Кіріспе
Традициялық Тибет аймағы
Хам (;) – үш дәстүрлі тибет аймақтарының бірі, қалғандары солтүстік-шығыстағы Амдо және орталық Тибеттегі У Цанг. Хамның түпкі тұрғындары Кампалар деп аталады және олар жергілікті басшылар мен монастырлармен басқарылған. Қазіргі уақытта Хам Қытайдың бес аймағында орналасқан жерді қамтиды, оның көп бөлігі Тибет автономиялық аймағында және Сычуань провинциясында, ал шағын бөліктері Цинхай, Ганьсу және Юньнань провинцияларында жатыр. Тығыз орманды және жасыл далалы, алты аңғар мен төрт өзеннің тоғысқан жері Тибет жауынгерлік патшалықтарының тәуелсіздігін және Тибет буддалық монастырлық орталықтарын қолдаған. Орталық Тибет пен Қытай арасындағы ерте сауда жолы Хам арқылы өткен, және Хам Джеймс Хилтонның романындағы Шангри-Лаға шабыт берген деп есептеледі.
is one of the three traditional Tibetan regions, the others being Amdo in the northeast, and Ü Tsang in central Tibet. The original residents of Kham are called Khampas , and were governed locally by chieftains and monasteries. Kham presently covers a land area distributed between five regions in China, most of it in Tibet Autonomous Region and Sichuan, with smaller portions located within Qinghai, Gansu and Yunnan provinces. Densely forested with grass plains, its convergence of six valleys and four rivers supported independent Kham polities of Tibetan warrior kingdoms together with Tibetan Buddhist monastic centers. The early trading route between Central Tibet and China traveled through Kham, and Kham is said to be the inspiration for Shangri La in James Hilton's novel.
География
Хамның таулы, қиын-қыстау жер бедері бар, солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай созылған тау жоталарымен және шатқалдармен сипатталады, бұл аймақтар жиынтығы Хэнгдуань таулары деп аталады. Меконг, Янцзы, Ялонг және Сальвин өзендері сияқты көптеген өзендер Хам арқылы ағып өтеді. Қытайдың қазіргі әкімшілік бөлінісі бойынша Хам 50 заманауи ауданды қамтиды, олар Сычуань (16 аудан), Юньнань (3 аудан) және Цинхай (6 аудан) провинцияларының құрамына, сондай-ақ Тибет автономиялық аймағының шығыс бөлігіне (25 аудан) қосылған.
Этностық топтар
Кампа халқы – атыс шеберлігімен және атқа мінудегі шеберлігімен танымал жауынгерлер. Хор мемлекеттеріндегі көптеген кампалар туралы мәліметтерде олардың моңғол тегінен болғандығы айтылады. Хам және Лхаса халқының дәстүрлері мен сенімдері, тіпті физикалық келбеттері де айқайлы ерекшеліктерге ие. Камның көптеген тұрғындары Кам тибет тілінде сөйлейді, ал кем дегенде үштен бірі Циан тілдерінде сөйлейді – он екі ерекше, бірақ байланысты тілдердің отбасы, олар Кам тибет тілімен тығыз байланысты емес. Шекаралық аймақ ретінде Хам ерте моңғол және қытай халқын қабылдап, "тибеттендірді".
7 - 10 ғасырлар
Тибет империясының Пугиал (немесе Ярлунг) әулеті Лхасадан шығысқа қарай Тибет таулы аймағының алыс-алыс жерлеріне әскер жіберді. Олар жергілікті мәдениеттермен және тілдермен байланыс жасап, Шығыс Тибетті, яғни До Камды ("До" – өзендер мен аңғарлардың қосылатын жері; "Кам" – шекара) құрды.
13 - 17 ғасырлар
Қам бір патшаның билігінде болған жоқ және патшалықтар, тайпалар мен басшылықтардың жиынтығы ретінде қалып қойды, олардың биліктері үнемі өзгеріп тұрды. Дүниелік және буддалық билік жүйесі екіұшты түрде сақталды.
Қытай Халық Республикасы
1950 жылы Қытай Азамат соғысында Қытайдың Гоминьдан үкіметі коммунистік күштерге жеңілгеннен кейін Халықтық азаттық армиясы батыс Камға басып кірді. Батыс Кам жеке Қамдо аймағы ретінде құрылып, 1965 жылы Тибет автономиялық аймағының құрамына енгізілді. Ал Шығыс Камды қамтитын Сикхан 1955 жылы Сычуань провинциясына қосылды. Сычуань мен Тибет автономиялық аймағы арасындағы шекара Янцзы өзені бойында сақталды.