Кіріспе

Италиялық табиғатты зерттеуші, саяхатшы, композитор (1773-1846)

Джузеппе Ачерби (3 мамыр 1773 – 25 тамыз 1846) – итальяндық табиғатты зерттеуші, саяхатшы және композитор.

Өмірбаян

Джузеппе Ачерби 1773 жылдың 3 мамырында Ломбардиядағы Кастель Гофредода дүниеге келген. Ол итальяндық табиғатты зерттеуші, саяхатшы және композитор болған. 1798 жылы Ачерби Лапландияға саяхат жасап, 1798 және 1799 жылдары жасаған тәжірибелерін "Свеция, Финляндия және Лапландия арқылы Солтүстік мүйіске саяхат" (1802) еңбегінде жариялады. Оның кейбір еңбектерін Нью-Йорк қаласындағы Нью-Йорк қоғамының кітапханасынан табуға болады. Ол көптеген шығармалар мен танымал болған композициялар жазды. Саяхаттары барысында ол фин халық әуендері мен діни әндер жинады, олардың бірін кларнет концертінде пайдаланды. Бұл – классикалық музыкада қолданылған алғашқы фин әуені болды. 1836 жылы Ачерби саяхаттары мен қызметінен зейнеткерлікке шықты. Ол туған қаласы Кастель Гофредоға қайтып келді. Саяхаттарынан әкелген жазбаларын және жинақтарын ұйымдастырып, ретке келтіруге кірісті. Бірақ ол бұл жұмысты аяқтаған жоқ; Джузеппе Ачерби 1846 жылдың 25 тамызында Италиядағы туған қаласы Кастель Гофредода қайтыс болды. Ол жетпіс үш жасқа толыпты.

Білім

Джузеппе Ачербиді ата-анасы ерте жасынан оқытқан. Өскен сайын, ол туған итальян тілін білумен қатар француз, неміс және ағылшын тілдерін үйренуді талап ететін жеке ұстаздан сабақ алды. Ол тілдерін молайту үшін латын тілін де үйренді. Оған классикалық музыка мен өнер туралы білім берілді, сондай-ақ ол ғылым саласына терең үңілді. Жиырма бір жасында Павия университетін заң мамандығы бойынша бітіріп, диплом алды.

Саяхат

Саяхаттары басталғаннан бері Финляндия жағалауы Ачерби күткендей болмады. Ол бастапқыда-ақ оны жек көріп, халықтың мәдениетіне қатты таңырқады және ұнамайтын болды. Сапарға қатысқан басқа зерттеушілермен жанжалдасып, Ачерби үйіне қайтар жолында Финляндиялық Лапландияны өздігінен аралауға бел буды. Саяхаты барысында ол саам халқы туралы жүздеген беттік жазбалар жасады. Саамдардың музыкасы, тілі, киім-кешегі және салты-дәстүрлері туралы әртүрлі жазбалар қалдырды. Соңында ол саам халқын және олардың мәдениетін бағалай бастады. Ачерби Финляндияда Италиядан гөрі әлдеқайда танымал: фин радиостанциясының атауы оның мелодиясынан алынған. Ачерби кітабы жарық көргеннен кейін Италияға оралды. «It» деген итальяндық әдеби сыйлық Ачербидің құрметіне беріледі.