Кіріспе

Калифорниядан Нью-Джерсиге дейінгі мемлекетаралық магистраль I-80 – Сан-Франциско қаласынан Нью-Йорк қалалық аймағындағы Нью-Джерси штатының Тэнек қаласына дейін өтетін шығыс-батыс трансконтинентальді тас жол. Бұл автомобиль жолы 1956 жылы Мемлекетаралық автомобиль жолы жүйесінің бастапқы бағыттарының бірі ретінде белгіленді, ал соңғы бөлігі 1986 жылы ашылды. I-90-нан кейін АҚШ-тағы екінші ең ұзын Мемлекетаралық магистраль болып табылатын I-80, Окленд, Сакраменто, Рино, Солт-Лейк-Сити, Омаха, Де-Мойн және Толедо сияқты көптеген ірі қалалар арқылы өтеді және Чикаго, Кливленд және Нью-Йорк қалаларынан 16 шақырым (10 миль) қашықтықта орналасқан. I-80 – Америка Құрама Штаттарындағы алғашқы тас жол – тарихи Линкольн тас жолының бағытына ең жақын келетін Мемлекетаралық магистраль. Бұл автомобиль жолы АҚШ-тың батысындағы басқа да тарихи маңызды жолдардың бойымен өтеді: Вайоминг және Небраска арқылы өтетін Орегон жолы, Невада және Калифорнияның көп бөлігі арқылы өтетін Калифорния жолы, алғашқы трансконтинентальді әуе почтасы жолы және Ұлы тұзды көл аймағынан басқа, алғашқы трансконтинентальді темір жолдың бағыты. Чикагодан шығысқа қарай Янгстаунға дейін I-80 – төлемақылы жол, онда Индиананың төлемақылы жолының және Огайоның көп бөлігі бар. I-80, Индиана штатының Портж қаласының жанынан Огайо штатының Эллирия қаласына дейін I-90 магистралімен бірге жүреді. Пенсильванияда I-80 «Кистоун қысқа жолы» деп аталады, бұл штаттың солтүстік-орталық ауылдық бөліктерінен Нью-Джерси және Нью-Йорк қалаларына қарай өтетін төлемақысыз тас жол.

Маршрут сипаттамасы

ұзындығы кестесі|ұзындығы анықтамасы= I 80 тас жолының осы бөлігі Ұлы тұзды көл шөлін кесіп өтеді, өте тегіс және түзу, жүргізушілердің шаршауы мен ұйқышаңдық туралы үлкен ескерту белгілерімен толық. Тұзды даланың шығысында I 80 Ұлы тұзды көлдің оңтүстік жиегімен өтеді және Солт-Лейк-Сити арқылы жалғасады, онда ол I 15 тас жолымен 5 шақырымға (3 миль) бірігіп, қаланың шығысынан шығады. Содан кейін ол Парли каньонына көтеріліп, Парк-Ситиден бірнеше шақырым жерден өтеді, таулар арқылы I 84 тас жолының батыс бөлігінің шығыс соңымен қиылысады. Қиылыстан кейін ол Эхо каньоны бойымен және Вайоминг штатымен шекараға қарай, Эванстон қаласына жақын жалғасады. I 80 тас жолының Юта штатындағы бөлігі Юта кодексінің § 72-4-113(10) тармағында белгіленген.

Вайоминг

Вайоминг штатында I 80 тас жолы Шерман жотасында, Буфордқа жақын жерде теңіз деңгейінен 8640 фут (2633 м) ең жоғары биіктікке жетеді. Буфордтың өзі 8000 фут (2438 м) биіктікте I 80 тас жолындағы ең биік елді мекен болып табылады. Вайоминг штатының батыс бөлігінде тас жол құрғақ Қызыл шөлден өтіп, Континенттік бөліністен асып өтеді. Шындығында, тас жол екі рет Континенттік бөліністен өтеді, себебі Вайомингтегі Роки тауларының екі қырқасы бөлініп, жер бетіндегі судың ағып кетуіне мүмкіндік бермейтін, тек булану арқылы ғана судың жоғалуын қамтамасыз ететін үлкен бөлініс алабын құрайды.

