Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Те Ауте колледжі (маори тілінде: Te Kura o Te Aute) – Жаңа Зеландияның Хоукс-Бей аймағындағы мектеп. Ол 1854 жылы англикандық миссионер, епископ Уильям Уильямстың жүрегіндегі адамы және күйеу баласы Сэмюэл Уильямс басшылығымен он екі оқушымен ашылды. Колледждің маори мәдениетіне қатысты ерекшелігі зор. Ол Нгати Кахунгуну іруінің хапусы – Ngai Te Whatuiapiti ұсынған жерге салынған. 1857 жылы Те Ватуяпити жерін Жаңа Зеландия епискобы мен оның ізбасарларына беру туралы өтінішпен Те Ватуяпитиден Корольдікке берілді.
Te Aute College (Māori: Te Kura o Te Aute) is a school in the Hawke's Bay region of New Zealand. It opened in 1854 with twelve pupils under Samuel Williams, an Anglican missionary, and nephew and son in law of Bishop William Williams. It has a strong Māori character. It was built on land provided by Ngai Te Whatuiapiti, a hapū of the Ngāti Kahungunu iwi. In 1857, a Deed of Gift transferred the land from Te Whatuiapiti to the Crown, with a request that it be granted to the Bishop of New Zealand and his successors.
Құру
Те Ауте жергілікті хапу үшін маңызды стратегиялық маңызы бар аңғарда орналасқан. Жақын орналасқан Рото а Тара па мушкет соғысы кезінде Те Ватуяпитидің басты бекінісі болған және 1850 жылдарға дейін маңызды елді мекен болып қала берді. 1840 жылдан бастап англикандық епископ Уильям Уильямс Гисборнда миссионерлік станция құрды және Шығыс жағалауындағы тайпалар арасында белсенді түрде дін тарату жұмыстарын жүргізді, ал Уильям Коленсо Нейперде миссионерлік қызметін құрды. 1851 жылдан бастап, аймақтағы үлкен маори жерлерін корона сатып алғаннан кейін, жергілікті хапу үшін мектеп құру жоспарлары іске қосылды. 1851 жылы Коленсо миссиясынан босатылғаннан кейін Уильямстың жүйсі Сэмюэл Уильямс аймаққа көшіп келді және мектеп құру жоспарын ілгерілетуге кірісті. Ол 1853 жылдың 17 сәуірінде Те Ватуапити өкілдерімен Рото а Тара па-да кездесті, бұл кездествоға генерал-губернатор сэр Джордж Грей де қатысты, ол жоспарға коронаның қолдауын көрсетті. Сол кездесуде Те Аутеде мектеп ашу туралы келісімге қол жеткізілді, корона 4000 акр жерді бөліп берді, ал Те Ватуапити хапу қосымша 3397 акр жерді сыйлады. Соңғы онжылдықтарда мектепке сыйға берілген жердің корона бөлігін иемдену Уайтанги Трибуналының талабына айналды, қазіргі уақытта ол реттеу кезеңінде.
Te Aute is situated within a valley of significant strategic importance to local hapū. The nearby Roto a Tara pā had been the key stronghold for Te Whatuiapiti during the Musket Wars, and was still a key settlement during the 1850s. From as early as 1840 the Anglican Bishop William Williams had established a mission station at Gisborne and was proselytizing actively among the East Coast tribes, and William Colenso had established a mission in Napier. Plans to establish a school for the local hapū were in motion from as early as 1851, when large blocks of Māori land in the region were acquired by the Crown. Then, when Colenso was dismissed from his mission in 1851, Williams' nephew Samuel Williams took up residence in the region, and began advancing the plan to establish a school. He met with Te Whatuiapiti representatives at Roto a Tara pā on 17 April 1853, accompanied by the Governor Sir George Grey, who provided the Crown's backing for the plan. An agreement was made at that meeting for a school to be established at Te Aute, with the crown supplying 4000 acres of land and Te Whatuiapiti hapū gifting an additional 3397 acres. In recent decades, the original acquisition of the Crown's portion of land gifted for the school has been the subject of a Waitangi Tribunal claim, which is presently in the settlement process.
