Кіріспе
Бри — Ж. Р. Р. Толкиннің Орта жүзіндегі ойдан шығарылған ауыл. Бри және тағы бірнеше ауылды қамтитын Бри жері — хоббиттер мен адамдардың бірге бейбіт өмір сүрген жалғыз мекен. Ол Толкиннің Оксфорд университетінде оқып жүрген кезінде жиі баратын Бэкингемширдегі Брилл ауылының атынан ("төбе төбе" деген мағынада) шабыттандырылған, сонымен қатар тіл біліміне деген құштарлығының нәтижесінде пайда болған. Бриде "Секіріп ойнайтын пони" атты қонақ үй орналасқан. Онда сиқыршы Гандальф "Хоббит" кітабында баяндалған Эреборға жасалған саяхатты бастау үшін Торрин Экенқалқан гномымен кездеседі. Ал Фродо Бэггинс "Бір сақинаны" кигенде, Қара Мырза Сауронның тыңшыларының назарына ілігіп, Қара аттылардың шабуылына ұшырайды. Ғалымдар Толкиннің Бри жерінің атауларын сараптап, кельт элементтерін қосып, Бридің Шаирден көне екенін көрсетуге тырысқан, себебі Шаирдегі атаулар көне ағылшын тілінің элементтерімен ағылшын тілінде жазылған. Басқалар Бридің үйдің жылысы мен қауіпсіздігінен алдағы жолдың қауіп-қатерлеріне өтуге көмектесетін орын ретінде танылатынын айтады.
Bree is a fictional village in J. R. R. Tolkien's Middle earth, east of the Shire. Bree land, which contains Bree and a few other villages, is the only place where Hobbits and Men lived side by side. It was inspired by the name of the Buckinghamshire village of Brill, meaning "hill hill", which Tolkien visited regularly in his early years at the University of Oxford, and informed by his passion for linguistics. In Bree is The Prancing Pony inn, where the wizard Gandalf meets the Dwarf Thorin Oakenshield, setting off the quest to Erebor described in The Hobbit, and where Frodo Baggins puts on the One Ring, attracting the attention of the Dark Lord Sauron's spies and an attack by the Black Riders. Scholars have stated that Tolkien chose the placenames of Bree land carefully, incorporating Celtic elements into the names to indicate that Bree was older than the Shire, whose placenames are English with Old English elements. Others have commented that Bree functions as a place of transition from the comfort and safety of home to the dangers of the journey that lies ahead.
Елді мекен
Бри – Ширдің шығысына қарай 64 шақырым жерде орналасқан Эриадордағы адамдардың ежелгі қонысы. Арнор патшалығы құлағаннан кейін Бри көп ғасырлар бойы орталық биліксіз гүлдеуін жалғастырды. Бри екі ірі жолдың – Ұлы Шығыс жолы мен ұзақ уақыт пайдаланылмаған Гринвей немесе Ұлы Солтүстік жолының тоғысында орналасқандықтан, ол ғасырлар бойы сауда орталығы және саяхатшылардың тоқтау орны болды. Арнордың солтүстіктегі күші әлсіреген кезде Бридің өркендеуі мен көлемі де төмендеді. Бри төбесінің оңтүстік беткейінде темекі өседі, ал Бридің хоббиттері оны бірінші болып темекі тартқандарын айтады; жолда жүрген саяхатшылар, оның ішінде эльфтер, рейнджерлер және сиқыршылар саяхаттары барысында ауылға келгенде осы әдетті қабылдады. Бридің батысында Барроу-даунс және Ескі Ормандар жатыр. Бри – Бри жерінің бас ауылы, және Ортажерде адамдар мен хоббиттер қатар өмір сүретін жалғыз орын. Хоббиттер қауымы Ширден бұрын пайда болған, ол бастапқыда Бриден көшіп келгендердің қонысы болды. "Сақиналар билеушісі" дәуірінде Бри Ортажердегі адамдардың ең батыс қонысы болды, және Ширдің жүз лигасы шеңберінде басқа адамдар қонысы жоқ.