Небраска штаты

I-80 Бушнеллден батысқа қарай Небраска штатына кіреді. Небраскадағы I-80 тас жолының батыс бөлігі Колорадо штатына өте жақын орналасқан, бірақ штаттың ішіне кірмейді. I-76 және I-80 қиылысы Колорадо-Небраска штатының шекарасынан көрінеді. I-76 тас жолымен қиылысынан бастап Гранд-Айлендке дейін I-80 Оңтүстік Платт және Платт өзендерінің аңғарында жатыр. Штаттар аралық тас жол жүйесіндегі ең ұзын тік учаскесі – шамамен 72 миль (116 км) I-80, Гранд-Айленд аймағындағы 318 шығу және Линкольн маңындағы 390-шы километрлік белгі аралығында. Бұл учаскеде жол тік сызықтан бірнеше метрден аспайды. Линкольнен кейін I-80 солтүстік-шығысқа қарай Омахаға бұрылады. Содан кейін Омахадан Миссури өзенін кесіп өтіп, Айова штатына кіреді. Небраскадағы I-80 тас жолының бір бөлігі "Көк жұлдыз" ескеретін тас жолы ретінде белгіленген.

Айова штаты

I-80 – Айова штатындағы ең ұзын мемлекетаралық тас жол. Ол штаттың орталық бөлігінде батыстан шығысқа қарай Кеңестік Блаффс, Де-Мойн және Квад-Ситис сияқты халық орталықтары арқылы өтеді. Бұл тас жол Миссури өзені арқылы Кунсл-Блаффс қаласына кіріп, оңтүстік Айованың аккумулятивтік жазығы арқылы шығысқа қарай созылады. Де-Мойн қалалық аймағында I-80 және I-35 тас жолдары қосылып, екеуі бірге Де-Мойн қаласының орталық бөлігін айналып өтеді, ал I-235 тікелей қалалық аймақтан өтіп, кейін екеуіне қосылады. Анкени қаласында тас жолдар бөлініп, I-80 шығысқа қарай жалғаса береді. Айова-Сити қалалық аймағының батыс жағында I-380 тас жолымен қиылысады, ол "Авеню Сентс" тас жолының бір бөлігі. Квад-Ситис қалаларының солтүстік-батысындағы Уолкотт қаласында әлемдегі ең ірі жүк көліктері тоқтағысы – Айова 80 орналасқан. I-80 Давенпорт және Беттендорф қалаларының солтүстік жағынан өтіп, Миссисипи өзені арқылы Фред Швенгел атындағы ескерткіш көпірі арқылы Иллинойс штатына шығады. Тас жолдың көп бөлігі егістік жерлер арқылы өтеді.

Иллинойс штаты

Иллинойс штатында I 80 тас жолы Фред Швенгель ескерткіш көпірінен Миссисипи өзені арқылы оңтүстікке қарай I 74 тас жолымен қиылысқан жерге дейін созылады. Одан кейін ол Иллинойс өзенінің солтүстігінде, Иллинойс штатының солтүстік-орталық бөлігі арқылы шығысқа қарай Жолиет қаласына дейін жалғасады. I 80 Чикагоның оңтүстік шет аймақтары арқылы шығысқа қарай өте береді және Индиана штатына кірер алдында I 94 тас жолымен қосылады.

Индиана штаты

Индиана штатында I 80 магистралінің барлық ұзындығы бойында басқа бір мемлекетаралық магистральмен бірге жүреді. Ол Иллинойс штатының шекарасынан Индиана штатының Лейк Стейшн қаласына дейін I 94 Борман тас жолымен, содан кейін Лейк Стейшн қаласынан Огайо штатының шекарасына дейін I 90 тас жолымен өтеді. Ла-Порт және Толедо аймағы арасында I 80/I 90 Мичиган штатының шекарасына 16 шақырым (10 миль) қашықтықта орналасқан, бірақ бұл штатқа кірмейді. SR 9 мемлекеттік тас жолы мен I 80/I 90 қиылысынан Индиана – Мичиган штатының шекарасын көрсететін белгіні көруге болады. I 80/I 90 Оңтүстік Бенд – Мишавака қалалық аймағынан өтеді, Нотр-Дам университеті мен Университет саябағы сауда орталығының жанынан өтіп, Сент-Джозеф аңғары саябағы тас жолымен қиылысады. Солтүстік Индиананың тағы бір жерінде I 80/I 90 Мичиган шекарасына шамамен жақын келеді.

