Кіріспе

Испанияда таратылған саяси партия – Каталония Бірыңғай Социалистік Партиясы (PSUC) 1936 және 1997 жылдар аралығында Каталонияда қызмет еткен коммунистік саяси партия болды. Ол Испания Коммунистік партиясының Каталониялық бөлімшесі және егеменді мемлекеті жоқ, бірақ Үшінші Интернационалдың толық құқықты мүшесі болған жалғыз партия еді.

Тарих

PSUC 1936 жылғы 23 шілдеде төрт солшыл топтың бірігуі арқылы құрылды: кішкентай Каталониялық Федерация Испанияның Социалистік Жұмысшылар партиясы (PSOE), Partit Comunista de Catalunya (Каталония Коммунистік партиясы, Испания Коммунистік партиясының Каталониялық бөлімшесі, PCE), Unió Socialista de Catalunya (Каталония Социалистік одағы) және Partit Català Proletari (Пролетариаттық Каталон партиясы – Каталонияның тәуелсіздікке ұмтылатын, солшыл партиясы). Бернет Боллотеннің бағалауынша, партия біріккен кезде шамамен 2500 мүшеден тұрды. Тоғыз айдан кейін партия қатары 50 мыңға дейін өсті. PSUC-тің алғашқы басшылары – Джоан Коморера мен Рафаэль Видиелла, екеуі де социализм қатарынан шыққан. Коморера, бұрынғы USC басшысы, жаңа партияның бас хатшысы болып сайланды, ал ПКК-ның Микель Вальдес ұйым хатшысы болды. PSUC-тің басқа да басшылары немесе көрнекті тұлғалары ескі PCC-ден шыққан, мысалы Виктор Коломер, Пере Ардиака, Хосе дель Баррио Наварро, Антонио Сесе немесе Хилари Арландис. Видиелла, Сесе немесе Дель Баррио да UGT жұмысшылар одағынан шыққан (Дель Баррио Каталонияда UGT хатшысы болды) және бұрын CNT мүшелері болған. PSUC Екінші испан республикасы мен испан Азамат соғысы кезінде маңызды рөл атқарды және Коминтернге мүше болып табылмаған жалғыз партия болды. PCE Каталонияда ұйымдаспады, бірақ PSUC-ті Каталониядағы өкілі ретінде қарастырды. Бұл тәсіл басқа каталондық коммунистік топтарда да қолданылды. Бұл құрылым Германияның Христиан-демократиялық одағы мен Баварияның Христиан-әлеуметтік одағы арасындағы қатынасқа ұқсас. PSUC Лениннің ұлттардың өзін-өзі анықтау құқығын қорғауына сәйкес Каталонияның өзін-өзі анықтауын қорғады, бірақ нақты тәуелсіздік позициясын қабылдамады. Соғыс кезінде партия фашизмге қарсы күреске «фашизмге қарсы біріккен күштер» ұранымен қатысты және CNT-нің бастапқы ветосынан кейін бірнеше министрліктермен Каталонияның Generalitat үкіметінде қатысты. Оның ірі Ұлттық Еңбек Конфедерациясы (CNT) және марксистік біріктірудің Жұмысшы партиясы (POUM)мен қарама-қайшылықты қарым-қатынасы болды. Соғыс басталған кезде PSUC партия және UGT одағының жауынгерлерінен құралған «Карлес Маркс» колоннасын ұйымдастырды. Кейін бұл отаршылдық Республика армиясының 27-ші дивизиясын құруға негіз болды, бұл бөлім бірнеше әскери операцияларға белсене қатысты. Артында Лина Одена мен Маргарида Абриль басқаратын JSUC (жастар бөлімшесі) соғыс күшін көптеген тапсырмаларды орындауда, сондай-ақ Республика армиясына еріктілерді