Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай Халық Республикасының мемлекеттік қызметі – Қытайдағы күнделікті басқару ісін жүзеге асыратын барлық деңгейдегі әкімшілік жүйесі. Мемлекеттік қызметке қатысушылар бәсекелі емтихан арқылы іріктеледі.
none
The civil service of the People's Republic of China is the administrative system of the traditional Chinese government which consists of all levels who run the day to day affairs in China. The members of the civil service are selected through competitive examination.
Мемлекеттік қызметшілер
2009 жылғы мәлімет бойынша, Қытайда шамамен 10 миллион мемлекеттік қызметкер бар, олар «Мемлекеттік қызмет туралы» заңға сәйкес басқарылады. Мемлекеттік қызметкерлердің көп бөлігі үкіметтік мекемелер мен ведомстволарда жұмыс істейді. Саяси партиялармен бәсекелес саяси жүйелерде саясаткерлер деп есептелетін мемлекеттік басшылар мен министрлер кабинетінің мүшелері де Қытайда мемлекеттік қызметке жатады. Мемлекеттік қызметкерлер міндетті түрде Қытай Коммунистік партиясының (ҚКП) мүшелері болуы керек емес, бірақ бөлім (аудан) деңгейінен жоғары лауазымдардағы мемлекеттік қызметкерлердің 95 пайызы ҚКП мүшелері. Ең жалпы айтқанда, Қытайдағы мемлекеттік қызметкерлер – Қытай үкіметін, партиясын, әскерін және ірі бизнес мекемелерін басқаратын және ұйымдастыратын кәсіби мамандар тобы, ҚКП кадрларының бір бөлігі. Нақтырақ айтқанда, бұл термин жоғары билікке ие мемлекеттік қызметкерлерді білдіреді; академик Юэн Юэн Ангтың сөзіне сүйенсек, олар «партиялық мемлекеттік иерархиядағы лауазымды шенеуніктердің элиталық тобын құрайды», бұл shiye renyuan (事业人员) немесе «shiye» қызметкерлерінен өзгеше, олар да мемлекеттік қызметкерлер болып есептеледі, бірақ гонгвуюан (государственный служащий) деп саналмайды. Мемлекеттік қызметтің анықтамасы көптеген батыс елдерінен ерекшеленеді. Мемлекеттік қызметкерлер – «үкіметтік органдарда жұмыс істейтін менеджерлер, әкімшілер және мамандар», оның ішінде Премьер-министр, мемлекеттік кеңесшілер, министрлер және провинциялық әкімдер сияқты басшылық лауазымдардағы тұлғалар. Бұл жұмысшылар мен басқа да кадрларды, мысалы, ауруханалар, университеттер немесе мемлекеттік кәсіпорындарда жұмыс істейтіндерді қамтымайды, тіпті олардың лауазымдары да мемлекеттік мекемелер арқылы басқарылса да. Сот жүйесі мемлекеттік қызметке тікелей қатыспаса да, мемлекеттік қызметтегідей кадрлық регламенттермен басқарылады.
As of 2009, China has about 10 million civil servants who are managed under the Civil Service Law. Most civil servants work in government agencies and departments. State leaders and cabinet members, who normally would be considered politicians in political systems with competing political parties and elections, also come under the civil service in China. Civil servants are not necessarily members of the Chinese Communist Party (CCP), but 95 percent of civil servants in leading positions from division (county) level and above are CCP members. Most broadly, civil servants in China are a subset of CCP cadres, the class of professional staff who administer and manage Chinese government, party, military, and major business institutions. More specifically, the term denotes public employees in higher positions of authority; according to academic Yuen Yuen Ang, they "form the elite strata of functionaries in the party state hierarchy", in contrast to shiye renyuan (事业人员) or 'shiye' personnel, who are also public employees but are not considered gongwuyuan. The definition of the civil service differs from that of many western countries. Civil servants are "the managers, administrators and professionals who work for government bodies," including leadership such as the Premier, state councillors, ministers, and provincial governors, among others. It excludes manual workers and many other types of cadre, such as those employed in public service units such as hospitals, universities, or state owned enterprises, even though those positions are also paid and managed by the government. While not strictly part of the civil service, the judiciary is governed by the same personnel arrangements as the civil service.
