Кіріспе

Дауыстарды Есту Қозғалысы (ДЕҚ) – «дауыстарды есту» тәжірибесін түсінудің баламалы жолын қолдайтын ұйымдар мен жеке тұлғалар қолданатын атау. Медициналық мамандық әдебиетінде «дауыстар» көбінесе естілетін ауызша галлюцинациялар деп аталады. Қозғалыс «дауыстарды есту» терминін пайдаланады, оны дұрыс және «пайдаланушыға қолайлы» деп санайды. Бұл қозғалысты 1987 жылы Мариус Ромме, Сандра Эшер және Патси Хейдж бастады. Ол дауыстарды есту психикалық аурудың қажетті белгісі деген пікірге қарсы тұрады. Керісінше, дауыстарды естуді мағыналы және түсінікті, болғаны ерекше адамдық вариация ретінде қарастырады. Сондықтан дауыстарды естігендерді кемсіту мен ауру ретінде қарауға қарсы шығып, адам құқықтарын, әлеуметтік әділеттілікті және дауыстарды естіген адамдарға күш беруші және қалпына келтіруге бағытталған қолдау көрсетуді жақтайды. Осылайша, қозғалыс психикалық аурудың медициналық моделін, әсіресе шизофрения тұжырымының дұрыстығын күдікке түсіреді.

Тарих және ілімдер

Халықаралық Hearing Voices Movement – дауыстарды есту құбылысы (естілетін ауызша галлюцинациялар) бойынша тәжірибелі сарапшылардың қажеттіліктері мен көзқарастарын қолдайтын, психикалық денсаулық қызметін пайдаланушылар/аман қалғандардың маңызды қозғалысы. Hearing Voices Movement-тің негізгі ұстанымы – дауыстарды естудің адам үшін мағыналы тәжірибе екендігі. Hearing Voices Movement өзін және басқалар оны психиатриялық ұйымнан кейінгі ұйым деп санайды. Бұл қозғалыс дауыстардың адамның ерекшелігі екенін, психикалық денсаулық мәселесі емес екенін мойындап, психикалық денсаулық саласынан тыс тұр. Hearing Voices Movement үшін ең маңызды мәселелердің бірі – 2013 жылғы Мельбурн Hearing Voices декларациясы мен 2014 жылғы Салоники декларациясында баяндалғандай, адам құқықтарын қорғау және оларды кеңейту. "Дауыстарды есту" қозғалысы сонымен қатар, психикалық ауыртпалық туғызатын және басымдыққа ие болатын дауыстарға қатысты денсаулықты сақтаудың кешенді шешімдерін іздейді. Олардың зерттеулеріне сүйене отырып, көптеген адамдар өз дауыстарымен сәтті өмір сүре береді деген тұжырым жасалады. Дауыстардың өзі проблема емес. Керісінше, адамның дауыстармен арақатынасы басты мәселе деп есептеледі. Зерттеулер көрсеткендей, саналылыққа негізделген араласулар дауыстарды естіп қиналатын адамдарға көмектесе алады. Hearing Voices Movement психикалық денсаулық мамандарына дауыстарды еститін және осы тәжірибеден күйзелген адамдарға қолдау көрсету үшін әртүрлі шаралар әзірледі.

Мүгедектіктің медициналық үлгісіне балама

Hearing Voices Movement мүгедектіктің медициналық моделін жоққа шығарады және Батыс әлемінің көп бөлігіндегі психикалық денсаулық сақтау қызметтерінің тәжірибесін, мысалы, тек дәрі-дәрмекпен емдеуді сынап келеді. Мысалы, кейбір қызмет алушылар психикалық денсаулық қызметтерімен байланысты жағымсыз тәжірибелерді баяндады, себебі олардың дауыстарын айтуға кедергі келтіріледі, олар психиатриялық аурудың белгілері ғана деп қарастырылады. Слейд пен Бенталл галлюцинациялық тәжірибелерге назар бермеу және олар туралы әңгімелесу мүмкіндігінің болмауы оларды күшейтуі мүмкін деген қорытындыға келді. "Ақылдың және естіген дауыстардың тарихы" еңбегінде Леудар мен Томас 3000 жылға жуық дауыстарды есту тарихын қарастырады. Олар Батыс әлемінде дауыстарды есту тәжірибесінің әлеуметтік құнды контекстен патологиялық және қараланған жағдайға дейін өзгергенін айтады. Фуко бұл процестің, әдетте, азшылық көзқарас басым әлеуметтік нормалар мен сенімдерге қарсы келгенде туындауы мүмкін екенін дәлелдеді.