" Қанатқақты пони " қонақ үйі
"Қымылдап жүретін пони" Бридің тавернасы еді. Ол жергілікті тұрғындарға сыра ұсынса, саяхатшыларға баспана мен тамақ қамтамасыз етті. Эриадордың маңызды жол торабының бірі ауылдың жанында орналасқан: Ұлы Шығыс жолы мен Гринвейдің қиылысы. Таверна ауылдың орталығында, Бри төбесінің етегінде, жолдардың тоғысқан жерінде еді. "Қымылдап жүретін пониге" адамдар, хоббиттер мен эльфтер жиі келіп тұратын. Шаирден келген бақландтар кейде тавернаға жол тартатын. Түтін тарту өнері Бриде пайда болды деседі, ал "Қымылдап жүретін пониден" ол Орта Жердің барлық халықтарына тарады. Тавернасының тамаша сырасымен әйгілі, оны бір кезде Гандальф та ішіп көрген. Ғимарат "Сақиналардың иесі" кітабында сипатталған: Филолог Дж. Вюст есіктің үстіндегі жазудың қандай әріптермен жазылғанын қарастырады. Ол хоббиттердің Солтүстік Корольдігінің дунэдайндықтарынан жазуды үйренгенін, "Қымылдап жүретін пони" жазуын оқи алатынын, бірақ Пиппиннің Гондордың оңтүстік жеріндегі Минас Тирит қаласындағы үйлердегі жазуларды оқи алмайтынын айтады. Вюсттың пікірінше, Солтүстікте тенгвар жазулары үшін "толық жазу режимі" қолданылған, ал Гондорда мәтінді мүлдем басқаша көрсету үшін қысқартылған техта режимі (сары дауыссыз дыбыстарды көрсету үшін нүктелер мен белгілер жоғарыда немесе төменде) қолданылған. [[Файл:Барсақтаған пони жазуы екі түрлі Тенгвар режимінде. "Барлиман Баттербурдың "Қымылдап жүрген понисі" екі түрлі тенгварлық режимде: Гондордың қысқартылған техтасы (жоғарыда); толық режим (төменде). Егер хоббиттер толық режимге үйренген болса, онда таверна есігінің үстіндегі мәтін осы режимде болуы керек еді, және бұл олардың Гондордағы техта белгілерін оқи алмауының себебін түсіндіреді. Бұл құрылым дәл сол жолмен жасалған: Brill Breʒ hyll-дің қазіргі заманғы қысқартылған түрі. Екі сөз де бір мағынаны білдіреді, "төбе" – біріншісі бритондық (кельттік), екіншісі көне ағылшын тілінде. Толкин зерттеушісі Том Шиппи Брилл атауының құрылымын "осылайша, бір жағынан, Беркширдегі Четвудпен (немесе "ағаш") дәл қатарлас, мағынасыздық" деп жазады. "Chetwode" сөзіндегі "Chet" бірінші элементі бритондық ced сөзінен шыққан, яғни "ағаш" дегенді білдіреді. Шиппи одан әрі Толкиннің Бри жерінің жер атауларын таңдағанын айтады – Арчет, Бри, Четвуд және Комб – өйткені олар "ағылшын тіліне тән емес элементтерді қамтиды", бұл оларды "ерекше" етіп, "біздің "кельттік" деп сезінетін стильді" еліктеуге мәжбүр етеді. Шиппи бұл Толкиннің "тілдік еретіктігінің" бір бөлігі екенін, оның сөздердің дыбысы мағына мен сұлулықты жеткізеді деген теориясы екенін айтады. Филолог Кристофер Робинсон Толкиннің атауды "оның тағайындалушысына ғана емес, сонымен қатар ол тиесілі номенклатураның фонологиялық және морфологиялық стиліне, сондай-ақ оның ойлап тапқан әлемінің тілдік схемасына сәйкес келетінін" ескергенін жазады. Робинсонның пікірінше, Толкин "Англияның жер атауларында сақталған келт элементтерін" – мысалы, bree және chet – Шаир жер атауларынан ескірек деп көрсету үшін қасақана таңдады, олар "өткеннің иесін" бейнелейді. Мұның бәрі Толкиннің "жасалма тарихты және Уэстронның жеке және жер атауларынан аударманы" жасаған "зор қамқорлық пен күрделілігін" көрсетеді. Толкин зерттеушісі Ральф К. Вуд "Барлиман" есімінің де сипаттамалық екенін, ол тавернасы үшін "сыраға хмель қосатынын" білдіреді, себебі арпа сыра жасауға қолданылатын дән.
