Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пьесаның түрі
Type of play
Камералық драма – сахнада қойылмауға, бірақ жеке оқырманға немесе кейде үлкен топқа оқылып көрсетуге арналған пьеса. Камералық драма мен классикалық "сахналық" драмалардың арасындағы айырмашылық он сегізінші ғасырдың соңына дейін барады. Әдебиет тарихшысы Генри А. Бирс камералық драманы "әдеби өнердің толыққанды туындысы" деп есептейді.
A closet drama is a play that is not intended to be performed onstage, but read by a solitary reader or sometimes out loud in a large group. The contrast between closet drama and classic "stage" dramas dates back to the late eighteenth century. The literary historian Henry A. Beers considers closet drama "a quite legitimate product of literary art."
Анықтама
Шкаф драмасы (немесе шкаф пьесасы) – негізінен оқу үшін, сахналық қойылым емес, үшін жазылған пьеса. Шкаф драмалары дәстүрлі түрде сахналық техникамен емес, драмалық мәтін жазудың жанры ретінде қарастырылады. Сахнаға қою мүмкіндігі – шкаф драмасының бір ғана жағы. Тарихи тұрғыдан алғанда, драматургтер өз шығармаларын цензурадан сақтау үшін, мысалы, саяси трагедиялар жағдайында, «шкаф» драмасы жанрын таңдаған. Шкаф драмасы коммерциялық театрға қол жеткізе алмайтындар үшін де драмалық жазудың бір жолы болды және осы себепті ерте заманғы әйелдердің шығармаларымен байланысты. Шкаф драмалары қолжазба түрінде жарық көрді, пьесадағы кейіпкерлер мен егжей-тегжейлі сахналық көрсетімдер оқырмандарға оқиғаны көріп отырғандай сезінуге мүмкіндік берді. Бұл «кітап пен оқырман арасындағы тығыз байланысты» құрады, себебі ол театрлық қиялға жетелейді. Баспа – шкаф драмасының маңызды факторы: «коммерциялық қойылымға арналмаған пьеса, осылайша, жеке оқу мен қоғамдық кеңістік арасындағы байланысты қамтамасыз етеді». Фридрих фон Шлегель бастап, көптеген зерттеушілер біздің заманымыздың I ғасырындағы Сенеканың трагедиялары кішкентай кеште оқылуы үшін жазылғанын айтады. Бұл теория театр тарихында кең таралған болса да, Сенеканың пьесалары байлардың кішкентай жиынында оқуға немесе ойналуға арналғанын дәлелдейтін ешқандай мәлімет жоқ. Сенеканың шәкірті, император Нерон, кейбіреулерінде ойнаған болуы мүмкін. Орта ғасырлардағы кейбір драмалар, мысалы, Гандерсхаймдық Хрозвитаның пьесалары және квази-драматикалық пікірталас өлеңдері шкаф драмасының үлгісі болды. 1642-1660 жылдары Англия үкіметі қоғамдық қойылымдарға тыйым салды. Осы кезеңде пьеса оқу, театрға барудың «орнына қойылды». Сондықтан драматургтер парламентке қарсы «насихаттық мақсаттарды» және театрдан тыс тақырыптарды жазуға бейімделді, сондықтан мұндай шығармаларды оқу революциялық акт деп есептелуі мүмкін. Дегенмен, драматургтер баспаның анонимділігі арқасында салыстырмалы түрде қауіпсіз жазуға мүмкіндік алды. Томас Киллигрю – сахналық драматург, оның пьесаларын қою мүмкін болмаған кезде шкаф драмасына көшкен. Ол Англия азаматтық соғысы кезінде Англиядан қуылды. 1660 жылғы Реставрациядан кейін кейбір авторлар шкаф драмасын жазуды жалғастырды, бұл форма «коммерциялық драмадан өзгеше мәдени функцияны атқаратынын» көрсетті. Джон Милтонның 1671 жылы жазылған «Самсон Агонистес» пьесасы – сахнаға қойылмаған ерте заманғы драманың мысалы.
A closet drama (or closet play) is a play created primarily for reading, rather than production. Closet dramas are traditionally defined in narrower terms as belonging to a genre of dramatic writing unconcerned with stage technique. Stageability is only one aspect of closet drama: historically, playwrights might choose the genre of 'closet' dramatic writing to avoid censorship of their works, for example in the case of political tragedies. Closet drama has also been used as a mode of dramatic writing for those without access to the commercial playhouse, and in this context has become closely associated with early modern women's writing. Closet dramas were published in manuscript form, including dramatis personae and elaborate stage directions, allowing readers to imagine the text as if it were being performed. This created an "unusually tight fusion between book and reader as it endeavours to stimulate the theatrical imagination." Print is the crucial factor behind closet dramas: "a play that is not intended for commercial performance can nevertheless cross between private playreading and the public sphere" through this medium. Beginning with Friedrich von Schlegel, many have argued that the tragedies of Seneca the Younger in the first century AD were written to be recited at small parties rather than performed. Although that theory has become widely pervasive in the history of theater, there is no evidence to support the contention that Seneca's plays were intended to be read or recited at small gatherings of the wealthy. The emperor Nero, a pupil of Seneca, may have performed in some of them. Some of the drama of the Middle Ages was of the closet drama type, such as the drama of Hroswitha of Gandersheim and debate poems in quasi dramatic form. Between 1642 and 1660, the English government banned public performance. During this time, playreading became a "substitute" for playgoing. Thus, playwrights were moved to take on "propagandist aims" against parliament and topics beyond the theatre in their writing, meaning reading such work could be considered a revolutionary act. However, playwrights could write in relative security, protected by the anonymous means of print. Thomas Killigrew is an example of a stage playwright who turned to closet drama when his plays could no longer be produced during this period; he was in exile from England during the English Civil War. Following the Restoration in 1660, some authors continued to favour closet drama, proving that the form "served a cultural function distinct from that of commercial drama." John Milton's play Samson Agonistes, written in 1671, is an example of early modern drama never intended for the stage.
