Кіріспе

Жаңа Зеландия саясаткері

Грейм Эрнест Ли (1 қыркүйек 1935 жылы туған) – бұрынғы Жаңа Зеландия саясаткері. Алғашқыда Ұлттық партиясының депутаты болған, кейін христиан-демократтар партиясын құрып, одан бөлініп шықты.

Жас шағы мен отбасы

Ли 1935 жылдың 1 қыркүйегінде Паэроа қаласында Эрнест Уолтер Ли мен Мюриел Майртл Лидің (құшағындағы Уэйт) ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі құрылысшы болды, ал кейін 1959 жылдан бастап Паэроа қаласының мэрі қызметін атқарды.

Парламент мүшесі

Ли алғаш рет 1981 жылғы сайлауда парламентке сайланды және Ұлттық партиядан Хаураки округінен жеңіске жетті. Ли, танымал Ұлттық партиясының депутаты Лео Шульцты ығыстырды. Ол сол кезден бастап 1996 жылғы сайлауға дейін өзінің мандатын сақтап келді, алайда сайлау округтерінің шекараларының өзгеруіне байланысты 1996 жылы Темза-Коромандельді қамтитын округ Коромандель деп атауға ие болды. Ли, Ұлттық партиясының мүшелері арасында негізінен консервативті көзқарастас болды, кейіннен Ұлттық партияның консерватизмнен алшақтағанына сене бастады, бірақ бастапқыда партия ішіндегі өзгерістерге қарсы күресуге бекінді. Болгер үкіметінде үш жыл кабинет министрі қызметін атқарғаннан кейін Ли 1993 жылы Ұлттық партиядан кетіп қалды. Ли парламенттегі консервативті депутаттардың бірі ретінде танылды және әсіресе Фран Уайльдтың гомосексуалдық заңнама реформасына қарсы белсенді күресті.

Христиан-демократтар

Алғашында Лидің Христиан мұрасы партиясына қосылуы мүмкін деп есептелген, бірақ Ли мен Христиан мұрасы арасындағы келіссөздер сәтсіз аяқталды. Маңызды мәселе – «конфессионализм» болды: Ли христиандық ілімдерді моральдық негіз деп нық сенсе де, дұрыс қағидаларды ұстанатын кез келген адамның, тіпті христиан болмаса да, қатысуына рұқсат беру керек деп ойлады. Христиан мұрасы партиясы, қатаң конфессионалистік ұстанымда болғандықтан, бұған келіспеді, себебі христиан партиясының христиан емес адамдарды мүшелікке қабылдамауы логикалық деп санды. Осы мәселе, сондай-ақ бірнеше ұсақ-түйек мәселелер Лидің 1994 жылы Христиан мұрасынан бас тартып, өз партиясын құруына әкеп соқты. Ли бастапқыда тобын Біріккен прогрессивті партия деп атады, бірақ 1995 жылы оны Христиан демократтары ретінде қайта ұйымдастырды. Христиан мұрасымен үзіліс-үзіліс келіссөздер жалғасты, көптеген христиан белсенділері екі тарапты да бірігуге шақырып, қысым көрсетті. Нәтижесінде, 1995 жылдың соңында Христиандық коалиция құрылды. Алайда, 1996 жылғы сайлауда коалиция парламентке өтуге шамадан тыс жақын болды, бірақ сәттілікке жете алмады. Кейін көптеген айыптаулар мен кінәлаулардың нәтижесінде тарап кетті. 1997 жылы Королеваның туған күніне орай Ли Жаңа Зеландияның Еңбегі үшін орденінің мүшесі болып тағайындалды. Ли отбасына парламентте қалуға мүмкін болмаса, саясаттан кететінін айтқан. Саясаттан кеткеннен кейін ол христиандық тұрғын үй қамтамасыз етуші Habitat for Humanity ұйымының бас директоры болып жұмыс істеді және ұлттық және христиан демократтық партияларындағы діни көзқарастары мен саяси өмірі, сондай-ақ ағымдағы саяси ұстанымы туралы автобиография жазды. Қазіргі ұйымдық байланысы туралы қорытынды абзац пен сілтемелер бөлімін қараңыз. Партия кейін өзін «Болашақ Жаңа Зеландия» деп атады және 1999 жылғы сайлауға қатысты. Кейін Питер Данннің Біріккен партиясымен бірігіп, 2000 жылы «Біріккен болашақ Жаңа Зеландия» партиясын құрды. Партия 2002 жылғы сайлауда 8 мандат алды. Алайда, көптеген жаңа зеландиялықтар бұл 47-ші Жаңа Зеландия Парламенті кезінде тек сыртқы әсер беретін өзгеріс екенін түсінді, өйткені парламенттік фракцияның көпшілігі фундаменталистік протестанттық немесе консервативті католиктік діни сенімдерін жариялады.

Кейінгі жылдар

Грейм Ли қысқа мерзімге Оклендтің Гринлейн христиан орталығында пастор болып қызмет етті, сондай-ақ Vision New Zealand ұлттық евангелистік/экуменистік ұйымдастырушыларының бірі болды. Кейін Ли 2011 жылы американдық теледидар арқылы уағыз тарататын Грег Лоридің Жаңа Зеландияға сапарын ұйымдастыруға қатысты. Ол Израиль үшін христиандардың Жаңа Зеландиядағы бөлімшесін, христиандық сионистік тобын басқарады. Оның қызы Денис Крум 2008 жылғы жалпы сайлауда United Future партиясынан кандидат болды. Бірақ, UFNZ жетекшісі Питер Данн өзінің бекітілген сайлау округінің арқасында Парламентке қайта оралған UFNZ депутаты болды. Крум 2009 жылы Ұлттық партияға қосылып, Солтүстік аймақтың төрағасының орынбасары болды. Ол Епсом сайлау округінен Ұлттық партияның кандидаты болуға үміткер болды, бірақ 2011 жылғы Жаңа Зеландияның жалпы сайлауында Ұлттық партияның тізімі бойынша кандидат болды. Алайда, ол Ұлттық партия тізімінде 69-шы орынға орналасып, Парламентке өте алмады. Кейіннен Крум Окленд қалалық кеңесіне сайланды және 2013 жылы Маунгакики-Тамаки округінің кеңесшісі болып сайланды.