Кіріспе

Бри — Ж. Р. Р. Толкиннің Орта жүзіндегі ойдан шығарылған ауыл. Бри және тағы бірнеше ауылды қамтитын Бри жері — хоббиттер мен адамдардың бірге бейбіт өмір сүрген жалғыз мекен. Ол Толкиннің Оксфорд университетінде оқып жүрген кезінде жиі баратын Бэкингемширдегі Брилл ауылының атынан ("төбе төбе" деген мағынада) шабыттандырылған, сонымен қатар тіл біліміне деген құштарлығының нәтижесінде пайда болған. Бриде "Секіріп ойнайтын пони" атты қонақ үй орналасқан. Онда сиқыршы Гандальф "Хоббит" кітабында баяндалған Эреборға жасалған саяхатты бастау үшін Торрин Экенқалқан гномымен кездеседі. Ал Фродо Бэггинс "Бір сақинаны" кигенде, Қара Мырза Сауронның тыңшыларының назарына ілігіп, Қара аттылардың шабуылына ұшырайды. Ғалымдар Толкиннің Бри жерінің атауларын сараптап, кельт элементтерін қосып, Бридің Шаирден көне екенін көрсетуге тырысқан, себебі Шаирдегі атаулар көне ағылшын тілінің элементтерімен ағылшын тілінде жазылған. Басқалар Бридің үйдің жылысы мен қауіпсіздігінен алдағы жолдың қауіп-қатерлеріне өтуге көмектесетін орын ретінде танылатынын айтады.

Елді мекен

Бри – Ширдің шығысына қарай 64 шақырым жерде орналасқан Эриадордағы адамдардың ежелгі қонысы. Арнор патшалығы құлағаннан кейін Бри көп ғасырлар бойы орталық биліксіз гүлдеуін жалғастырды. Бри екі ірі жолдың – Ұлы Шығыс жолы мен ұзақ уақыт пайдаланылмаған Гринвей немесе Ұлы Солтүстік жолының тоғысында орналасқандықтан, ол ғасырлар бойы сауда орталығы және саяхатшылардың тоқтау орны болды. Арнордың солтүстіктегі күші әлсіреген кезде Бридің өркендеуі мен көлемі де төмендеді. Бри төбесінің оңтүстік беткейінде темекі өседі, ал Бридің хоббиттері оны бірінші болып темекі тартқандарын айтады; жолда жүрген саяхатшылар, оның ішінде эльфтер, рейнджерлер және сиқыршылар саяхаттары барысында ауылға келгенде осы әдетті қабылдады. Бридің батысында Барроу-даунс және Ескі Ормандар жатыр. Бри – Бри жерінің бас ауылы, және Ортажерде адамдар мен хоббиттер қатар өмір сүретін жалғыз орын. Хоббиттер қауымы Ширден бұрын пайда болған, ол бастапқыда Бриден көшіп келгендердің қонысы болды. "Сақиналар билеушісі" дәуірінде Бри Ортажердегі адамдардың ең батыс қонысы болды, және Ширдің жүз лигасы шеңберінде басқа адамдар қонысы жоқ.

" Қанатқақты пони " қонақ үйі

"Қымылдап жүретін пони" Бридің тавернасы еді. Ол жергілікті тұрғындарға сыра ұсынса, саяхатшыларға баспана мен тамақ қамтамасыз етті. Эриадордың маңызды жол торабының бірі ауылдың жанында орналасқан: Ұлы Шығыс жолы мен Гринвейдің қиылысы. Таверна ауылдың орталығында, Бри төбесінің етегінде, жолдардың тоғысқан жерінде еді. "Қымылдап жүретін пониге" адамдар, хоббиттер мен эльфтер жиі келіп тұратын. Шаирден келген бақландтар кейде тавернаға жол тартатын. Түтін тарту өнері Бриде пайда болды деседі, ал "Қымылдап жүретін пониден" ол Орта Жердің барлық халықтарына тарады. Тавернасының тамаша сырасымен әйгілі, оны бір кезде Гандальф та ішіп көрген. Ғимарат "Сақиналардың иесі" кітабында сипатталған: Филолог Дж. Вюст есіктің үстіндегі жазудың қандай әріптермен жазылғанын қарастырады. Ол хоббиттердің Солтүстік Корольдігінің дунэдайндықтарынан жазуды үйренгенін, "Қымылдап жүретін пони" жазуын оқи алатынын, бірақ Пиппиннің Гондордың оңтүстік жеріндегі Минас Тирит қаласындағы үйлердегі жазуларды оқи алмайтынын айтады. Вюсттың пікірінше, Солтүстікте тенгвар жазулары үшін "толық жазу режимі" қолданылған, ал Гондорда мәтінді мүлдем басқаша көрсету үшін қысқартылған техта режимі (сары дауыссыз дыбыстарды көрсету үшін нүктелер мен белгілер жоғарыда немесе төменде) қолданылған. [[Файл:Барсақтаған пони жазуы екі түрлі Тенгвар режимінде. "Барлиман Баттербурдың "Қымылдап жүрген понисі" екі түрлі тенгварлық режимде: Гондордың қысқартылған техтасы (жоғарыда); толық режим (төменде). Егер хоббиттер толық режимге үйренген болса, онда таверна есігінің үстіндегі мәтін осы режимде болуы керек еді, және бұл олардың Гондордағы техта белгілерін оқи алмауының себебін түсіндіреді. Бұл құрылым дәл сол жолмен жасалған: Brill Breʒ hyll-дің қазіргі заманғы қысқартылған түрі. Екі сөз де бір мағынаны білдіреді, "төбе" – біріншісі бритондық (кельттік), екіншісі көне ағылшын тілінде. Толкин зерттеушісі Том Шиппи Брилл атауының құрылымын "осылайша, бір жағынан, Беркширдегі Четвудпен (немесе "ағаш") дәл қатарлас, мағынасыздық" деп жазады. "Chetwode" сөзіндегі "Chet" бірінші элементі бритондық ced сөзінен шыққан, яғни "ағаш" дегенді білдіреді. Шиппи одан әрі Толкиннің Бри жерінің жер атауларын таңдағанын айтады – Арчет, Бри, Четвуд және Комб – өйткені олар "ағылшын тіліне тән емес элементтерді қамтиды", бұл оларды "ерекше" етіп, "біздің "кельттік" деп сезінетін стильді" еліктеуге мәжбүр етеді. Шиппи бұл Толкиннің "тілдік еретіктігінің" бір бөлігі екенін, оның сөздердің дыбысы мағына мен сұлулықты жеткізеді деген теориясы екенін айтады. Филолог Кристофер Робинсон Толкиннің атауды "оның тағайындалушысына ғана емес, сонымен қатар ол тиесілі номенклатураның фонологиялық және морфологиялық стиліне, сондай-ақ оның ойлап тапқан әлемінің тілдік схемасына сәйкес келетінін" ескергенін жазады. Робинсонның пікірінше, Толкин "Англияның жер атауларында сақталған келт элементтерін" – мысалы, bree және chet – Шаир жер атауларынан ескірек деп көрсету үшін қасақана таңдады, олар "өткеннің иесін" бейнелейді. Мұның бәрі Толкиннің "жасалма тарихты және Уэстронның жеке және жер атауларынан аударманы" жасаған "зор қамқорлық пен күрделілігін" көрсетеді. Толкин зерттеушісі Ральф К. Вуд "Барлиман" есімінің де сипаттамалық екенін, ол тавернасы үшін "сыраға хмель қосатынын" білдіреді, себебі арпа сыра жасауға қолданылатын дән.

