Йоркшир диалектісіндегі дәстүрлі ән: "Lyke Wake Dirge"
Lyke-Wake Dirge
Англияның ежелгі Йоркшир диалектіндегі «Lyke Wake Dirge» әні – жанның соңғы сапары, қайырымдылық туралы еске салған көне халық әні. Символдар христиандыққа дейінгі дәуірден.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Йоркшир диалектісіндегі дәстүрлі ағылшын әні
Traditional Yorkshire dialect English song
"Lyke Wake Dirge" – бұл Roud халық әндері тізілімінде 8194 нөмірмен тіркелген дәстүрлі ағылшын халық әні және жоқтау. Ән жанның жерден тазару орнына дейінгі сапары мен жолда кездесетін қауіп-қатерлер туралы айтады, сонымен қатар аза тұтушыларды өмір бойы қайырымдылық жасауға еске салады. Христиандық дәуірінен болғанымен және христиандыққа сілтемелер кездеседі, оның көптеген символикасы христиандықтан бұрынғы дәуірге тән деп саналады.
The "Lyke Wake Dirge" is a traditional English folk song and dirge listed as number 8194 in the Roud Folk Song Index. The song tells of the soul's travel, and the hazards it faces, on its way from earth to purgatory, reminding the mourners to practise charity during lifetime. Though it is from the Christian era and features references to Christianity, much of the symbolism is thought to be of pre Christian origin.
Атауы
Бұл атау, өлім мен жерлеу арасында қайтыс болғанды қарау рәсімін білдіреді, бұл рәсімге "құдалық" (wake) дейді. "Lyke" сөзі – ескірген, мәйіт деген мағына беретін сөз. Ол неміс тіліндегі "Leiche", голланд тіліндегі "lijk" және норвег тіліндегі "lik" сияқты, осы мағынаны сақтайтын басқа герман тілдерімен байланысты. Ағылшын тілінде бұл сөз "lychgate" – шіркеу маңына кіретін, төбесі бар қақпа түрінде сақталған, бұрын қайтыс болған адамды жерлеу алдында осы қақпаға қойған, сондай-ақ, мифологиялық өлі емес монстр – "lich" түрінде де кездеседі. "Lyke wake" сөзі Йоркшир диалектісіне скандинавиялық тілдердің әсерінен туындауы мүмкін: қазіргі норвег және швед тілдерінде "құдалық" сөзі тиісінше "likvake" және "likvaka" ( "lyke" және "wake" сөздерінің бұрын сипатталған мағыналарымен бірдей) деп аталады.
The title refers to the act of watching over the dead between the death and funeral, known as a wake. "Lyke" is an obsolete word meaning a corpse. It is related to other extant Germanic words such as the German Leiche, the Dutch lijk and the Norwegian lik, all meaning "corpse". It survives in modern English in the expression lychgate, the roofed gate at the entrance to a churchyard, where, in former times, a dead body was placed before burial, and the fictional undead monster type lich. "Lyke wake" could also be from the Norse influence on the Yorkshire dialect: the contemporary Norwegian and Swedish words for "wake" are still likvake and likvaka respectively (lik and vaka/vake with the same meanings as previously described for "lyke" and "wake").
Өрт және флот
Кейбір нұсқаларда от пен қар, от пен флот емес, кездеседі; соңғысы Обридің нұсқасында және Оксфорд ағылшын өлеңдері кітабында бар. Ф. В. Мурман Йоркшир диалектісіндегі поэзия туралы кітабында "флот" сөзінің "еден" деген мағынаны білдіретінін түсіндіреді және OED-ге сілтеме жасайды. Ол сондай-ақ ортағасырлық "Сэр Гавен және Жасыл Шаршы" поэмасында "Aboute the fyre upon flet" тіркесінің кездесетінін айтады және "От, еден және шам жарығы – бұл үйдің ыңғайлылығының жиынтығы, оны қайтыс болған адам осы бір түнге дейін сезінеді, содан кейін қараңғылық пен суыққа кетеді" деп түсіндіреді.
Some versions of the words include fire and sleet rather than fire and fleet; the latter is in Aubrey's version of the words and in the Oxford Book of English Verse. F. W. Moorman, in his book on Yorkshire dialect poetry, explains that fleet means floor and references the OED. He also notes that the expression Aboute the fyre upon flet appears in the mediaeval poem Sir Gawain and the Green Knight and explains that "Fire and fleet and candle light are a summary of the comforts of the house, which the dead person still enjoys for this ae night, and then goes out into the dark and cold."