Огайо штаты

Огайо штатында I 80/I 90 Индиана ақылы жолынан кіріп, бірден Огайо ақылы магистраліне айналады. Екі магистраль Огайоның солтүстік-батыс аймағындағы ауылдық жерлерден өтеді және Толедо қалалық аймағының оңтүстігімен қатар жүреді. Россфордта магистраль I 75 тас жолымен "Американың торабы" деп аталатын аймақта қиылысады. Бұл қиылыс – АҚШ-тағы үш магистральдің ең ірі қиылысымдарының бірі. Элирия елді мекенінде, Кливлендтен батысқа қарай, I 90 I 80 магистралінен бөлініп, магистральден шығып, солтүстік-шығысқа қарай жылдам бағыттық жол ретінде жалғасады. I 80 Кливлендтің оңтүстік шет аймағы арқылы шығыс-оңтүстік-шығысқа қарай өтеді. Янгстаун қаласының солтүстік-батысында Огайо ақылы магистралі I 76 ретінде оңтүстік-шығысқа қарай жалғасады, ал I 80 магистральден шығып, Янгстаунның солтүстігіне қарай шығысқа қарай жүреді, Пенсильвания штатына Шарон қаласының оңтүстігінен кіреді.

Пенсильвания штаты

Пенсильвания штатында I 80 – штаттың орталық бөлігі арқылы батыстан шығысқа қарай созылатын негізгі тас жол. Ол Огайо штатының шекарасынан, Шарон қаласынан басталып, Делавэр өзені арқылы өтетін Делавэр суайрығындағы ақылы көпірге дейін жетеді және «Z. H. Confair ескерткіш тас жолы» деп аталады. Бұл тас жол Үлкен Питтсбург аймағының солтүстік бөлігінен өтеді. I 80, I 376 тас жолының батыс бағытындағы соңғы нүктесі болып табылады, ол Питтсбург халықаралық әуежайымен, Питтсбург қаласының орталық бөлігімен және Питтсбург маңындағы қалалармен байланыстырады. I 80, I 79 тас жолымен қиылысады, ол Эри қаласымен (солтүстікке қарай шамамен 121 км) және Питтсбург қаласымен (оңтүстікке қарай шамамен 89 км) жалғасады. Шығысқа қарай I 99 тас жолы Мемлекеттік колледж және Алтуна қалаларымен байланысады. I 80 тас жолынан (I 180) Уильямспорт қаласына дейін тармақ жол созылады. Поконо таулары аймағына кіргеннен кейін I 80, Сиракуза (Нью-Йорк штаты) және Харрисбург қалаларын байланыстыратын I 81, сондай-ақ Скрантон, Уилкс-Барре, Аллентаун және Филадельфия қалаларымен байланысатын I 476 тас жолдарымен қиылысады. Тағы бір тармақ жол (I 380) Скрантон қаласына дейін созылады. Клирфилд округінде I 80 Миссисипи өзенінің шығысындағы ең биік нүктесіне жетеді – 686 метр (2250 фут). Дегенмен, Миссисипи өзенінің шығысындағы басқа да тас жолдар, мысалы, Солтүстік Каролина және Теннесси штаттарындағы I 26 тас жолы, одан да биікке жетеді. 2007 жылы Пенсильвания автокөлік жолдары комиссиясы (PTC) және штат заң шығарушы органының 44-ші қаулысы бойынша Пенсильвания штатының барлық аумағында I 80 тас жолы үшін ақы төлеу жүйесін енгізу жоспарлары басталып кетті. 2007 жылдың 15 қазанында Пенсильвания көлік департаменті (PennDOT) мен PTC 50 жылға жалға алу туралы келісімге қол қойды, бұл PTC-ге I 80 тас жолын күтіп ұстауға және ақылы етуге мүмкіндік берді. Алайда, ақы төлеу туралы өтінішті Федералдық автокөлік басқармасы (FHWA) қабылдамады.

