Кіріспе
АҚШ-тың батыс жағалауындағы мемлекетаралық тас жол (Interstate Highway) – АҚШ-тың батыс жағалауындағы негізгі солтүстік-оңтүстік мемлекетаралық тас жолы. Ол Мексикадан Канадаға дейін АҚШ-тың Тынық мұхитының жағалауына параллель жүреді. Калифорния, Орегон және Вашингтон штаттары арқылы өтеді, Сан-Диего, Лос-Анджелес, Сакраменто, Портленд және Сиэтл сияқты Батыс жағалаудағы ірі қалаларға қызмет көрсетеді. Бұл – Мексика және Канада шекараларына тікелей жанасқан жалғыз мемлекетаралық тас жол. Оңтүстік аялдамасында Мексика шекарасын кезіп өткеннен кейін, автомобиль жолы Мексиканың Федералдық 1 (Fed. 1) тас жолы ретінде Баха-Калифорнияның Тихуана қаласына дейін жалғасады. Солтүстік аялдамасында Канада шекарасын кезіп өткеннен кейін, Британдық Колумбияның 99 (BC 99) тас жолы ретінде Ванкуверге дейін жалғасады. I 5 1956 жылы Мемлекетаралық тас жолдар жүйесінің құрамында құрылды, бірақ оған дейін 20 ғасырдың басында салынған бірнеше автокөлік жолдары мен тас жолдары болған. Тынық мұхит тас жолы 1910-1920 жылдары Калифорния, Орегон және Вашингтон штаттарымен салынды, ал 1926 жылы АҚШ-тың 99-шы бағытына (US 99) қосылды. I 5 негізінен US 99 бағытын ұстанады, Лос-Анджелестің оңтүстігіндегі және Калифорнияның Орталық аңғарындағы бөліктерінен басқа. Автомагистраль 1956 және 1978 жылдар аралығында бөлік-бөлікпен салынды, соның ішінде жол бойындағы түрлі қалаларды айналып өту үшін бұрын салынған US 99 автомагистраль бөлімдері де бар. US 99 1972 жылы жойылды.
the Wedding Present song
Interstate 5 (I 5) is the main north–south Interstate Highway on the West Coast of the United States, running largely parallel to the Pacific Coast of the contiguous U. S. from Mexico to Canada. It travels through the states of California, Oregon, and Washington, serving several large cities on the West Coast, including San Diego, Los Angeles, Sacramento, Portland, and Seattle. It is the only continuous Interstate highway to touch both the Mexican and Canadian borders. Upon crossing the Mexican border at its southern terminus, the highway continues to Tijuana, Baja California, as Mexican Federal Highway 1 (Fed. 1). Upon crossing the Canadian border at its northern terminus, it continues to Vancouver as British Columbia Highway 99 (BC 99). I 5 was originally created in 1956 as part of the Interstate Highway System, but it was predated by several auto trails and highways built in the early 20th century. The Pacific Highway was built in the 1910s and 1920s by the states of California, Oregon, and Washington, and was later incorporated into U. S. Route 99 (US 99) in 1926. I 5 largely follows the route of US 99, with the exception of portions south of Los Angeles and in the Central Valley of California. The freeway was built in segments between 1956 and 1978, including expressway sections of US 99 that were built earlier to bypass various towns along the route. US 99 was removed in 1972.
Калифорния
