritated by the treatment of his mother in law. Defeated, in June 922 Charles the Simple took refuge in Lotharingia. The nobles of West Francia declared him deposed from the throne, choosing as the new King Robert, Count of Paris, brother of the late King Odo and father of Hugh the Great. Charles the Simple returned to France to regain the throne. His army, supported by a Lotharingian army and a group of soldiers, faced King Robert's army at Soissons in June 923. According to Richerus, Robert was killed in battle by Count Fulbert or according to other historians, by Charles the Simple. Despite the death of Robert, his army won the battle and Charles the Simple had to escape from the battlefield. The French nobles elected Rudolph of France (Robert's son in law) as their new King, with his coronation taking place on 13 July 923 at St Médard, Soissons. During the summer, Charles the Simple was captured by Herbert II, Count of Vermandois, (another son in law of King Robert) at Château Thierry; meanwhile, King Henry I of Germany took advantage of the situation to seize and add Lotharingia to his domains, after giving his daughter Gerberga of Saxony in marriage to Duke Giselbert. After some time at Château Thierry, the humiliated Charles the Simple was transferred in 924 to Péronne, where he died on 7 October 929 and was immediately buried in the local Monastery of Saint Fursy. The legitimate Carolingian heir was now Louis, but King Rudolph retained the throne and ruled until his death from illness on 15 January 936 at Auxerre, being buried in the Abbey of Sainte Colombe of Sens. The nobility then discussed who could be the next king, because Rudolph left no sons. Finally, the nobles unanimously summoned back Louis to France, thanks to the decisive support of Hugh the Great, to become their new king.