тартуда маңызды рөл атқарды. Каталониялық Республикалық Солшыл (ERC) компаниялар үкіметінің одақтасы болған PSUC, POUM және CNT-нің бастапқы үстемдігімен бетпе-бет келді, бұл тұрақты саяси қарама-қарсылық 1937 жылғы мамыр оқиғаларымен аяқталды, бұл Каталонияда анархосиндикалистік үстемдік кезеңінің аяқталуын белгіледі. PSUC мүшелері 1936 және 1939 жылдар аралығында Ллуис Компанис үкіметтерінде конселер (министр) қызметтерін атқарды: Жоан Коморера – мемлекеттік қызметтер министрі, Микель Вальдес – еңбек министрі, Рафаэль Видиелла – әділет министрі, Микель Серра и Памиес және Жозеп Мирет и Мусте – жабдықтау жөніндегі кеңесшілер. PSUC мүшесі Жозеп Моикс и Регас испан республикасының социалисті Хуан Негрин басқарған үкіметінде Еңбек министрі болды. Алайда, соғыс жүріп жатқанда, республикашылдар жеңіліске ұшырай бастады. 1939 жылдың ақпан айында Каталония құлағаннан кейін олардың көпшілігі Францияға қашып кетті, бірақ олардың көптеген кадрлары Испанияда қалып, Франко диктатурасының қуғын-сүргінін бастан кешті. Француз жер аударымында олар нацистік оккупацияға қарсы қарсылық көрсетті, ал олардың кейбір мүшелері мен басшылары концлагерлерде қайтыс болды, мысалы Жозеп Мирет и Мусте 1944 жылы Маутхаузенде. Франко Испаниясында PSUC заңсыз деп танылды және Каталонияда, Францияда және Мексикада жер аударылу кезінде жасырын түрде белсенді болды. Олардың ішкі істер органдары күшті тымызын жұмыс істеп, қатаң қуғын-сүргінге ұшырады. 1940 жылдың қаңтар айында PSUC-тің бірінші басшылығы жер астынан тұтқындалды. Алехандро Матос полиция бөлімшесінде қаза тапты. Отилио Альба Поло мен Томас Понс өлім жазасына кесілді. 1942 жылы Хауме Жирабау, Исидоро Диэгез Дуэнас және Хесус Ларраньяга Мексикадан заңсыз келгеннен кейін өлтірілді және Португалия шекарасында тұтқындалды. Жозеп Серраделл Роман мен Маргарида Абриль 1943 жылы сәтті болды, ал Жоаким Пуиг и Пидемунт Treball журналын қайта жариялады, ал 1944 жылы Микель Нунез Гонсалес Агрупасио Геррильера де Каталунияның партизандық бөлімдерін басқарды. 1945 жылы «Наурыз шешімі» қабылданды, PSUC-тің ішкі жағында жасалған алғашқы саяси тұжырымдамасы, онда партизандық күрестің серпілісі, фашизмге қарсы біріккен күштер және одақтастардың жеңісіне сенім Франко режимін құлатуға әкеледі деп айтылды. Бірақ тұтқындаулар мен қуғын-сүргін жиі болды. Франсеск Серрат Пужолар мен Жоан Аревало Галлардо 1946 жылы өлім жазасына кесілді, ал 1947 жылы «сексендердің құлауы» болды. 1948 жылы Грегори Лопес Раймундо Каталонияға келді, ал партия партизандық топтарды таратуға келісті. 