Кіріспе

Ұлыбританиядағы бұрынғы көпір
Глостерширдегі Шарпнес пен Лидни арасындағы бұрынғы көпір.

Северн теміржол көпірі (тарихи түрде Северн көпірі деп аталады) – Англияның Глостерширдегі Шарпнес пен Лидни арасындағы Северн өзені арқылы салынған теміржол көпірі. Ол 1870 жылдары Severn Bridge Railway компаниясымен, негізінен Дина орманынан Шарпнесс портына көмір тасымалдау үшін салынған. 1966 жылы Северн автомобиль көпірі ашылғанға дейін бұл Северн өзеніндегі ең төменгі көпір болды. 1893 жылы компания қаржылық қиындыққа тап болғанда, оны Great Western Railway және Midland Railway компаниялары бірлесіп сатып алды. Көпір 1960 жылға дейін жүк және жолаушылар тасымалы үшін пайдаланылды, ал Северн туннелі инженерлік жұмыстар үшін жабылғанда уақытша көлік қозғалысы артатын. Көпірді Гамильстонның Виндзор темір зауыты компаниясы (Garston, Ливерпуль қаласы) салды. Оған солтүстік жағынан тас қабырғалы көпжол арқылы кіріп, 22 аралықтан тұратын. Құрылымның тіреу бағаналары дөңгелек бөлімдерден құралып, бір-біріне болтталған және бетонмен толтырылған. Содан кейін жиырма бір тұрақты шойын аралықтары орнатылды, сондай-ақ оңтүстік жағындағы айналмалы көпір, Глостер және Шарпнесс каналы арқылы өтетін бөлігі де орнатылды. Көпірдің ұзындығы 4162 фут (1269 метр), ал су деңгейінен биіктігі 70 фут (21 метр) болды. Оның құрылысында темір қолданылды. Көптеген жылдар бойы көпірде түрлі оқиғалар болды, мысалы, күшті ағыс салдарынан кемелер тіреулерге соқтығысқан. 1960 жылы екі өзен баржасы көпірдің тіреуіне соқтығысып, екі аралық өзенге құлады. Келесі жылы ұқсас оқиға болғанда, көпірді жөндеу экономикалық тұрғыдан тиімсіз деп шешілді. Көпір 1967-1970 жылдар аралығында сөйілді, қазір оның ізі қалмаған.

Құрылыс

Северн теміржол көпірі ашылғанға дейін елу жылдан астам уақыт бойы, Глостердің төменгі ағысында Севернді көпірмен немесе туннельмен кесіп өтетін теміржол бағыттары талқыланды және түрлі ұсыныстар жасалды, бірақ олардың көпшілігі қағазбен шектелді. Бір ғана ерекшелік – 1810 жылы Ньюнхэмге жақын жердегі туннель, ол өзеннің астында қазылғанда су кіріп, туннель жұмысшылары өміріне қауіп келтірді. Залал өтеуге келмейтін болды және жоба тоқтатылды. 1845 жылы Изамбард Кингдом Брунелдің амбициялық жобасы Оңтүстік Уэльс теміржолы үшін Оврге жақын жерде Севернді көпірмен кесіп өтуді көздеді, Глостерді толығымен айналып өтуді жоспарлады. Бұл жоспар Парламенттің мақұлдауын алды, бірақ іске аспады. Басқа да схемалар ұсынылды және 1871 жылы алты түрлі жоба қарастырылды. Соңында, Северн көпірі теміржолының жобасы Парламенттен мақұлданды және 1872 жылдың 18 шілдесінде Корольдік келісім алды. Северн теміржол көпірін Северн көпірі теміржол компаниясы Дин орманындағы көмірді Северн және Уай теміржолы арқылы тасымалдау үшін салды. Ол кезде көмір тасымалының жыл сайын артатыны күтілді және көпірдің болуы көмірді Глостер арқылы тасымалдау қажеттілігін жояды деп есептелді. 1875 жылы құрылыс жұмыстары басталды. 1269 метр ұзындығы және 21 метр биіктігі бар, 22 аралықтан тұратын, жергілікті әк тастан жасалған тас тіректері бар темірден жасалған көпір салынды. Глостер және Шарпнесс каналы арқылы өтетін алғашқы аралық, бұл жерде Севернге параллель орналасқан, айналмалы көпір ретінде жұмыс істеді. Оңтүстік-шығыстан (Шарпнесс) бастап салына бастаған жиырма бір тұрақты аралықтың ішінде 134 метр (41 м) ұзындығынан 13, 174 метр (53 м) ұзындығынан 5, 312 метр (95 м) ұзындығынан 2 және 134 метр (41 м) ұзындығынан 1 аралық болды. Көпірде темір пайдаланылды. Оған оңтүстік-шығыстан каналдың беткейімен екі аркалы тас виадук, ал солтүстік-батыстан, биіктігі шамамен 21 метр болатын 12 аркалы виадук арқылы қол жеткізілді. Өзеннің үлкен толқыны (Северн толқыны) және күшті ағыстары құрылысты қиындатты. Тіректердің бағаналары диаметрі 3 метр болатын, 1 метр биіктігіндегі цилиндрлі бөліктерден тұрды. Батыс жағалауға жақын жердегі тау жыныстары құмның астында тереңде жатқандықтан, берік негіздерді дайындау үшін көп жұмыс істеу қажет болды. Секциялар тізбектермен түсіріліп, орнына бетон құйылды. Шығыс жағалауға жақын жерде, балшық қабаты арқылы секцияларды өткізу үшін қарапайым үйме машинасы қолданылды. Шеңберлерді құрастыру кезінде пайдалану үшін мұнаралар жоғары қарай созылды. Шеңберлер орнатылып, жылжымалы кранды тасу үшін рельстер төселді. Ұзын арқалықтар бірінші болып орнатылды, содан кейін тік бекітпелер, содан кейін жоғарғы хордалық торлардың сыртқы және ішкі пластиналары мен диагональдар орнатылды. Бүкіл конструкция бастапқыда бұрандалармен, кейін қолмен жұмыс істейтін балғаларды пайдалана отырып, теміршілермен бекітілді. Кейбір жеке аралықтар бір апта ішінде аяқталды, мердігерлер өз жұмыстарының тиімділігі үшін мақтау алды. Басты мердігер – Гамильтонның Виндзор темір зауыты компаниясы, Гарстон, Ливерпуль. Оларға өзен төсегінде негіздерді қалап, тірек цилиндрлерін орнату, 21 арқанды арқанды және Глостер мен Шарпнесс каналы арқылы өтетін айналмалы көпірді орнату және бекіту тапсырылды. Олар сондай-ақ Шарпнесс қаласындағы Жаңа докқа жақын желідегі Солтүстік доктар тармағындағы тағы бір айналмалы көпірге жауапты болды. Компания көпірдің құймаларын және қапталған темір конструкцияларын өндірді. Жоба жетекшісі Джордж Эрлге кейіннен оның қабілеті мен жобаны жүзеге асырудағы ынтасы үшін сағат сыйланды. Жобаның инженерлері – Джордж Уэллс Оуэн және Джордж Уильям Килинг.