XIX ғасыр
1800 жылдан кейін Еуропада бірнеше көркем драмалар жазылды; бұл пьесалар көбінесе классикалық үлгілерге негізделген. Иоганн Вольфганг фон Гётенің «Фауст, 1-бөлім» және «Фауст, 2-бөлім» пьесалары неміс әдебиеті тарихындағы ең жоғары бағаланған туындылардың қатарында, алайда екеуі де жиі сахналанады. Лорд Байрон, Перси Бише Шелли және Александр Пушкин көп уақытын көркем драмаларға арнады. Осы кезеңдегі көркем драманың танымалдылығы 1800 жылдардағы Еуропа сахнасындағы өлеңмен жазылған трагедияның төмендеуінің бір белгісі және соған жауап ретінде туды. Театр көрермендерінің талғамы мелодрама мен комедияға қарай бұрылып, өлең трагедияларын сахналаудың коммерциялық тартымдылығы азайды (дегенмен Колеридж, Роберт Браунинг және басқалар коммерциялық театрларда қойылған өлеңмен жазылған драмалар жазды). Драматургтер өлең трагедияларын актерлер мен көрермендер үшін емес, оқырман үшін жазуға көшті. 19 ғасырдағы көркем драма практикалық театр мен қойылымдардан байланысын үзіп, ұзақ поэтикалық формаға айналды.
Several closet dramas in verse were written in Europe after 1800; these plays were by and large inspired by classical models. Faust, Part 1 and Faust, Part 2 by Johann Wolfgang von Goethe, among the most acclaimed pieces in the history of German literature, were written as closet dramas, though both plays have been frequently staged. Lord Byron, Percy Bysshe Shelley, and Alexander Pushkin devoted much time to the closet drama. The popularity of closet drama at this time was both a sign of, and a reaction to, the decline of the verse tragedy on the European stage in the 1800s. Popular tastes in theater were shifting toward melodrama and comedy and there was little commercial appeal in staging verse tragedies (though Coleridge, Robert Browning, and others wrote verse dramas that were staged in commercial theaters). Playwrights who wanted to write verse tragedy had to resign themselves to writing for readers, rather than actors and audiences. Nineteenth century closet drama became a longer poetic form, without the connection to practical theater and performance.
Шкафтағы әйелдер
Жаңа заманда, көпшілік алдында "өз даусын қолдана алмайтын" әйел жазушылар өз пікірлерін жасырын драма (closet drama) түрі арқылы білдіре алды. Бұл коммуникация мүмкіндігі әйелге "көпшілікке ешқандай шектеусіз көзқарасын жарияламай, саяси пікір алмасуға" қатысуға және оқырмандарын шектеуге мүмкіндік берді. Дегенмен, әйелдердің жазуына қоғамдық қысым мен оқиғалар әсер ететін. Он төрт томдық кітаптың авторы Маргарет Лукас Кавендиш, жер аударылу кезінде жасырын драмаларды жазуды зерттеді және философиялық табиғатқа деген қызығушылығының арқасында ең танымал әйел драматургтердің біріне айналды. Қысымға ұшыраған жағдайда да, әйелдер өз шығармаларының танылуы үшін күресіп, жұрт алдында ұятқа қалу және қабылдамау қаупіне баруға дайын болды. Жасырын драмамен айналысқан басқа да белгілі әйелдерге Энн Финч, Джейн Ламли және Элизабет Кэри кіреді.
In the early modern period, women writers who were unable to "use their voice" in public were able to emphasize their opinions using the form of closet drama. This outlet for communication provided a woman the ability to "engage in political discourse without exposing her views to an indiscriminate public," since she could choose to restrict her readership. However, women's writing could be influenced by societal pressures and occurrences. Margaret Lucas Cavendish, author of fourteen folio volumes, explored writing closet dramas during her exile and became one of the best known women playwrights due to her interest in philosophical nature. Although living in relative oppression, women dealt with the risks of public shame and rejection in the effort to have their writing recognized. Other notable women involved in a closet drama include Anne Finch, Jane Lumley, and Elizabeth Cary.