Кіріспе

Люксембург жазушысы (1871–1951)

Николаус “Ник” Велтер (2 қаңтар 1871, Мерш қаласында туған – 13 шілде 1951, Люксембург қаласында қайтыс болған) – люксембург жазушысы, драматург, ақын, профессор, әдеби сыншы (герман және роман тілдері) және мемлекет қайраткері. Ол негізінен неміс тілінде жазды. Эмиль Рейтер үкіметінде білім министрі болып қызмет еткен. Лёвен, Париж, Бонн және Берлин университеттерінде оқығаннан кейін, Дикирхте (1897–1906) және кейін Люксембург қаласындағы Атенейде (1906–1918) мұғалім болып жұмыс істеді. Велтер негізінен пьесалар мен поэзия жазды. Оның «Гризелинда» (1901) атты туындысы люксембург композиторы Альфред Ковальскийге сол аттас опера жазуға шабыттандырды. Басқа да белгілі туындылары: «Ди Сон дес Ослингс», «Гетес Хусар», «Дер Абтрунниге», «Профессор Форстер» және «Лене Франк». Ник Велтер ерте кезден бастап Прованстағы ақындар қозғалысы – Фелибриджге қатысып, Фелибертум фелибриджінің мүшелерімен: Фредерик Мистраль, Жозеф Руманилль және Теодор Аубанельмен байланыс тастады. Ол көбінесе Мистральдің Буш-дю-Рондағы үйінде болып, Фелибердің шеңберіне енді. Сол сияқты, ол Эдуард Кошвиц және Август Бертух сияқты неміс роман тілдері мамандарымен де танысты. Ол осы екі неміс роман тілдері маманымен бірге Фредерик Мистральдің 1904 жылғы Әдебиет бойынша Нобель сыйлығын алуына қол жеткізді. Ник Велтер Прованс және Тунис саяхаттарын «Hohe Sonnentage» кітабында қалдырды. «Im Werden und Wachsen» кітабында Мерште өткен балалық шағы туралы жазды. Ол Люксембургтің алғашқы оқулығы – «Das Luxemburgische und sein Schrifttum» кітабының авторы.

Өмір

Ол Лёвен, Париж, Бонн және Берлин университеттерінде оқыды. Содан кейін ол оқытушылық қызметке көшті және Дикирхте, ал кейін Люксембург Афинейінде мұғалім болып жұмыс істеді. Эмиль Ройтер үкіметі кезінде Велтер 1918-1921 жылдар аралығында білім министрі болды. Ол ешқандай партияға мүше болған жоқ. Автор ретінде Велтер пьесалар мен өлеңдер, сондай-ақ Марбург университетінің тапсырысы бойынша 1909 жылғы «француз әдебиетінің тарихы» сияқты еңбектер жазды.

Жұмыс

Велтер көбінесе неміс тілінде жазды. Оның "Гризелинда" (1901) драмасы люксембургтік композитор Альфред Ковальскийге сол аттас операсының либреттосы ретінде пайда болды. Ғасыр тобында Велтер люксембург мифологиясы мен тарихынан алынған тақырыптарға, сондай-ақ француз тілді азшылықтың "langue d'oc" (прованс) әдебиетіне қызығушылық танытты, бұл тіл Фэлибриж мектебінің арқасында қайта жанданды. Ол танымал неміс романшылары Эдуард Кошвиц және Август Бертухпен хат алмасып, осы қозғалыстың жетекшісі "chef de file" Фредерик Мистралға (Мистраль Фредери) екі рет Майланға (Буш-дю-Рон) сапар шекті. Неміс романшыларының бірі ретінде ол 1904 жылғы Нобель әдебиет сыйлығының Мистралға табыс етілуіне жұмсалынған күш-жігерге немқұрайлы болған жоқ. Ол өзінің "Hohesonne days. Прованс және Тунис. Мерекелік кітап" (1912) атты саяхат күнделігінде бұл туралы баяндады.

Поэзия

Frühlichter. Өлеңдер (1903)
Aus alten Tagen. Люксембург ертегілері мен тарихынан балладалар мен романстар (1900)
In Staub und Gluten. Жаңа өлеңдер (1909)
Hochofen. Әндер кітабы (1913)
Über den Kämpfen. Бетараптың заманалық өлеңдері (1915)
Mariensommer. Әндер кішкентай кітабы (шамамен 1929-30)

Пьесалары

Зигфрид пен Мелузина. Драмалық халық аңызы, үш бөлімнен тұрады (1900)
Ослингтердің ұлдары. Француз революциясы дәуіріндегі шаруа драмасы, бес көрініс (1904)
Абтрунниге. Адалдық комедиясы (1905)
Профессор Форстер. Трагедия, бес көрініс (1908)
Лене Франк. Мұғалімдер драмасы, 4 көрініс (1906)
Мансфельд. Тағдыр ойыны, төрт акт (1912)
Дантес Кайзер. Тарихи сипаттамалық ойын, бес көрініс (1922)
Гризелинде. Опера, үш көрініс және төрт кескін (1918; музыкасы Альфред Ковальскийге тиесілі)
Гроссмама. Жанның трагедиясы, бір көрініс (1931)
Қалыңдық. Тарихи ойын, үш көрініс (1931)
Гетес гусары. Оның өмірінен. Шындық пен поэзия, үш көрініс (1932)

Жинақталған шығармалары

Жалпы жиналған еңбектер. Westermann Verlag, Брауншвейг 1925/26 (5 томдық жинақ).

Бас редактор ретінде

Франц Берг (1866-1913 жж.) Пролетариат өмірі. Франкфурт-на-Майне: Neuer Frankfurter Verlag, 1913
Мишель Роданж: Демо-өсу. Зигфридтің алтын қайғысы. Бес актіден тұратын комедия (1929)