Кіріспе

Горедьек – Нидерландының Фризеланд провинциясындағы Опстерланд муниципалитетіндегі ең ірі қала. 2019 жылы Горедьек халқы 7 360 адамды құрады. Истерен және Кортезваг кішкентай елді мекендері де қала құрамына кіреді. Соңғысы 1962 жылға дейін тәуелсіз ауыл болған. Кейін Горедьек пен Кортезваг Горедьек-Кортезваг деп аталған екі ауылдық бірлестік құрды, бірақ бірнеше жылдан кейін оны Горедьек деп қысқартуға шешім қабылданды, сол себепті Кортезваг 1969 жылы Горедьекке қарасты маңына айналды.

Тарих

Горредьектің орталығы арқылы НЛ каналы өтеді. Қала – торф өндіру нәтижесінде пайда болған vlecke. Бұрын Горредьек негізінен тауарлар әкелінетін, сақталанатын және саудаланатын орын болған. Gorredijk арқылы, әсіресе Тийнье аймағынан, көп мөлшерде торф өткен. Сол аймақта зор кедейлік болған. Якоб ван Леннеп 1823 жылы былай деп жазады: «Геревиеннен батысқа қарай Гордиджке орналасқан, онда әлі де жартылай жабайылар немесе үңгірде тұратындар бар, олардың үйлері жартылай жерге көмілген, ал тіршіліктері тонау мен тілеуге қарап өтеді. Фрисландияда сотталған үш қылмыскердің біреуі осы жерден шыққан». Горредик бұрын өте әлгішекті көрініс тудырған. Фризияның оңтүстік-шығысында кең торфты батпақтар жатқан. Кейін бұл торф қазылып, осы «кәсіп» сол кезде сирек қоныстанған аймақтарға көптеген адамдарды тартқан. Алғашқы тұрғындар – шаруалар болған. Олар қара бидай, сұлы, қамыс, бұршақ, лобия, зығыр және дәрілік шөптер өсірген. Сонымен қатар қой мен ара шаруашылығымен де айналысқан. Ірі қара мал аз болған. Қаланың шаруалары шөптерін Тийнье мен Тервиспель арасындағы жазық жерлерден жинаған болуы мүмкін. Олар сондай-ақ қазіргі Жүббегаға қарай орналасқан Горревененде және оның маңындағы жусанды бұталарды да қазып алған. Бұл Горревенендерді Херен Компаньон XVII ғасырда қазып шығарған. Бұл жерде, әсіресе, Джонкер Декеманың көптеген иеліктері болған. Джонкерсландты (Jonkerslân) Декеманың жері деп те атауға болады. Торфты тасымалдау үшін канал қажет болған. 1622 жылы ол болмаған, бірақ 1630 жылы жазбада айтылған. 1631 жылы қазылған Hegedyk Гордийк торф колониясының «басталуына» негіз салды. Енді Горревененге канал салынғаннан кейін, алғашқы үй Hooge wech-те салынды, одан кейін басқалары да салынып үлгерді. Құрдың үстінде Hoogholtje көпірі салынды, оның астынан торф кемелері мачталарын түсіріп өте берді.

Plaatselijk Belang Gorredijk (Қараған жерлер)

1880 жылы 22 қарашада Горедьек тұрғындарына көмек көрсету мақсатында Plaatselijk Belang атты ұйым құрылды. Мысалы, жергілікті тұрғындар осы ұйымнан ақша қарызға ала алатын болды, ал Plaatselijk Belang қаланың және оның төңірегінің мәселелеріне, соның ішінде nl темір жол желісіне қосылу сияқты мәселелерге белсенді түрде араласты. Бүгінгі күнге дейін сақталған бұл ұйым, көршілес елді мекендердегі жергілікті мүдделі топтармен бірге Опстерланд муниципалитетінің маңызды әріптесі болып табылады және тығыз байланыста жұмыс істейді. Ұйым үкіметпен жүйелі түрде кеңеседі және өз веб-сайты арқылы ағымдағы жаңалықтармен қызығушыларды хабардар етеді.

Білім

Горедьекте үш бастауыш мектеп бар: де Треффер, Лоевштейн және протестанттық христиандық мектеп де Либри. Орта білім беруді Бургеместер Хармсма мектебі қамтамасыз етеді, ал жергілікті студенттердің көпшілігі жоғары білім алу үшін Heerenveen және Drachten қалаларына жүгінеді. Опстерлан мұражайы 1887 жылы архитектор Якоб Антони Мейсеннің жобасы бойынша салынған және 1955 жылға дейін бастауыш мектеп ретінде пайдаланылған бұрынғы мектеп ғимаратында орналасқан.