Ұйым

Hearing Voices Movement 1987 жылы Нидерландыдан шыққан Ромме мен Эшер екеуі Stichting Weerklank (Foundation Resonance) қорымен құрылды, ол дауыстар еститін адамдарға көмек көрсету үшін құрылған, өзара қолдау ұйымы. 1988 жылы Роммедің белсенді қолдауымен Англияда Hearing Voices Network желісі құрылды. Осы уақыттан бері 35 елде осындай желілер құрылды. INTERVOICE (Дауыстарды есту жөніндегі халықаралық оқу, білім беру және зерттеу желісі) – Hearing Voices Movement қозғалысын үйлестіретін және қолдайтын ұйым. Оны дауыстар еститін адамдар, туыстары, достары және психикалық денсаулық мамандары, оның ішінде терапевтер, әлеуметтік жұмыскерлер, медбикелер, психиатрлар және психологтар қолдайды. INTERVOICE 1997 жылы Нидерландының Маастрихт қаласында дауыстар еститін адамдардың, олардың отбасы мүшелерінің және психикалық денсаулық қызметкерлерінің басқосуында құрылды, онда дауыстар есту тақырыбы бойынша халықаралық зерттеулерді және жұмыстарды ұйымдастыру жолдары талқыланды. Басқосуда түрлі елдердегі бастамаларды әкімшілік және үйлестіру бойынша қолдау көрсету үшін ресми ұйымдық құрылым құру туралы шешім қабылданды. Ұйым желі ретінде құрылған және 2007 жылы Ұлыбритания заңдары бойынша коммерциялық емес компания және қайырымдылық ұйымы ретінде тіркелді. Ол International Hearing Voices Projects Ltd. деген атпен жұмыс істейді. Президенті – Мариус Ромме, ал басқару органы дауыстар еститін адамдар мен психикалық денсаулық мамандарынан тұрады.

Дауыстарды есту топтары

"Дауыстарды есту" топтары өзін-өзі қолдау, өзара құрмет және соғымпаздық қағидаларына негізделген. Олар адамдарға өз тәжірибелерін бөлісуге және бір-бірін қолдауға қауіпсіз кеңістік ұсынады. Бұл топтар әлеуметтік қолдау мен жақындық сезімін қамтамасыз ететін, бірақ міндетті түрде терапия немесе емдеу емес, өзара қолдау топтары болып табылады. Топтар адамдарға өз тәжірибелерін қабылдауға және оларға өмірлерін өздері бақылауға көмектесетіндей етіп өмір сүруге мүмкіндік береді. Әлем бойынша жүздеген "дауыстарды есту" топтары мен желілері бар. 2014 жылы Ұлыбританияда 180-нен астам топ тіркелген. Олардың ішінде жастар, түрмедегілер, әйелдер және қара және этникалық азшылық өкілдері үшін арналған топтар бар.

Дүниежүзілік дауыстарды есту конгресі

INTERVOICE жыл сайынғы "Дүниежүзілік дауыстарды есту" конгресін ұйымдастырады. 2015 жылы 7-ші конгресс Мадридте, Испанияда өтті, ал 2016 жылғы конгресс Парижде, Францияда болады. Бұрынғы конференциялар Маастрихтте (Нидерланды, 2009 ж.); Ноттингемде (Англия, 2010 ж.), Савонада (Италия, 2011 ж.), Кардиффте (Уэльс, 2012 ж.); Мельбурнда (Австралия, 2013 ж.); Салоникада (Грекия, 2014 ж.); Мадридте (Испания, 2015 ж.) өткізілген.

Дауыстарды естудің жыл сайынғы күні

Бұл 14 қыркүйекте өткізіледі және дауыстарды естуді адам тәжірибесінің әртүрлілігінің бір бөлігі ретінде тойлайды. Ол дауыстарды еститін адамның денсаулығы жақсы болуы мүмкін екенін түсіндіруге және осы факті туралы хабардарлықты арттыруға бағытталған. Сондай-ақ, дауыстарды естуге байланысты негативті көзқарастарға және дауыстарды естудің өзі психикалық аурудың белгісі деген қате пікірге қарсы тұрады.

Ғылыми-зерттеу комитеті

INTERVOICE халықаралық зерттеу комитетіне ие, ол зерттеулер жүргізуді тапсырады, мүше елдер арасындағы алмасулар мен сапарларды ынталандырады және қолдайды, сондай-ақ дауыстарды есту және басқа да сирек кездесетін тәжірибелер туралы кітаптар мен басқа әдебиеттерді аудару мен жариялауға көмектеседі.

Жарияланымдар

Сондай-ақ Нидерландыдағы Маастрихт мемлекеттік университетінде жарияланды.