Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ежелгі грек философы және саясаткер Питтак (б.з.д. 640 – 568) – ежелгі Митилен қаласының әскери қолбасшысы және Грекияның жеті данасының бірі.
Ancient Greek philosopher and politician
Pittacus ('/p//ɪ//t//ə//k//ə//s/; wikt:Πίττακος (Πιττακός]]); 640 – 568 BC) was an ancient Mytilenean military general and one of the Seven Sages of Greece.
Өмірбаян
Питтак Митиленнің тумасы және Гиррадийдің ұлы болды. Ол Митилен генералға айналды, ол әскерімен афиналықтар мен олардың қолбасшысы Фринонға қарсы шайқаста жеңіске жетті. Осы жеңісі үшін митилендіктер Питтакусты зор құрметке бөлеп, оған биліктің толық құқығын тапсырды. Он жыл билік еткен соң ол лауазымынан бас тартып, қала мен конституция жақсы тәртіпке келтірілді. Афиналықтар Сигионға шабуыл жасауға дайындалып жатқанда, Питтак олардың генералын жеке шайқасқа шақырды, соғыстың нәтижесі осы шайқастың қорытындысымен шешілсін және көп қан төгілмесін деген ниетпен. Ол бұл шақыруды қабылдап, кең қылышпен қарсыласын өлтірді. Содан кейін ол қаланың билеушісі болып тағайындалды және он жыл бойы билік жүргізді, осы жылдар ішінде өлең түрінде заңдар шығарды. Олардың бірі мынадай мазмұнда болды: "Егер адам мас күйінде қылмыс жасаса, оның жазасы сабаз күйінде жасаған жазасынан екі есе ауыр болуы керек". Оның басты ұраны: "Не істесең де, жақсы істе". Полиен өзінің "Тәсілдері" атты еңбегінде Питтактың қалқанының астына құпия түрде ау жасырғанын жазды. Ол Фринонды ауға түсіріп, жерге тартып, өлтірді. Полиеннің сөзіне қарағанда, Питтактың осы хитролығы гладиаторлардың жекпе-жегінде торларды қолдануға бастап берді. Кейбір авторлар оның Тиррей есімді ұлы болғанын айтады. Аңыз бойынша, оның ұлы өлтірілді, ал қылмыскер Питтактың алдына келтірілгенде, ол оны босатып: "Кешірім өкініштен жақсы" деді. Осы мәселе бойынша Гераклит оның қылмыскерді өзіне бағындырып, кейін босатып жібергенін айтады: "Кешірім жазадан артық". Питтак: "Жақсы адам болу қиын" деген. Платонның "Протагор" еңбегінде Сократ бұл сөзді Протагормен ұзақ талқылайды, ал Кеостың Продик Питтак сөйлейтін эолдық диалектіні "жабайы" деп атайды: "Ол Лесбостан болғандықтан және жабайы диалектте өскендіктен сөздерді дұрыс ажырата алмады". Ол қырық екінші Олимпиада шамасында өркендеді. Жетпіс жылдан астам өмір сүрген ол елу екінші Олимпиаданың үшінші жылында (б.з.д. 568 ж.) қайтыс болды.
Pittacus was a native of Mytilene and son of Hyrradius. He became a Mytilenaean general who, with his army, was victorious in the battle against the Athenians and their commander Phrynon. In consequence of this victory, the Mytilenaeans held Pittacus in the greatest honour and presented the supreme power into his hands. After ten years of reign, he resigned his position and the city and constitution were brought into good order. When the Athenians were about to attack Sigeion, Pittacus challenged their general to a single combat, with the understanding that the result should decide the war, and much bloodshed be thereby avoided. The challenge was accepted, and he killed his enemy with a broad sword. He was then chosen ruler of his city and governed for ten years, during which time he made laws in poetry, one of which was to this effect: "A crime committed by a person when drunk should receive double the punishment that it would merit if the offender were sober." His great motto was this: "Whatever you do, do it well." Polyaenus in his Stratagems wrote that Pittacus had secretly concealed a net under his shield. He caught Phrynon with the net, dragged him down and killed him. According to Polyaenus, this stratagem of Pittacus gave rise to the use of nets in duels between gladiators. Some authors mention that he had a son called Tyrrhaeus. The legend says that his son was killed and when the murderer was brought before Pittacus, he dismissed the man and said, "Pardon is better than repentance." Of this matter, Heraclitus says that he had the murderer into his power and then released him, saying, "Pardon is better than punishment." Pittacus said that "[It] is a hard thing to be a good man." In Plato's Protagoras, Socrates discusses this saying at length with Protagoras, and Prodicus of Ceos calls "barbarian" the Aeolic dialect that Pittacus spoke: "He didn't know to distinguish the words correctly, being from Lesbos, and having been raised with a barbarian dialect." He flourished around the forty second Olympiad. Having lived for more than seventy years, he died in the third year of the fifty second Olympiad (568 BC).
Жазбалар
Суда Питтакустың заңдар туралы прозалық еңбек және 600 талдан тұратын элегиялық өлең жазғанын мәлімдейді. Бұл еңбектердің ешқайсысы бүгінгі күнге жеткен жоқ.
The Suda claims that Pittacus wrote a prose work about laws and also an elegiac poem of 600 lines. No trace of these works has survived.
Құқықтық реформа
Питтак мас күйде жасалған қылмыстар екі есе қатты жазаланатындай заң шығарды. Бұл заң көбінесе мас болып, зорлық көрсетуге бейім аристократтарға қарсы бағытталған еді. Осы себепті, қара халық оны үлкен құрметпен қабылдады.
Pittacus instituted a law stating that crimes committed in drunkenness should be punished twofold; that was directed predominantly against the aristocrats, who were more often guilty of drunk and violent behaviour. As such, it was greatly appreciated by the common people.
Басқа мақалдар
"Кешірім, өштен артық". "Не істесең де, жақсырақ істе". "Тіпті құдайлар да қажеттілікке қарсы күресе алмайды". "Билік адамды танытады". "Не істемек болғаныңды алдын ала айтпа, ісің орындалмаса, күлкіге қалдырар". "Біреудің бақытсыздығымен айыптама, себебі Немезис сені де қуып жетеді". "Досыңа ғана емес, жауыңа да жаман сөз айтудан аулақ бол". "Шындықты, адалдықты, тәжірибені, ептілікті, қарым-қатынасты және еңбекқорлықты жетілдір". "Өз уақытыңды біл".
"Forgiveness is better than revenge." "Whatever you do, do it well." "Even the gods cannot strive against necessity." "Power shows the man." "Do not say beforehand what you are going to do; for if you fail, you will be laughed at." "Do not reproach a man with his misfortunes, fearing lest Nemesis may overtake you." "Forbear to speak evil not only of your friends, but also of your enemies." "Cultivate truth, good faith, experience, cleverness, sociability, and industry." "Know thine opportunity."