Кеңес Одағының "Союз" бағдарламасының сәтсіз ұшырылысы және салдары
Kosmos 140
1966 ж. «Союз 7К ОК №1» ғарыш кемесінің сәтсіз ұшырылуы. Жетіспеуші күштік қондырғылар салдарынан ұшыру тоқтатылды, ал 27 минуттан кейін авариялық құтқару жүйесі жұмыс істеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кеңес Одағының "Союз" бағдарламасының ұшқышсыз рейсі
Soviet uncrewed flight of the Soyuz programme
Тарих
Космос 133-тің (Союз 7К ОК No.2) жалғасы, 1966 жылдың 28 қарашасында жоспарланған (Союз 7К ОК No.1) 1966 жылдың 14 желтоқсанына ауыстырылды, бірақ апатты аяқталды. Ұшыру кезінде 11А57 тасымалдағышының А блогының негізгі сатысы тұтанды, бірақ қосымша қозғалтқыштар тұтанбады. Дер кезінде тоқтату командасы жіберілді және ұшыру алаңындағы қызметкерлер қызмет көрсету мұнараларын орнына қайтарып, отынды сығып алды. Бұл тапсырма негізгі саты мен қосымша қозғалтқыштар үшін аяқталды, содан кейін ұшыруға жасалған әрекеттен шамамен 27 минут өткен соң, ұшырудан қашу жүйесі (LES) күрт іске қосылды. Оның шығарылысы I сатыдағы үшінші сатының отын бактерілерінің қызып, жарылуына себеп болды. Оқиға салдарынан бір адам қаза тауып, «Союз» және негізгі саты/қосымша қозғалтқыштар жөндеуге келмейтіндей зақымдалды. LC 31 де қиын жағдайда болды және оны қалпына келтіру үшін Қазақстанның суық қысында жеті ай жөндеу жұмыстары қажет болды. LES-тің іске қосылу себебі, Жердің айналысының ұшыру құралындағы гироскопқа әсер етуіне байланысты таймердің іске қосылуы немесе қызмет көрсету мұнараларының бірінің соқтығысуы болуы мүмкін деп есептелді.
The follow up to Kosmos 133 (Soyuz 7K OK No.2), 28 November 1966, was planned for 14 December 1966 (Soyuz 7K OK No.1) but ended disastrously. At liftoff, the Blok A core stage of the 11A57 booster ignited, but not the strap ons. A shutdown command was immediately sent and pad crews began to move the service towers back in place and drain the propellants. This task was completed for the core stage and strap ons, and then about 27 minutes after the attempted launch, the launch escape system (LES) suddenly fired. Its exhaust caused the Blok I third stage propellant tanks to overheat and explode, killing one person on the ground and damaging the Soyuz and core stage/strap ons beyond repair. LC 31 was also badly damaged and took seven months of repair work in the frigid Kazakhstan winter to be restored to use. The reason for the LES firing was thought to be either a timer being activated due to the Earth's rotation affecting the gyroscope package in the launch vehicle or perhaps one of the service towers bumping it.
Іске қосу
1967 жылдың ақпан айында LC 1-де қосымша күштеуіш және ғарыш кемесі орнатылды, соның арқасында жоспарланған миссия орындалды. Космос-140 1967 жылдың 7 ақпанында Жердің төменгі орбитасында іске қосылды, оның перигеі – , апогеі – , еңісі 51,7° және орбиталық айналыс периоды 88,5 минутты құрады.
In February 1967, the backup booster and spacecraft were set up at LC 1 and the planned mission could be carried out. Kosmos 140 was operated in a low Earth orbit, on 7 February 1967, it had a perigee of , an apogee of , an inclination of 51.7°, and an orbital period of 88.5 minutes.
Қайту
Ғарыш кемесі орбитада бағытты басқаруда қиындықтарға және отынның артық жұмсалуына тап болды, бірақ басқарылатын күйде қалды. 22-ші орбитада жасалған маневр әрекеті де басқару жүйесіндегі проблемаларды көрсетті. Ретрофеңдіргіш (retrofire) кезінде ол тағы да істен шығып, жоспарланғаннан тік баллистикалық қайта кіруге және жылу қалқанында тесік пайда болуға себеп болды. Оқиға кез келген адам үшін қатаң болғанмен, капсуланың құтқару жүйелері жұмыс істеді және капсула мұзды Арал теңізінің мұзына, қону аймағынан жүздеген шақырым қашықтықта құлады. Ғарыш кемесі ақырында 10 метр тереңдікте суға батып, оны суға түсушілер (divers) алып шықты. Сынақ нәтижелері "қанағаттанарлық" деп бағаланды; "Союз-1" және "Союз-2" экипаждық докоу миссиялары келесі ұшуға бекітілді.
The spacecraft suffered attitude control problems and excessive fuel consumption in orbit, but remained controllable. An attempted maneuver on the 22nd orbit still showed problems with the control system. It malfunctioned yet again during retrofire, leading to a steeper than planned ballistic reentry and a hole being burned in the heat shield. Although the event would have been lethal to any human occupants, the capsule's recovery systems operated and the capsule crashed through the ice of the frozen Aral Sea, hundreds of kilometers short of its landing zone. The spacecraft finally sank in 10 metres of water and had to be retrieved by divers. The test performance was nonetheless deemed "good enough"; the crewed docking missions of Soyuz 1 and Soyuz 2 was approved for the next flight.