I 5 жолының оңтүстік ұшы Мексика шекарасындағы Сан-Исидро портында орналасқан, бұл Батыс жарты шардағы ең қызыл жүретін құрлық шекарасы; бұл өткізу пункті күн сайын шамамен 70 000 көлік пен 20 000 жаяу адамды қабылдайды және Тихуанадағы Мексиканың 1-федералдық тас жолымен байланысады. Сан-Диего қаласының Сан-Исидро ауданында тас жол екіге бөлінеді, I 5 Джон Дж. Монтгомери тас жолы арқылы Чула-Виста мен Нэшнл-Сити қалаларынан солтүстік-батысқа қарай жүреді, ал I 805 шығысқа қарай орналасқан аудандарға қызмет көрсетеді. I 5 Сан-Диего шығанағының жағалауымен өтеді және Сан-Диего теңіз базасының жанындағы 15-ші мемлекеттік тас жолымен (I 15-тің жалғасы) қиылысады. Содан кейін тас жол Сан-Диего қаласының орталығы мен Сан-Диего халықаралық әуежайының айналасынан өтіп, I 8 тас жолымен қосылады. I 5 Калифорния университеті, Сан-Диего кампусын екіге бөліп, жақын жердегі I 805 тас жолымен бірігіп, Сан-Диегоның солтүстік жақтарындағы Тынық мұхитының жағалауымен өтеді. Оушенсайд пен Сан-Клементе арасындағы 18 мильдік (29 км) Сан-Диего тас жолының бөлігі Оринж округіне кірмес бұрын Пейндлтон теңіз жаяу әскері базасынан өтеді. Дана-Пойнтта I 5 ішкі жаққа бұрылып, Мишн-Вьехо қаласы арқылы солтүстікке қарай Ирвин қаласындағы El Toro Y қиылысына дейін жүреді, онда I 405 тас жолы бөлініп, Сан-Диего тас жолының атауын алады. Тас жол I 605 тас жолымен Доуни қаласында және I 710 тас жолымен Коммерс қаласында қиылысады, содан кейін Лос-Анджелес қаласына жетеді. Лос-Анджелес қаласының орталығындағы Шығыс Лос-Анджелес қиылысында I 5 АҚШ 101 тас жолымен қиылысады және Голден-Стейт тас жолының бір бөлігінде I 10 тас жолымен қысқаша қатар жүреді. Пирамида көлінен өткеннен кейін I 5 бірнеше рет бұрылып, Техачапи тауларындағы Теджон асуына (биктігі 1263 м) жетеді. Уиллер-Риджде, аңғардың оңтүстік жағында, 99-шы мемлекеттік тас жолы Бейкерсфилд және Орталық аңғардағы басқа да ірі қалаларға қызмет көрсету үшін тас жолдан бөлінеді, ал I 5 батысқа қарай жүреді. Қазіргі кезде Вест-Сайд тас жолы деп аталатын бұл жол саммиттен 6 миль (10 км) қашықтықта 6% еңіспен 701 метрге төмендейді және Рог аңғарына жетеді. Тас жол Эшленд пен Медфорд қалалары арқылы өтеді, Орегонның 99-шы тас жолымен қатар жүреді және Грантс-Пасс қаласына дейін Рог өзенін батысқа қарай бағыттайды, онда ол АҚШ 199 тас жолымен қиылысады. I 5 солтүстікке бұрылып, Кламат тауларындағы бірнеше асулардан өтіп, Умпква аңғарына жетеді, онда ол Оңтүстік Умпква өзенімен Розбург қаласына дейін өтеді. Тас жол Коттедж-Гроув маңындағы Уилламет аңғарына кіріп, Юджин мен Спрингфилд қалалары арасындағы шекараны құрайды. Вилламет өзенінен өткеннен кейін I 5 Орегонның 126-шы тас жолымен (I 105 тас жолын алып жүретін) және Орегонның 569-шы тас жолымен қиылысады; екі тас жол да Юджин мен Спрингфилд қалаларына байланыс ұсынады. I 5 солтүстікке қарай Уилламет өзенінің шығыс жағындағы егістік жерлер арқылы жүреді, Олбани қаласындағы АҚШ 20 тас жолымен қиылысады және штаттық Капитолий кампусына жақын Шығыс Салем қаласын екіге бөледі. Салемнен I 5 солтүстік-шығысқа қарай бұрылып, Вудберн қаласынан өтіп, Портленд қаласының оңтүстік жағындағы Уилсонвилл қаласындағы Бун көпірінен Уилламет өзенінен өтеді. Тас жол Портленд қаласының оңтүстік жақтары арқылы өтеді, Туалатин қаласындағы I 205 тас жолымен және Тигард қаласындағы Орегонның 217-ші тас жолымен қиылысады, содан кейін қаланың ішкі бөлігіне кіреді. I 5 солтүстік-шығысқа қарай бұрылып, Барбур бульварымен (99W тас жолының бөлігі) жүреді және Тервиллигер бұрылыстарын жүреді. Тас жол Оңтүстік Уотерфронт ауданы арқылы солтүстікке қарай жалғасады, Портленд әуе трамвайының астынан және Росс аралы көпірісіне (АҚШ 26 тас жолын алып жүретін) батыс жағынан өтеді, содан кейін I 405 тас жолымен қиылысады.
