Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австриялық дәрігер Юлиус Вагнер Яурегг (; 7 наурыз 1857 – 27 қыркүйек 1940) – 1927 жылы физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын алған австриялық дәрігер және осы сыйлықты алған алғашқы психиатр. Оған Нобель сыйлығы "параличтік деменцияны емдеуде маляриямен зарарлаудың емдік құндылығын ашқаны үшін" берілді.
Austrian physician
Julius Wagner Jauregg (; 7 March 1857 – 27 September 1940) was an Austrian physician, who won the Nobel Prize in Physiology or Medicine in 1927, and is the first psychiatrist to have done so. His Nobel award was "for his discovery of the therapeutic value of malaria inoculation in the treatment of dementia paralytica".
Ерте өмір
Юлиус Вагнер Яурегг Юлиус Вагнер 1857 жылдың 7 наурызында Верхняя Австрияның Велс қаласында Адольф Иоганн Вагнер мен Людовика Джауернигг Ранцонидің ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесіне 1883 жылы Австро-Венгрия империясы "Риттер фон Яурегг" (мұрагерлік дворян титулы) атағы берілген кезде әскери атағымен бірге отбасылық тегі "Вагнер фон Яурегг" деп өзгертілді. Сондықтан ол 1918 жылға дейін империя таратылып, дворяндық атақ жойылғанға дейін Юлиус Вагнер Риттер фон Яурегг есімін сақтап келді. Империя тараған соң отбасылық тегі "Вагнер Яурегг" деп қысқартылды. Ол Венадағы Шоттенгимназияда оқығаннан кейін 1874 жылдан 1880 жылға дейін Вена университетінде медицинаны оқыды, онда ол Соломон Стрикермен бірге жалпы және эксперименталды патология институтында білім алды. 1880 жылы "L'origine et la fonction du cœur accéléré" тақырыбындағы диссертациясын қорғап, доктор ғылымын алды.
Julius Wagner Jauregg was born Julius Wagner on 7 March 1857 in Wels, Upper Austria, the son of Adolph Johann Wagner and Ludovika Jauernigg Ranzoni. His family name was changed to "Wagner von Jauregg" when his father was given the title of "Ritter von Jauregg" (a hereditary title of nobility) in 1883 by the Austro Hungarian Empire. Hence he retained the name Julius Wagner Ritter von Jauregg until 1918 when the empire was dissolved, and nobility was abolished. The family name was then contracted to "Wagner Jauregg". He attended the Schottengymnasium in Vienna before going on to study Medicine at the University of Vienna from 1874 to 1880, where he also studied with Salomon Stricker in the Institute of General and Experimental Pathology. He obtained his doctorate in 1880 with the thesis "L'origine et la fonction du cœur accéléré."
Нобель сыйлығы
Вагнер Жорэгг өмір бойы айналысқан негізгі жұмысы – қызба туғызу арқылы психикалық ауруларды емдеумен байланысты болды, бұл пиротерапия деп аталатын әдіс. 1887 жылы ол қызба ауруларының психоздарға тигізетін әсерін зерттеді, эризипела мен туберкулинді (соңғысын 1890 жылы Роберт Кох ашқан) қоздыратын стрептококктарды пайдаланды. Бұл емдеу әдістері тиімді болмағандықтан, 1917 жылы ол безгек паразитін егуді сынады, бұл нейросифилис салдарынан туындайтын деменция паралитикасы (немесе ақыл-естің прогрессивті парезі), сол кездегі өлімге алып келетін ауру жағдайында өте табысты болды. Байқалғандай, кейбір адамдарда жоғары температура көтерілуі сифилис ауруынан жазылуға көмектесетін. Осылайша, 1917 жылдан 1940 жылдардың ортасына дейін ең аз зиянды паразит – Plasmodium vivax тудырған безгек, үшіншілік сифилис үшін ем ретінде қолданылды, себебі ол ұзаққа соққан және жоғары қызбаны (пиротерапияның бір түрі) тудырды. Бұл қауіптің қабылдануы мүмкін болды, өйткені безгек кейіннен қол жетімді болған хининмен емделуі мүмкін еді. Осы жаңалық үшін ол 1927 жылы медицина саласындағы Нобель сыйлығына ие болды. Оның маңызды жарияланымдарының бірі – «Verhütung und Behandlung der progressiven Paralyse durch Impfmalaria» (малярияға қарсы егу арқылы прогрессивті параличтің алдын алу және емдеу) атты кітабы, ол «Эксперименттік терапия туралы нұсқаулықтың» естелік томында (1931) жарық көрді. Бұл әдіс малариотерапия деп аталды, алайда ол қауіпті болды, пациенттердің шамамен 15% -ы қайтыс болды, сондықтан қазір қолданылмайды. 1935 жылы оған Эдинбург университетінің терапия саласындағы Камерон сыйлығы табысталды.
The main work pursued by Wagner Jauregg throughout his life was related to the treatment of mental disease by inducing a fever, an approach known as pyrotherapy. In 1887 he investigated the effects of febrile diseases on psychoses, making use of the streptococci that cause erysipelas and tuberculin (the latter discovered in 1890 by Robert Koch). Since these methods of treatment did not work very well, he tried in 1917 the inoculation of malaria parasites, which proved to be very successful in the case of dementia paralytica (also called general paresis of the insane), caused by neurosyphilis, at that time a terminal disease. It had been observed that some who develop high fevers would be cured of syphilis. Thus, from 1917 to the mid 1940s, malaria induced by the least aggressive parasite, Plasmodium vivax, was used as treatment for tertiary syphilis because it produced prolonged and high fevers (a form of pyrotherapy). This was considered an acceptable risk because the malaria could later be treated with quinine, which was available at that time. This discovery earned him the Nobel Prize in Medicine in 1927. His main publication was a book titled Verhütung und Behandlung der progressiven Paralyse durch Impfmalaria (Prevention and treatment of progressive paralysis by malaria inoculation) in the Memorial Volume of the Handbuch der experimentellen Therapie, (1931). The technique was known as malariotherapy; however, it was dangerous, killing about 15% of patients, so it is no longer in use. In 1935, he was awarded the Cameron Prize for Therapeutics of the University of Edinburgh.
Ерікті емес стерилизация
Вагнер Жорэгг кешіккен жасөспрімдік шаққа ұшыраған жас психоздық науқастарға қалқанша безі және жұмыртқа безі препараттарын тағайындады, бұл олардың екіншілік жыныстық белгілерінің дамуына және психоздың азайуына себеп болды. Басқа пациенттер шамадан тыс мастурбация жасағандықтан шизофрениямен ауырады деп саналды, сол себепті Вагнер Жорэгг оларды стерильдеу арқылы "қалпына келтірді".
Wagner Jauregg administered thyroid and ovarian preparations to young psychotic patients who had experienced delayed puberty, which led to the development of their secondary sexual characteristics and diminished psychosis. Other patients were deemed schizophrenic because of excessive masturbation, where Wagner Jauregg sterilized them, resulting in an "improved" condition.