Тарих

Көпірде бір жолды темір жол желісі болған. Қызметке енгізілген кезде, ол Бристольден Кардиффке дейінгі саяхатты шамамен 30 мильге (48 км) қысқартты, пойыздар енді Глостерден өтуге міндетті емес. Көпір, шамамен 14 миль (23 км) төменде орналасқан Северн туннелінің салынуынан жеті жыл бұрын салынған. Көпірдің ашылу салтанаты 1879 жылдың 17 қазанында өтті. 400-ге жуық қонақ 23 бірінші сыныпты вагондармен көпірден өтіп, кері қайтып келді, ал кері жолдағы әр аралықта тұман детонаторлары жарылды. Салтанаттан кейін Шарпнес станциясының жанындағы "Плежер Граундс" алаңында банкет берілді. Құрылыс кезінде Северн көпірінің темір жолы негізінен Дин орманынан көмір тасымалдаудан түсім табуы күтілді. Бірақ компания қаржылық қиындықтарға тап болды, себебі көмір күтілген көлемде тасымалданбады, сондай-ақ туристік сапарлар да күтілген деңгейге жете қойған жоқ. Дин орманындағы кеншілер жалақының төмендігі мен жағдайдың нашарлығына наразылық білдіріп ереуілге шықты, ал көмір саудасы дағдарыста қалды. Англиядан Оңтүстік Уэльске балама бағыт ұсынатын Северн туннелінің ашылуы көпір үшін ауыр соққы болды. 1890 жылы компания облигациялар бойынша үлесімді төлей алмады және банкротқа жақын қалды. Нәтижесінде 1893 жылы Great Western Railway және Midland Railway компаниялары оны бірлесіп сатып алып, Северн және Уай бірлескен темір жолы құрды. Көпірдің құрылысы кезінде бірнеше адам қаза тапты. Бір адам арқанның сырғанауынан құлап, ағаш тіреуіштің астында қалды, ал екіншісі құрылыстың дайын емес бөлігінен құлап, құлай келіп жарақат алды. Көпір ашылғаннан кейін бірнеше күн өткен соң, оның астынан өтуге тырысқан қайық күшті ағысқа ілініп, суға батып, бір адам мерт болды. Келесі жылдары көпірде ірі кемелерге қатысты бірнеше оқиғалар болды. 1879 жылы "Троу Бразерс" кемесі тіреуіштердің бірімен соқтығысып жоғалып кетті, ал көпір құрылысына қатысқан "Виктория" кемесі 1880 жылдары апатқа ұшырады. 1938 жылы буксир мен екі баржа қиын жағдайға түсіп, ағыспен бірге көпірге қарай итеріліп келіп, жалғаушы арқан тіреуіштердің біріне ілініп, кемелер суға батып, бірнеше адам қаза тапты. 1943 жылы ATA ұшқыштары, оның ішінде әйел ұшқыш Энн Вуд, Касл Бромвичтегі зауытынан Уитчерч, Бристолге үш Spitfire истребителін жеткізіп жатқанда, төмен су болғандықтан, жетекші ұшқыш Джонни Джордан көпірдің астынан ұшып өтті. Кейін Энн Вуд та осылай төмен ұшып өтті, бірақ бұл жолы су деңгейі жоғары екенін және 9 метрдей аз биіктік болғанын білмеді, бірақ ол мүжілмей өтіп кетті. Бұл ұшқыштардың көпірдің үстінен әдейілеп ұшуының жалғыз жағдайы емес, бірде Vickers Wellington бомбалаушысы, әлдеқайда үлкен ұшақ, оның астынан ұшып бара жатқаны көрінді. Бұл әдетке айналып, RAF полициясы шақырылып, ұшақтардың сериялық нөмірлерін тіркеуге міндеттелді. Бірнеше әскери соттан кейін бұл оқиғалар тоқтады.