Вашингтон
Автомобиль жолы Ванкуверге мемлекетаралық көпірдің солтүстік жағынан кіреді және Форт Ванкувер ұлттық тарихи орнының жанында Вашингтон штатының 14-жолын кесіп өтеді. Автомагистраль Ванкувер қаласының ортасынан өтіп, қала маңынан солтүстікке қарай жалғасады. I 5 солтүстікке қарай Колумбия өзені бойымен Келсо және Лонгвью қалаларына дейін созылады, онда Виллапа және Каскад тауларының арасында Каулиц өзенін бойлай жүреді. Содан кейін автожол солтүстік-батысқа бұрылып, 12-ші АҚШ тас жолымен қатарлас Чехалис және Централия қалалары арқылы өтеді. I-5 солтүстікке қарай Тумвотердегі US 101 тас жолымен қиылысады, Олимпия қаласына және штаттық Капитолий кешеніне жақын орналасқан. Автомагистраль Олимпия қаласының оңтүстік-шығыс жағын айналып өтіп, шығысқа қарай Льюис-Маккорд бірлескен базасынан (бұрынғы Форт-Льюис және Маккорд әуе күштері базасы) өтеді. I-5 солтүстікке қарай Такома қаласына кіреді, бірақ шығысқа қарай бұрылып, I 705 тас жолымен қиылысады, ол Такома қаласының орталығына дейін қысқа жол. Автомагистраль Такомадан және оның Фифке жақын теңіз портынан шығып, Оңтүстік Кинг округінің маңы арқылы қайтадан солтүстікке қарай бұрылады. I 5 Сиэтлдің шығыс айналма жолымен, I 405 тас жолымен, Сиэтл-Такома халықаралық әуежайының жанындағы Туквила қаласында қиылысады. Содан кейін ол солтүстікке бұрылып, Вашингтон штатының 520-ші жолымен Истлейк маңында қиылысады және Уиньюн көлі мен Вашингтон көлі арасында орналасқан Портж шығанағындағы Кеме каналы көпірінен өтеді. I 5 Солтүстік Сиэтл арқылы жалғасады, Вашингтон университетінің кампусы мен Грин-Лейк жанындағы Университет ауданынан өтіп, қаладан шығып кетеді. I 5 Сиэтлдің солтүстік маңы арқылы жалғасады және Линнвудта солтүстік-шығысқа бұрылады, онда ол I 405 тас жолымен қосылады, ол Истсайд аймағын қамтиды. Автомагистраль Эверетт арқылы солтүстікке қарай, қаланың орталығын айналып өтіп, US 2 тас жолымен қиылысады және Сиэтлдің астаналық аймағынан ауылдық Скагит аңғарына кетеді. I 5 аңғарға түсіп, Вернон және Берлингтон қалалары арқылы өтіп, Чукканут тауларына көтеріледі, онда батысқа қарай Беллингэм шығанағына (Салиш теңізінің бөлігі) қарай бұрылады. Автомагистраль Беллингэм қаласының орталығын айналып өтіп, солтүстік-батысқа бұрылады да, Фрейзер жазықтығы арқылы жалғасады. I 5 Канада шекарасындағы Бейбітшілік мұнарасы шекаралық пунктінде аяқталады, Блейндегі сол есімді ескерткішпен шектеседі. Автомобиль жолы Британдық Колумбияның 99 шоссесіне айналады, ол солтүстік-батысқа Ванкуверге дейін жалғасады. Бұл жол Тынық мұхитының солтүстік-батысын Калифорнияның Орталық аңғарымен байланыстырған ежелгі америкалық түпкүлділер жолының желісіне негізделген. 1820 жылдары Гудзон шығанағы компаниясының аң аулаушылары қазіргі I 5 жолының бағытын қазіргі Вашингтон штаты мен Калифорния аралығында қозғалған алғашқы еуропалықтар болды. XIX ғасырдың екінші жартысында Сискию жолының бағыты бойынша қайыс пойыздары, поездар мен Орталық Тынық мұхит темір жолы да жүрді. Ол барлық I 5 құрылысын салу үшін 1979 жылы доллармен есептегенде шамамен 2,3 миллиард доллар (қазіргі доллармен есептегенде $...) шығындалды. Бұл тікелей бағыт Сан-Франциско мен Сан-Франциско шығанағының қалған бөлігін де айналып өтеді. Бастапқы жоспарда I 5W бағытты суффиксі бар орамалық автомобиль жолы болды. Бұл жол қазір Трейсиден оңтүстікке қарай I 580-тен Оуклендке дейін, I 80-ден Оуклендтен Вакавиллге дейін және I 505-тен Вакавиллден Дунниган маңындағы I 5-ке дейін созылады. I 5W және елдегі басқа да көптеген магистральдар бағытты жалғаулары бар, ақыр соңында қайта нөмірленді немесе жойылды. Дегенмен, Сан-Франциско әлі де солтүстікке қарай I 5 автожолында SR 99 мен I 580 арасында бақылау қаласы ретінде тізімделген. XXI ғасырдың басында I-5 жолының бөлімдері техникалық қызмет көрсетудің артта қалуы мен жоғары көлік көлеміне байланысты нашарлады. Орегон штатында бірнеше көпірлер қайта құрылды немесе жөндеуден өтті. Вашингтон штатының көлік департаменті тұрақты көпір орнына көпір салу кезінде өзенге кіруді қалпына келтіру үшін уақытша құрылысты қолданды. Бұл процесс 2013 жылдың 15 қыркүйегінде аяқталды. 2017 жылдың 18 желтоқсанында Амтрак пойызы I-5 өткелінің үстінен Текома, Вашингтон қаласына жақын жерде жолдан шығып, бірнеше жолақты бұғаттады. I 5 дәлізінің құрамында Батыс жағалау электр магистралі бар, бұл Калифорния, Орегон және Вашингтон штаттары арасындағы серіктестік. Келісім 2009 жылы жасалды, ал бірінші зарядтау станциялары 2011 жылы ашылды. 2019 жылы үш мемлекет I-5 бойындағы электрлік жүк көліктері үшін арналған ұқсас зарядтау желісіне негіз салды, ол Батыс жағалау таза транзит дәлізі бастамасы деп аталды. Бұл бағдарлама тоғыз коммуналдық қызметтер мен екі муниципалдық коммуналдық қызметтерді ұсынатын агенттіктердің ынтымақтастығы болып табылады және Батыс жағалауының барлық аймағында электрлік жүк және жеткізу көліктерін пайдалануға мүмкіндік беруді мақсат етеді.