Тарих
Қазіргі заманғы мемлекеттік қызметке ұқсас, адал бюрократтардың кәсіби корпусы Қытай өркениеті тарихының көп бөлігінде басқарудың ажырамас бөлігі болды. Бұл себеп идеологиялық болды; Конфуций ілімі, билеушілердің тым көп араласуын, соғысқұмарлықты және салғырт мінезді бірдей қанағаттандырмады, сондықтан заң шығару және атқару билігін тапсыру аса қажет болды. Чжоу әулеті тұсында (б.з.д. 1046 – 256 жж.) патшалар жергілікті шенеуніктерге астанадағы лауазымдарға лайықты үміткерлерді іздеуге шақыратын бұйрықтар жібергенін деректер көрсетеді. Бұл практика Хан әулетінің императоры У (б.з.д. 141 – 87 жж.) тұсында күшейді, ол ғалымдар тобының бағалауымен классикалық мәтіндер бойынша сұрақ-жауап форматын қосып, іріктеу процесін стандарттады. Бұл, кейіннен кеңінен қабылданылған, қысқа ғұмырлы Суй әулеті кезінде қалыптасқан императорлық емтихан жүйесінің негізін салуға көмектесті. Емтихан жүйесі және оның нәтижесінде пайда болған бюрократия 1911 жылы Цинь әулетінің құлағанға дейін қандай да бір формада сақталды.
A professional corps of dedicated bureaucrats, akin to a modern civil service, has been an integral feature of governance in Chinese civilization for much of its history. Part of the motivation was ideological; Confucian teaching discouraged overly involved, warlike, and rowdy rulers alike, making the delegation of legislative and executive authority particularly necessary. During the Zhou dynasty (c. 1046 – 256 BC), records show that kings would send edicts encouraging local officials to identify promising candidates for office in the capital. This practice was intensified under Emperor Wu of Han (r. 141 – 87 BC), who standardized the selection process with the addition of question and answer elements on classic texts judged by a panel of scholars. This helped lay the groundwork for the Imperial examination system that would be formed under the short lived Sui dynasty before being widely adopted thereafter. The examination system and the bureaucracy it engendered would remain in place in some form until the dissolution of the Qing dynasty in 1911.
Мао дәуірінің кадрлары
Қытай Халық Республикасы бастапқыда сол дәуірдегі басқа елдер сияқты ресми мемлекеттік қызметті ұстаған жоқ. Қытай Коммунистік партиясы (ҚКП) Гоминьданға (КМД) қарсы Қытай Азамат соғысында күш жинаған кезде, басып алған аумақтарын басқару үшін арнайы партиялық кадрларын пайдаланды. 1949 жылы жеңіске жеткен кезде ҚКП елді басқаруға қажетті 2,7 миллионнан астам мемлекеттік лауазымды толтыру үшін жеткілікті білікті мамандардың жетіспеушілігіне тап болды. Бұл лауазымдар бұрын КМД-ге байланысты шенеуніктермен толтырылған болатын, және партия кейбіреулеріне лайықты ауыстырушылар болмағандықтан жұмысын жалғастыруға рұқсат беруге мәжбүр болды. 1950 жылдардың ортасына қарай Қытай Кеңес Одағының үлгісінде номенклатура жүйесін құрды; билеуші партиядан тәуелсіз мемлекеттік қызмет болған жоқ.
The People's Republic of China did not initially maintain a formal civil service like other countries of the era. As the CCP gained ground in the Chinese Civil War against the Kuomintang (KMT), it instead used dedicated Party cadres to oversee and administer territories it took over. The CCP, at the time of its victory in 1949, faced a serious shortage of qualified personnel to the fill over 2.7 million public positions needed to govern the country that had previously been occupied by KMT affiliated officials, some of whom the Party had to allow to continue to work due to lack of suitable replacements. By the mid 1950s, China had developed a nomenklatura system modeled on the Soviet Union; there was no civil service independent of the ruling party.