Темір жол операциясы

1966 жылы Северн жол көпірі ашылғанға дейін Северн теміржол көпірі көбінесе жай ғана Северн көпірі деп аталатын. Глостерден Ньюпортқа созылатын теміржол желісіне жақын, Лидни жағындағы шағын станция, Северн көпір желісімен қиылысатын, белгілі бір аталымы болды. Көпір, инженерлік жұмыстарға байланысты Северн туннелі жабық тұрғанда, жолаушылар пойыздары үшін қосалқы бағыт ретінде пайдаланылды. Осы бағыт үшін қолданылған Беркли Loop South Junction-дегі оңтүстік-солтүстікке қарай созылған учаске, көпір тоқтатылған кезде жабылды. Беркли Rd Junction-нен Sharpness Docks-қа дейінгі қалған желі сақталды, ал Северн эстуариясының солтүстік жағында Лиднидегі бұрынғы Otters Pool Junction-нен Северн көпіріне дейінгі желі ұзақ уақыттан бері демонтаждалды, бірақ Forest of Dean Railway желісінің бір бөлігі ретінде жолдың қысқа бөлігі әлі де бар. Көпір Лондоннан Оңтүстік Уэльске дейін теміржолмен жүрудің айтарлықтай қысқа жолын ұсынса да, пайдалануы бір рельстік болғандықтан және көпірдің күші тек 2 6 0 конфигурациялы локомотивтерді тасымалдауға ғана жеткілікті болғандықтан шектеулі болды. 1960 жылдардың басында қызмет тек Lydney-ге бағытталған пойыздармен, Беркли Роудқа жолаушылар пойыздарымен және Сток Гиффордқа жүк пойыздарымен шектелді, мұндай пойыздарды әдетте GWR 1600 класты локомотивтер басқарды. British Railways көпірді жақсартуды жоспарлап, бағыттағы негізгі желілік пойыздарға қосымша сыйымдылық беруді көздеді. Газ инженерлері бүкіл Ұлыбританиядан шақырылып, газ желісін қайта пайдалануға рұқсат беру алдында әсер еткен әрбір үйге барып көмек көрсетті. Жергілікті тұрғындар көпірді жөндеуді жақтады, себебі ол маңызды қоғамдық байланыс болды, әсіресе Шарпнесс балалары Lydney-дегі мектепке пойызбен баратын кезде оны пайдаланды. Компания Magnus II кран-ды әкелді, оның көтеру қабілеті өте жоғары болды, ол екі аралықтан басқа барлық аралықтарды алып тастауға мүмкіндік берді. Осы ұзын аралықтар іргетастардан бүйірге қарай тартылды, олар өз салмағымен сынды деп күтілді. Бірақ олар күткеннен мықтырақ болды және бұзылу үшін өзенде сындырылуы керек болды, көптеген бөліктері қалпына келтірудің орнына теңіз түбіне батып кетті. 1968 жылдың мамыр айында Swinnerton & Miller тағы бір компания жарылғыш заттарды қолдана отырып, негізгі бұзу жұмыстарын аяқтады, бірақ қалдықтарды тазалауға тағы екі жыл кетті. Өзеннің бұл бөлігі күшті толқын ағындарының салдарынан кеме қатынасы үшін әрқашан қауіпті болды, осы ағындар 1960 жылғы соқтығысуқа себеп болды. Бұзу кезінде, 1966 жылы жаңа Северн жол көпірі салынып, фериботты алмастырғаннан кейін пайдасыз болған ескі Aust Ferry қайығы, Severn King, толқындарда тізгінін жыртып, көпірдің қалдықтарына тіреліп, суға батты. 1913 жылғы "Хальфрен" ағаштан жасалған моторлық баржасы да бұзу жұмыстарына, ұсақ сынықтарды жинау үшін қолданылды. Осы жұмыстан және жиі жерге тірелуден шаршап, ол Aust жағалауында тасталды.