The philologist J. Wust considers what script the writing over the door was in. He notes that the Hobbits had learnt to write from the Dunedain of the Northern kingdom, and could read the Prancing Pony inscription but that Pippin could not read the inscriptions on the houses in Minas Tirith, the city in the Southern land of Gondor. Wust suggests that in the North, a "full writing mode" was used for the Tengwar inscriptions, whereas in Gondor, the abbreviated tehta mode (with dots and marks above or below the consonants to indicate vowel sounds) was employed, presenting the text quite differently. [[File:The Prancing Pony inscription in two different Tengwar modes. jpg|thumb|centre|upright=3|"THE PRANCING PONY by BARLIMAN BUTTERBUR" in two different Tengwar modes: the abbreviated tehta of Gondor (above); the full mode (below). If the full mode was what the Hobbits were used to, the text above the door of the inn would have been in that mode, and that would explain why they could not read tehta signs in Gondor. is constructed exactly the same way: Brill is a modern contraction of Breʒ hyll. Both syllables are words for the same thing, "hill" – the first is Brythonic (Celtic) and the second Old English. The Tolkien scholar Tom Shippey writes that the name Brill construction, "hill hill", is "therefore in a way nonsense, exactly parallel with Chetwode (or 'wood wood') in Berkshire close by." The first element "Chet" in "Chetwode" derives from the Brythonic ced, meaning "wood". Shippey notes further that Tolkien stated that he had selected Bree land placenames – Archet, Bree, Chetwood, and Combe – because they "contained non English elements", which would make them "sound 'queer', to imitate 'a style that we should perhaps vaguely feel to be “Celtic”'." Shippey comments that this was part of Tolkien's "linguistic heresy", his theory that the sound of words conveyed both meaning and beauty. The philologist Christopher Robinson writes that Tolkien chose a name to "fit not only its designee, but also the phonological and morphological style of the nomenclature to which it belongs, as well as the linguistic scheme of his invented world." In Robinson's view, Tolkien intentionally selected "Celtic elements that have survived in the place names of England" – like bree and chet – to mark them as older than the Shire placenames which embody "a hint of the past" with their English and Old English elements. All of this indicates the "remarkable care and sophistication" with which Tolkien constructed the "feigned history and translation from Westron personal and placenames". The Tolkien scholar Ralph C. Wood writes that the forename "Barliman" too is descriptive, hinting at "the hops that he brews" for his inn, barley being the grain used to make beer.
Өткінші кезең
Толкин зерттеушісі Томас Хонеггер Бридің "хоббиттер отаны мен Эриадордың кең даласы арасындағы көшу нүктесі" ретінде жұмыс істейтінін, онда хоббиттер мен Адамдардың аралас халқы бар екенін жазады. Ол Ширден анық бөлек, бірақ архитектурасы "Ширге тән үйлілік пен жайлылықтың" белгілі бір дәрежесін сақтайды. Гуманитарлық ғылымдар ғалымы Брайан Роузбери хоббиттердің Бриге жақындауы мен "Аттан жүретін пониге" келуін ұзақ цитаталайды, "ертегіге тән ақырын жылдамдық пен сезімдік әсерлерге ұқыпты назар аударуды" көрсету үшін. Ол бұл аллегориядан гөрі әлдеқайда толыққанды екенін және "жаңа орынға келгендегі эмоционалдық тәжірибені" сипаттайтынын айтады: аз саяхаттаған және әлеуметтік жағынан сыпайы Сэм (Фродоның қызметшісі) басқаларына қарағанда еркін болатын алаңдаушылықты сезінеді. Роузбери Толкиннің "Аттан жүретін пониде" "қуандыратын және қорқытатын оқиғаларды" бейнелейтінін, және ол "бұл әсте әлдеқандай аллегория емес" екенін, "ол жайлылықтың символы да емес, Сэмге алыптардың мекені сияқты көрінетін жер де емес" деп мәлімдейді. Роузбери Бриге тән мақалдарды қолдану, мысалы Баттербурдың "Бриде Шығыс пен Батысқа есеп берудің қажеті жоқ, біз Рейнджерлер мен Шир халқы туралы айтамыз, кешіріңіз" дегені, күлкілі элементті ғана емес, сонымен қатар "екі қауым арасындағы географиялық байланыс пен қашықтықты бекітеді" дейді.
Өзгерістерде
[[Файл:Қоңыршақ аттас.jpg|thumb|upright=1.2|Питер Джексонның "Сақиналар серігі" фильміндегі Бридегі "Қоңыршақ аттас" мейманханасында хоббиттер көретін кейбір адамдардың қарапайым емес көрінісі, ал Дэвид Уэзерли оны Джексонның эпикалық туындысында ойнады. Джеймс Гроут 1981 жылы BBC радиосындағы "Жүзіктердің иесі" сериалында Баттербур рөлін ойнады. 1991 жылғы төмен бюджетті орыс адаптациясы "Қылқаламның достары" ("Хранители") фильмінде ол "Лавр Наркисс" рөлінде, оны Николай Буров сомдады. 1993 жылы фин телеарнасы Yle-нің "Хоббиттер" телесериалында Баттербур ("Вильями Воивальватти" – фин тілінде "Вильям Баттер" деген мағынаны білдіреді) рөлін Микко Кивинен ойнады. Джексонның фильмінде Бри кітаптағыдай достық орын емес, үнемі жағымсыз және қауіпті атмосферада бейнеленген; ал кітапта Сақина Фродо оны "Қоңыршақ аттаста" киген кезде жай ғана жоғалып кетеді, фильмде күшті жел, көк жарық және Сауроннің көзі сияқты арнайы эффектілер қолданылған. "Баттербур, үлкені" атты кейіпкер 2013 жылғы Джексонның "Хоббит: Смаугтың құлауы" фильмінің кіріспе бөлімінде шақырып тұр, оны Ричард Уайтсайд ойнады. Бри және Бри аймағы "Жүзіктердің иесі Онлайн" компьютерлік ойынында маңызды орын алады, бұл ойыншыға қаланы зерттеуге мүмкіндік береді.