Қала орталығы

Горедьек – айналасындағы елді мекендер үшін сауда және жұмыспен қамту орталығы. Қала бастапқыда солтүстік бойындағы сызықтық елді мекен ретінде пайда болды, ең маңызды көшелері – Брауверсвал, Керкевал, Моленвал және Лангевал. Соңғысы Хоofdстраат, яғни басты көшемен қиылысады. 1970 жылдардың басында Гет Леанцье, Де Хеллинг және Де Влеке сияқты шағын аудандар салынды. 1980 жылдары Шпинеридж, Брауверидж, Волькамеридж, Веверидж, Мутеридж және Куперидж көшелері салынды. Ең соңғы құрылыс жобасы – Лоевштейн жоспары, ол Горедьек пен жақын орналасқан Липпенхуйзен ауылы арасындағы қашықтықты қысқартты.

Нарық

1694 жылдан бастап Горредьеке апталық базар өткізу құқығы берілді. Көктемгі және күзгі мал базарлары да сол кездерге дейін барады, онда малдар тиісінше жайылымға шығарылып немесе қораға қайтарылатын. Фермерлер одан кейін майларын Ботервагтағы таразыға, ал астықтарын Коренбюрс тауарлық базарына әкелді. Екеуі де қазір кеңсе ғимараттары болып табылады. Қала өскен сайын өнеркәсіп те қарқынды дамыды. Горредьекте үш кеме жасау шеберханасы, арқан өндіріс орны және екі әк пеші болған, бірақ қазір олардың ешқайсысы да сақталмаған. Бұрынғы Кортезваг ауылы ғасырлар бойына шаруалар ауылы болып қала берді.

Түнгі өмір

1970 жылдары Горредьекте би залы болды, бірақ бұл орын өнеркәсіптік аймақтағы музыка клубымен бірге жабылды. Қаланың көптеген жастары Херенвен, Драхтен, Гронинген немесе Зевенхуйзен және Марумға демалуға шығады. Жергілікті пабтар шағын, бірақ тұрақты клиенттерді тартады. 1900 жылдың басында Горредьекте 100-ден астам "үй ішіндегі барлар" болды және қала өзінің алкогольдік ішімдіктерін – Беренбург пен джинверді өндірді. "Герард Бронс" тауар таңбасы әлі де сақталып келеді, бірақ қазір ол Лиувардендегі "Бумсма" дистиллериясында жасалады.

Дін

Горредик "қызыл" социалистік қала ретінде танымал болғанымен, Домела Ньювенхуис осы өңірден шыққан. Қала ішінде католик шіркеуі, протестант қауымы, меннониттер қауымы және Ехоба куәгерлерінің ғимараты бар. Голландия реформаторлық шіркеуі 1683 жылдан бері өзіне ғимарат ие. 1896 жылы қаланың шіркеу қоңырауы сатылымға қойылды, қазір оны Амстердамдағы Риксмузейде көруге болады. 12 ғасырға дейін салынған бұл қоңырау қайда қолданылғаны белгісіз. Горредиктің бай еврей тарихы бар. Мұнда синагог және еврей мектебі болған. 19 ғасырдың 80-жылдарында Якоб Исраэль және Карри атты болашақ жазушылардың жас отбасы Де Хаан бірнеше жыл тұрды. Екінші дүниежүзілік соғыстан тек аз ғана еврейлер аман қалды. Юббегаға қарайтын далада әлі де тарихи еврей зираты сақталған. Соғыс жылдары Горредикте салыстырмалы түрде тыныш болды, бірақ одан да қарсылық қозғалысына қатысқан адамдар болды. Азаттық күні қарсаңында қазір Герке Нуманның есімімен аталатын басты көшенің көпірі жанында атыс болды. Қала маңында, Фрисландияның басқа аймақтарындағыдай, көптеген тығылған жерлер болды. Оккупация кезінде аймақта бірнеше одақтас ұшағы атып түсірілді, олардың алты экипаж мүшесі британдық "Викерс Веллингтон" бомбалаушысынан жергілікті зиратта жерленген.

Спорт және демалыс

Горедьектегі спорт клубтарына VV Gorredijk футбол клубы және LDODK корфбол клубы кіреді. Бұған қоса, қалада Reva волейбол клубы, De Wrotters регби клубы, Stânfries гимнастика клубы, теннис клубы және ашық суға арналған бассейн бар.