1949 жылы Жоаким Пуиг Пуидемунт, Нумен Местре Феррандо, Анхель Карреро Санчо және Пере Вальверде Барселонада өлім жазасына кесілді. Сонымен қатар, PCE-мен қарым-қатынас, өзара тануға қарамастан, көбінесе PSUC-тің ұйымдық егемендігін шектеуге тырысқан PCE басшылығының әрекеттеріне байланысты шиеленістерге толы болды. Осы шиеленістердің нәтижесінде Жоан Коморера «титоизм» және «ұлтшылдық бұрылыстар» айыбымен PSUC-тен қуылды және 1951 жылы Каталонияға жасырын кірді, онда 1954 жылы Франко билігінің органдарымен тұтқындалды және 30 жылға бас бостандығынан айырылды. Ол 1958 жылы Бургос түрмесінде қайтыс болды. PSUC-тің эмиграциядағы басшылығын Жозеп Моикс, Рафаэль Видиелла, Венсеслау Коломер и Коломер, Жозеп Ромеу, Маргарида Абриль және Пере Ардиака құрады. Ішкі бағыт күшейді. Грегори Лопес Раймундо 1951 жылғы трамвай жұмысынан кейін тұтқындалды. 1956 жылы Францияда PSUC-тің бірінші съезі өтті, онда жаңа саяси және ұйымдық бастама ұсынылды. Съезде эмиграциядан және ішкі жағынан (университет студенттері мен жұмысшылар) келген 50 делегат қатысты. Ұлттық келісім саясаты бекітілді. Атқару комитетіне: Жозеп Моикс (Бас хатшы), Маргарида Абриль, Пере Ардиака, Жозеп Бонифаси, Эмилиа Фабрегас, Грегори Лопес Раймундо, Микель Нуньес, Карлес Ребеллон, Жозеп Серраделл «Роман», Антони Сенсеррих және Рафаэль Видиелла кірді. Келесі жылдары Эмили Фабрегас, Микель Нуньес Гонсалес, Карлес Ребеллон 1960 жылы, Винсенте Каскарра 1961 жылы, Антони Гутьеррес Диас және Пере Ардиака 1962 жылы тұтқындалды және түрмеге қамалды. Жозеп Сендрос және Леонор Борнау Treball журналын үйлестіруге және жаңа журнал, Horitzons-ты жариялауға жауапты болды. 1965 жылы Францияда PSUC-тің II съезі өтті, онда 90 делегат қатысты, олар студенттік және жұмысшы қозғалысын серпіліске түсіру бағытын бекітті. Осылайша ол Кәсіби комиссиялардың (CCOO) құрылысына қатысты. Бұл бағыт сәтті болды және Франко режиміне қарсы күресте Каталонияда партияның өсу гегемониясының негізін қалады. Оның каталондық мәдениеті мен интеллектуалдар арасындағы ықпалы да өсті. PSUC 1960-шы жылдарда аудандық қозғалысты, жұмысшы комиссияларын, Демократиялық студенттік одақты және басқа да көпшілік тәжірибелерді ұйымдастыруды жалғастырды. 1969 жылы ол Каталонияның саяси күштерінің координациясына және 1971 жылы Каталония Ассамблеясына (Assemblea de Catalunya) қатысты, онда оның өкілі Антони Гутьеррес Диас болды. 1973 жылы PSUC-тің III съезі өтті...

Каталония Парламенті

Дата Дауыстар Орындықтар Статус Көлемі Лидер # % ±пп # ± 1980 Антони Гутьеррес 507,753 18.8% — — Оппозиция 3-ші 1984 Антони Гутьеррес 160,581 5.6% –13.2 19 Оппозиция 4-ші 1988 Рафаэль Рибо 209,211 7.8% +2.2 0 Оппозиция * 1992 Рафаэль Рибо 171,794 6.5% –1.3 0 Оппозиция * 1995 Рафаэль Рибо 313,092 9.7% +2.8 3 Оппозиция **

* «Каталония бастамасы» аясында. ** «Каталония бастамасы – Жасылдар» аясында.

Бас Кортес

Сайлау Лидері Дауыстар % # Орын Нәтижелер Ескермелер Конгресс Сенат 1977 Антони Гутьеррес Диас 558,132 18.31 #2 1979 Антони Гутьеррес Диас 512,792 17.38 #3 1982 Франсиско Фрутос 158,553 4.61 #4 1986 Антони Гутьеррес Диас #4 1989 Рафел Рибо 231,472 7.37% #4 3/47 0/16