Өткінші кезең

Толкин зерттеушісі Томас Хонеггер Бридің "хоббиттер отаны мен Эриадордың кең даласы арасындағы көшу нүктесі" ретінде жұмыс істейтінін, онда хоббиттер мен Адамдардың аралас халқы бар екенін жазады. Ол Ширден анық бөлек, бірақ архитектурасы "Ширге тән үйлілік пен жайлылықтың" белгілі бір дәрежесін сақтайды. Гуманитарлық ғылымдар ғалымы Брайан Роузбери хоббиттердің Бриге жақындауы мен "Аттан жүретін пониге" келуін ұзақ цитаталайды, "ертегіге тән ақырын жылдамдық пен сезімдік әсерлерге ұқыпты назар аударуды" көрсету үшін. Ол бұл аллегориядан гөрі әлдеқайда толыққанды екенін және "жаңа орынға келгендегі эмоционалдық тәжірибені" сипаттайтынын айтады: аз саяхаттаған және әлеуметтік жағынан сыпайы Сэм (Фродоның қызметшісі) басқаларына қарағанда еркін болатын алаңдаушылықты сезінеді. Роузбери Толкиннің "Аттан жүретін пониде" "қуандыратын және қорқытатын оқиғаларды" бейнелейтінін, және ол "бұл әсте әлдеқандай аллегория емес" екенін, "ол жайлылықтың символы да емес, Сэмге алыптардың мекені сияқты көрінетін жер де емес" деп мәлімдейді. Роузбери Бриге тән мақалдарды қолдану, мысалы Баттербурдың "Бриде Шығыс пен Батысқа есеп берудің қажеті жоқ, біз Рейнджерлер мен Шир халқы туралы айтамыз, кешіріңіз" дегені, күлкілі элементті ғана емес, сонымен қатар "екі қауым арасындағы географиялық байланыс пен қашықтықты бекітеді" дейді.

Өзгерістерде

[[Файл:Қоңыршақ аттас.jpg|thumb|upright=1.2|Питер Джексонның "Сақиналар серігі" фильміндегі Бридегі "Қоңыршақ аттас" мейманханасында хоббиттер көретін кейбір адамдардың қарапайым емес көрінісі, ал Дэвид Уэзерли оны Джексонның эпикалық туындысында ойнады. Джеймс Гроут 1981 жылы BBC радиосындағы "Жүзіктердің иесі" сериалында Баттербур рөлін ойнады. 1991 жылғы төмен бюджетті орыс адаптациясы "Қылқаламның достары" ("Хранители") фильмінде ол "Лавр Наркисс" рөлінде, оны Николай Буров сомдады. 1993 жылы фин телеарнасы Yle-нің "Хоббиттер" телесериалында Баттербур ("Вильями Воивальватти" – фин тілінде "Вильям Баттер" деген мағынаны білдіреді) рөлін Микко Кивинен ойнады. Джексонның фильмінде Бри кітаптағыдай достық орын емес, үнемі жағымсыз және қауіпті атмосферада бейнеленген; ал кітапта Сақина Фродо оны "Қоңыршақ аттаста" киген кезде жай ғана жоғалып кетеді, фильмде күшті жел, көк жарық және Сауроннің көзі сияқты арнайы эффектілер қолданылған. "Баттербур, үлкені" атты кейіпкер 2013 жылғы Джексонның "Хоббит: Смаугтың құлауы" фильмінің кіріспе бөлімінде шақырып тұр, оны Ричард Уайтсайд ойнады. Бри және Бри аймағы "Жүзіктердің иесі Онлайн" компьютерлік ойынында маңызды орын алады, бұл ойыншыға қаланы зерттеуге мүмкіндік береді.