Реформа
Мао Цзэдунның қайтысы мен реформашы Ден Сяопиннің билікке келуінен кейін, Мәдени революцияның салдарынан туған дау-жанжалдардан соң партия кадрлар жүйесін өзгертуге күш-жігер жұмсалды, осылайша партия Қытайды тиімді жаңғыртуға мүмкіндік алды. 1984 жылы басталған реформалар Қытайдағы шамамен 8,1 миллион кадрлық лауазымдар санын қысқарған жоқ, бірақ олардың басқаруын провинциялық және жергілікті органдарға децентрализациялауды бастады. 1987 жылы Қытай Коммунистік партиясының Бас хатшысы болып сайланған Чжао Цзянь кадрлар жүйесін азаматтық қызметке ұқсас, көбірек тәуелсіз органға айналдыруға тырысты. Азаматтық қызмет ККП-ға толық бағынышты болмауы керек еді, осылайша партия мен Қытай мемлекеті арасындағы қарым-қатынасты реформалау жоспарланды. 1989 жылғы Тяньаньмэнь алаңындағы наразылықтардан кейін Чжао мен оның жақтастары партия элитасы арасындағы ықпалын жоғалтты және мемлекеттік қызмет реформасы жобасы қалған басшылар тарапынан сынға ұшырады. Чжаоның ұсыныстары кейіннен 1993 жылы "Мемлекеттік қызметшілердің уақытша ережелері" ретінде қабылданып, бірақ бұрынғыдан гөрі әлдеқайда шектеулі көлемде жүзеге асырылды. Дегенмен, Уақытша ережелер Қытай Халық Республикасы құрылғаннан бергі алғашқы ресми азаматтық қызметті құрды. 2000-жылдардың басынан бастап Коммунистік партияға мүше емес, әйелдер және этникалық топтар үшін жұмысқа алу квоталары институционалдық деңгейде бекітіліп, осы топтардың азаматтық қызметтегі өкілдігін арттыруға бағытталды. 2018 жылы Коммунистік партияның Ұйымдастыру департаменті Мемлекеттік қызмет бюросын өзіне қосты.
Following the death of Mao Zedong and the rise of reformist Deng Xiaoping, efforts began to change the cadre system after the discord of the Cultural Revolution so that the Party would be able to effectively carry out the modernization of China. Reforms beginning in 1984 did not decrease the approximately 8.1 million cadre positions across China, but began to decentralize their management to authorities at provincial and local levels. Zhao Ziyang, elected General Secretary of the Chinese Communist Party in 1987, sought to transform the cadre system into a more independent body resembling a civil service. The civil service not completely subservient to the CCP, and thus reform the relationship between the Party and the Chinese state. In the aftermath of the 1989 Tiananmen Square protests, Zhao and his allies lost their influence among Party elite and the civil service reform project was denounced by remaining leaders. Zhao's proposals were subsequently heavily modified and implemented as the "Provisional Regulations on State Civil Servants" in 1993, albeit on a much less comprehensive scale. Nevertheless, the Provisional Regulations established the first formal civil service in China since the founding of the People's Republic. Since the early 2000s, recruitment quotas for non Communist Party members, gender, and ethnic group, have been institutionalized to increase representation of such groups in the civil service. In 2018, the Communist Party's Organization Department absorbed the State Civil Servants Bureau.
Деңгейлер мен реттік жүйе
Қазіргі реттік жүйеде 27 түрлі дәреже бар (бұрынғы 15 деңгейден) және әр дәрежеде (әр дәрежеде ең көп дегенде 14 дәреже) өтілі мен нәтижелерін көрсету үшін дәреже (дангци) жүйесі бар; дәреже мен дангцидің үйлесімі жалақы мен әлеуметтік жеңілдіктерді анықтайды. Жоғары деңгейдегі лауазымдар (бөлім бастықтары, бөлім бастықтарының орынбасарлары және бөлімдердің басшылары) саясатты әзірлеуге маңызды үлес қосады. Жергілікті органдардағы ең жоғары шешім қабылдаушылар партия хатшысы, мемлекеттік басшы және партия комитетінің мүшелері болып табылады. 1993 жылы мемлекеттік қызметке емтихан және бағалау жүйесі енгізілді.
The current ranking system has 27 different ranks (from previously of total 15 levels) and a grade (dangci) system within each rank (at most 14 grades for each rank) to reflect seniority and performance; a combination of rank and dangci ultimately determine pay and benefits. The highest tiers (including department chiefs, deputy department chiefs, and section chiefs) have significant involvement in policy making. Within local governments, the highest level decision makers are typically the party secretary, the state chief, and party committee members. In 1993, the civil service examination and evaluation were established.