Нью-Джерси

I-80 Нью-Йорк қаласына кірмейді. 1971 жылы I 95 / Нью-Джерси автожолы Риджфилдтегі 46-шы АҚШ тас жолындағы бұрынғы соңғы нүктесінен Тейнектегі I 80-ге дейін ұзартылғаннан кейін, Тейнектен Форт-Лиге дейінгі бөлігі I 95 деп қайта белгіленді, және осы автожол Джордж Вашингтон көпірі арқылы Нью-Йорк қаласына кіреді. I 80-нің белгіленген соңы (табельдер мен Нью-Джерси көлік департаментінің (NJDOT) құжаттарына сәйкес) Нью-Йорк қаласына 6 шақырымдай жетпей, Тейнекте, Деграу даңғылының жоғары өткелінен бұрын аяқталады. Сол жерде I 80 аяқталғанын және I 95/Нью-Джерси автожолының солтүстік бағыты басталатынын көрсететін белгілер орналасқан. I 80 тас жолының Нетконг пен Денвилл арасындағы бір бөлігі 1958 жылы салынған.

Тарих

I 80 1956 жылы мақұлданған Мемлекетаралық тас жол жүйесінің бастапқы жоспарына қосылған. Тас жол бөлік-бөлікпен салынды, I 80 тас жолының соңғы бөлігі 1986 жылы Солт-Лейк-Ситидің батыс жағында аяқталды. Бұл бөлік Мемлекетаралық тас жол жүйесінің 30 жылдығымен сәйкес келіп ашылды, бұл оқиға салтанатта аталып өтті және АҚШ-тағы тас жол құрылысы тарихындағы маңызды кезең деп есептелді. Салтанатта сондай-ақ бұл жердің Промонтори Саммитінен оңтүстікке қарай 50 миль (80 км) қашықтықта екендігі айтылды, дәл сол жерде тағы бір маңызды оқиға – АҚШ-тың алғашқы трансконтинентальдық темір жолының «алтын қазығы» орнатылған болатын.

Геологиялық зерттеу

Джон Макфи Солтүстік Америка құрлығының қалыптасуы туралы кітаптар сериясында I-80 құрылысы барысында ашылған геологиялық құрылымды сипаттады. Бұл кітаптар 1981 және 1993 жылдар аралығында жарық көрген, ал 1998 жылы бір томдық жинақ ретінде шықты. «Бұрынғы әлемнің жылнамалары» 1999 жылы Пулитцер сыйлығына ие болды. «Бесін мен Жота» (1981) еңбегінде ол Принстон геологы Кеннет С. Деффиеспен болған әңгімеде идея қалай туғанын айтады: «I-80 туралы не ойлайсыз?» - дедім мен. «Ол қашықтықты басып өте алады. Оның жолы қандай болар еді?» – дедім. «Қызықты», - деді ол. Сосын ойланып, былай деді: «80-ші трасса Шекаралық жарылыстан өткеннен кейін, бүктемелі төбелердің саусақтарын тегістеген морендық шөгінділермен ақырын-жаймен жүреді. Пенсильванияның кейбір аймақтарында мұздық қалдықтарымен ұқсас қимылдар жасайды. Оған кратонға көмектесудің қажеті жоқ. Ол Роки тауларына көтерілуге арналған тік беткейге және Сьерраның алдыңғы бетіне сатылап көтеріледі. Ол геологиялық тұрғыдан өткір. Бұл жануарлардың қоныс аудару жолы, содан кейін адамзат тарихының жолы болған. Ол драматизмнен, Гранд-Каньоннан, Джексон ойысынан, елдің геологиялық операларынан аулақ, бірақ континенттің ірі картинасын, тарихын, құрылысын, құрамдас бөліктерін жақсы түсінуге мүмкіндік беретіні сөзсіз».