Ерте тарих
Тек бес жыл жұмыс істегеннен кейін, өрт колледждің көп бөлігін жойып, 1859 жылы жабылуға мәжбүр болды. Сэмюэл Уильямс колледжді қайта құру үшін қаражат жинауды бастады, 1870 жылы £700 жинады – бұл оның әпкесі Кэтрин Хиткоттың қаржылық көмегінің арқасында болды. Қайта құру 1871 жылы басталып, 1872 жылы аяқталды. Колледж 1872 жылы Джон Рейнольдс басшылық етуімен қайта ашылды. Ол 1874 жылға қарай 24 маори және 3 ағылшын пансиондағы оқушысымен, сондай-ақ күндізгі оқушыларымен тұрақты түрде өсе бастады. 1878 және 1912 жылдар аралығында Те Ауте колледжіне Джон Торнтон басшылық етті, ол ағылшын гимназиясы үлгісіндегі оқу бағдарламасын енгізді. 1883 жылы колледжге үкімет тағайындаған, жергілікті мектептерді тексеруші Джеймс Поуп келді және Торнтонның оқу бағдарламасын жоғары бағалады. Поуп Те Аутеде математика және ғылым бойынша қол жеткізілген деңгейді «елдегі кез келген орта мектептің деңгейімен тең» деп сипаттады. Мен мектептің сапасын көтеруге тырыстым және маори ұлдарын Жаңа Зеландия университетінің түсу емтиханына дайындау туралы ойға келдім. Маорилер өз дәрігерлерінің, өз заңгерлерінің және өз дін қызметкерлерінің болуын қалаған уақыт келеді деп білдім, және оларға осы мүмкіндікті беру нәсілге деген әділдік болады деп ойладым. Автор=Джон Торнтон, мектеп директоры (1878–1912) 1900 жылға қарай Те Ауте жоғары академиялық деңгейімен танымал болды және әр жыл сайын бірнеше ұлдарды университетке жібергендіктен, маори интернаттарының арасында ең бастысы саналды.
After only five years in operation, a fire destroyed much of the college and forced its closure in 1859. Samuel Williams began fundraising for the reconstruction of the college, accumulating £700 by 1870 – in part thanks to financial assistance from an aunt, Catherine Heathcote. Rebuilding began in 1871 and was completed in 1872. The college was reopened in 1872 under John Reynolds as headmaster. It began to grow steadily, with 24 Māori and 3 English boarders in attendance by 1874, and some day pupils. Between 1878 and 1912 Te Aute was led by headmaster John Thornton, who implemented a curriculum developed along the lines of an English grammar school. In 1883 the college was visited by James Pope, the government appointed inspector of native schools, and received praise for Thornton's curriculum. Pope described the standards reached at Te Aute in mathematics and science as 'equal to those of any secondary school in the country.' text=I tried from the very first to raise the standard of the school, and conceived the idea of preparing Maori boys for the matriculation examination of the New Zealand University I saw that the time would come when the Maoris would wish to have their own doctors, their own lawyers, and their own clergymen, and I felt it was only just to the race to provide facilities for their doing so. |author=John Thornton, Headmaster (1878–1912)
By 1900 Te Aute was renowned for high academic standards and had become pre eminent among Māori boarding colleges, as it was sending several boys onto university each year.
20 ғасыр
1906 жылы Те Ауте және басқа да маори интернаттарындағы оқытудың тиімділігін зерттеу үшін Корольдік сараптама комиссиясы құрылды. Жаңа тағайындалған жергілікті мектептер инспекторы Джордж Хогбен колледжде латын, евклид геометриясы және алгебраны оқытуды тоқтатып, ауыл шаруашылығы және қол өнері сабақтарын көбейтуді ұсынды. Оның пікірінше, ең қабілетті оқушылар жалпы білім беретін орта мектептерге жіберілуі мүмкін, ал Те Аутедегі жігіттерді университет дайындығына баулудың қажеттілігі азаяды деп болжады. Торнтон қазіргі академиялық бағдарламаны қорғап, маорилардың академиялық білімге басымдық беретінін және маори ата-аналарының кәсіби емес, академиялық білім алу үшін Те Аутеге сенгенін айтты. Комиссия ақырында ауыл шаруашылығында қолмен және техникалық білім беруге көбірек мән беруді ұсынды, ал колледж басшылары Білім министрлігінің қысымымен осы ұсынысты қабылдады. Келесі жылдары колледждің кәсіби білім беруге қарай бұрылуы академиялық қабілеті жоғары студенттерді, әсіресе Голан Мааканы наразылыққа түсірді. 1922 жылы Маака колледждегі ауыл шаруашылығына арналған сабақтардың көптігіне және маори мәдениетін оқытудың жеткіліксіздігіне көңіл көшірді. Ол Те Аутені тастап, оқуын Данневиркеде аяқтады. 1918 жылы колледж тағы да өрттен қирады. Бұл 1918 жылғы тұмау эпидемиясымен бірге орын алып, колледжді уақытша жабуға мәжбүр етті. Жаңадан құрылыс жоспарлау дереу басталды, колледж басшылары заманауи кірпіштен салынған ғимараттарды таңдады. Құрылыс жоспарлары жалғасып жатқанда, колледж 1919 жылы жаңа директор Э.Г. Лотен басшылығымен қайта ашылды. Лотен ауыл шаруашылығы білімінің жақтаушысы болды және Білім министрлігінің ауыл шаруашылығына бағытталған оқу бағдарламасын қалауын қанағаттандырды. 1922 жылдың 9 қыркүйегінде Жаңа Зеландия архиепископы Черчилль Джулиус жаңа кірпіш ғимараттың іргетасын қалады. Ол 1923 жылдың сәуір айында ашылды. Сол жылы генерал-губернатор, виконт Джеллико екінші кірпіш ғимараттың іргетасын салды, ал ғимарат Джеллико қанаты деп аталды. Үшінші және соңғы кірпіш ғимарат ең үлкені болды – ол колледж кітапханасын, жиналыстар залын және әкімшілік кеңселерін қамтыды және генерал-губернатор сэр Чарльз Фергюсонның есімімен аталып, ол 1926 жылы іргетасын қалап, 1927 жылы ресми түрде ашты. 1931 жылдың 3 ақпанында колледж Хоукс шығанағындағы жер сілкінісінен қатты зардап шекті. Өлім болған жоқ, бірақ Джеллико және Джулиус қанаттарының жоғарғы қабаттары қирады, ал Фергюсон блогының мұнарасы құлады. Ғимараттар жөнделіп, нығайтылды, бірақ 7 769 фунт стерлинг тұрақты шығын колледжге үлкен қаржылық жүк болды. 1986 жылдың 27 қарашасында Аллен Уильямстың үйі Жаңа Зеландия тарихи орындары қорынан I санаттағы мұралық ғимарат ретінде танылды. Уильямс Сэмюэл Уильямстың немересі болды, ал үй – Коттедж деп белгілі – колледж негізі қаланған кезден қалған соңғы тұрғын үй ғимараты. 1992 жылы Хукарере қыздар колледжі жабылып, көптеген студенттерге Те Аутеде оқуға рұқсат берілді. Нәтижесінде колледж аралас білім беретін мекемеге айналды, бірақ 1993 жылы Хукарере қайта ашылғаннан кейін ұлдарға арналған мектеп ретінде қайта құрылды.
In 1906 a Royal Commission of Inquiry was established to investigate the effectiveness of teaching at Te Aute and other Māori boarding colleges. George Hogben, the newly appointed inspector of native schools, recommended that the college discontinue instruction in Latin, euclidean geometry, and algebra, and increase agricultural and manual instruction. His view was that the most academically able students could be sent to ordinary secondary schools, and he predicted that eventually Te Aute would have no role to play in preparing boys for university. Thornton defended the existing academic curriculum, arguing that Māori opinion favoured academic instruction and that Māori parents relied on Te Aute for academic rather than vocational education. Ultimately the commission recommended that greater emphasis be placed on manual and technical instruction in agriculture, and the college's trustees complied under pressure from the Department of Education. In the following years the college's attempted pivot toward vocational instruction began alienating academically gifted students, notably Golan Maaka. In 1922, Maaka became disillusioned with the heavy focus on agricultural instruction and the lack of Māori cultural studies at the college. He left Te Aute as a result and completed his schooling in Dannevirke instead. In 1918 the college was damaged significantly by fire again. This coincided with the impact of the 1918 influenza epidemic, ultimately forcing the college to close temporarily. Reconstruction planning began immediately, with college trustees opting for more modern brick buildings. While construction planning continued, the college reopened in 1919 under a new headmaster E. G. Loten. Loten was a proponent of agricultural education, and satisfied the Department of Education's wish for an agriculturally intensive curriculum. On 9 September 1922 the foundation stone of the first new brick facility was laid by Churchill Julius, the Archbishop of New Zealand. It was named The Julius Wing and was opened in April 1923. Later that year, the foundation stone of the second brick facility was laid by the Governor General, The Viscount Jellicoe, and the building was named The Jellicoe Wing. The third and final brick facility was the largest – it contained the college library, its assembly hall and its administration offices – and was named after Governor General Sir Charles Fergusson, who laid its foundation stone in 1926 and officially opened it in 1927. On 3 February 1931, the college was severely damaged by the Hawke's Bay earthquake. There were no deaths, but the top storey of the Jellicoe and Julius wings were levelled, and the tower atop the Fergusson block collapsed. The buildings were repaired and reinforced, but the cost of £7,769 placed an enormous financial burden on the college. On 27 November 1986, the house of Allen Williams was recognised as a Category I heritage building by the New Zealand Historic Places Trust. Williams was a nephew of Samuel Williams, and the house – known as The Cottage – is the last remaining residential building from the time of the college's foundation. In 1992 Hukarere Girls' College was closed, and many of its students were permitted to board at Te Aute instead. As a result, the college became co educational, but later reverted to a boys' school when Hukarere was reopened in 1993.
Жас маорилер партиясы
1902 жылы құрылған және маори халқының жағдайын жақсартуға бағытталған «Жас маори» партиясы, 1897 жылы колледждің бұрынғы студенттері құрған «Те Ауте студенттер қауымдастығы» негізінде пайда болды. «Жас маори» партиясымен байланысты Те Ауте колледжінің түлектері: Rēweti Kōhere, Āpirana Ngata, Te Rangi Hīroa, Paraire Tomoana және Māui Pōmare.
The Young Māori Party established in 1902, which was dedicated to improving the position of Māori, grew out of the Te Aute Students Association, started by former students of the college in 1897. Old boys of Te Aute who were associated with the Young Māori Party include Rēweti Kōhere, Āpirana Ngata, Te Rangi Hīroa, Paraire Tomoana and Māui Pōmare.