Әуе жолдары және авиациялық дәліздер

Кіріспе

Әуежайлар арасында ұшақтардың қозғалысын жүзеге асыратын белгіленген бағыттар авиациялық ұшу дәліздері.

Америка Құрама Штаттарында әуе жолдары немесе әуе бағыттары Федералды авиация басқармасы (FAA) тарапынан екі тәсілмен анықталады:

"VOR Federal airways және Төмен/Орта жиілікті (L/MF) (Түсті) Federal airways".

Бұл – ұшақтардың навигацияға көмектесуі және апаттарды болдырмау үшін қашықтықты сақтауға көмектесетін белгіленген бағыттар. Әуе жолдары белгілі бір биіктік диапазоны, дәліз ені және спутниктік навигациялық жүйе үшін нақты географиялық координаталар арасында, немесе жердегі радио хабар таратушы навигациялық құралдар (навигациялық көмек құралдары; VOR немесе NDB сияқты) немесе екі навигациялық көмек құралдарының нақты радиалдарының қиылысы арасындағы сегменттермен анықталады.

Америка Құрама Штаттары

Авиапошта ұшқыштарын жеткізу бағыттары бойынша басқару үшін АҚШ Пошта қызметі АҚШ-тағы алғашқы әуе жолдарын – Келісімшарттық әуе поштасы бағыттарын құрды. Бұл әуе жолдары ірі қалалар арасында орналасқан және түнде жыпылықтайтын жарықтар мен маяктар арқылы анықталды, олар арқылы ұшқыштар бір қаладан екінші қалаға тізбектеп ұшып өтетін. Төтенше жағдайларға дайындалып, әр 30 миль (48 км) сайын аралық алаңдар орналастырылды, онда кемінде 2 қону жолағы болды, олардың ұзындығы кемінде 2000 фут (610 м), ені – 600 фут (183 м). Әр 16 шақырым сайын айналмалы әуе жолы маяктары орнатылды. Дегенмен, бұл визуалды әуе жолдары ұшқыштардың жерді көру қабілетін талап етті, бұл тұман немесе бұлттарда ұшуға кедерілді. Кейіннен Сауда министрлігі әуе жолдары навигациясының басқа да тәсілдерін дамытуға қаржы бөлді. Радиожиілікпен белгіленген алғашқы әуе жолдары ескі төмен жиілікті радио диапазонына негізделген, ол «Төрт бағытты радио диапазоны» немесе «A/N» жүйесі деп аталды. Ұшқыштар Морзе кодын қолданатын ең күшті сигналды тыңдайтын: «А» үшін «· –», ал «N» үшін «– ·», бұл бағыттың сол немесе оң жағында екенін көрсетеді. Мақсат – екі тараптан да бірдей қашықтықта болғанда тұрақты дыбыс естілетін бағытта орталану болды (А және N Морзе кодтары бірігіп, қабылдағыш екі хабар таратушыдан бірдей қашықтықта болғанда тұрақты дыбыс құрайды). Кейінгі әуе жолдары төмен/орта жиілікті жер станцияларына негізделген, мысалы, соққы жиілігі осцилляторы (BFO) және бағытсыз маяк (NDB). Бұл L/M жиілікті әуе жолдары түсті әуе жолдары деп аталды. Түсті әуе жолдары әлі де бар, көбінесе Аляскада. Құрама Штаттардың материктік бөлігінде тек бірнеше түсті әуе жолы қалды. Солтүстік Каролина жағалауында G13 (жасыл 13) деп аталатын бір түсті әуе жолы бар. Сонымен қатар, Флорида-Кейс аралдарымен байланысатын және олар арқылы өтетін бірнеше түсті әуе жолдары бар. B9 (көк 9) Оңтүстік Флориданы Марафон-Кейс аралдарымен байланыстырады. B646 (көк 646) Мексиканың Мерида қаласын Багам аралдарындағы Нассау қаласымен байланыстырып, Флорида-Кейс аралдары арқылы өтеді. B646 жолының бір бөлігі Ки-Вест пен Марафон-Кейс аралдарын байланыстырады және V3 жолының сол бөлігіндегі 15 000 фут ең төменгі биіктік талабын орындай алмайтын ұшақтар үшін айналып өтуге мүмкіндік береді. Соңында, G765 (жасыл 765) Ки-Вест пен Мексиканың Козумель қаласын байланыстырады. Түсті әуе жолдары FAA-ның Аэронавигациялық өнімдері шығарған төмен және биік биіктіктегі карталарда қоңыр түспен көрсетілген. VOR станцияларына негізделген төмен биіктіктегі әуе жолдары (MSL 18 000 футтан төмен (5486 м)) секциялық карталарда, әлемдік авиациялық карталарда және бағыт бойынша төмен биіктіктегі карталарда көрсетілген және «V» префиксімен белгіленеді (жеңімпаз деп айтылады, сондықтан «жеңімпаз» әуе жолдары). VOR станцияларына негізделген биік биіктіктегі әуе жолдары (18 000 футтан (5486 м) MSL-ден FL450-ге дейін) реактивтік бағыттар деп аталады; олар биік биіктіктегі карталарда көрсетілген (әдетте төмен биіктіктегі карталар сияқты топографияны көрсетпейді) және «J» әрпімен белгіленеді. VOR-ге негізделген бағыттар FAA-ның Аэронавигациялық өнімдері шығарған төмен және биік биіктіктегі карталарда қара түспен көрсетілген. РНАВ бағыттарының пайда болуымен әуе жолы құрылымы енді жердегі навигациялық құралдарға негізделмеуі мүмкін; жаңа номенклатура қолданылады. Төмен биіктіктегі VOR бағыттарына негізделмеген RNAV бағыттары «T» әрпімен, ал биік әуе жолдары «Q» әрпімен белгіленеді. RNAV бағыттары FAA-ның Аэронавигациялық өнімдері шығарған төмен және биік биіктіктегі карталарда көк түспен көрсетілген.

To guide airmail pilots on their delivery routes, the United States Postal Service constructed the first airways in the United States, the Contract Air Mail routes. These airways were between major cities and identified at night by a series of flashing lights and beacons which pilots flew over in sequence to get from one city to the next. Intermediate fields were located every 30 mile (48 km) in case of emergencies, with at least 2 landing strips a minimum of 2000 feet (610 m) in length, and 600 feet (183 m) in width. Rotating airways beacons were erected every 10 mile (16 km). However, these visual airways required the pilots to be in visual contact with the ground which precluded flying in fog or clouds. Subsequently, the Department of Commerce funded the development of other means of airway navigation. The first airways to be delineated by radiofrequency were based on the old Low frequency radio range also called the "Four Course Radio Range" or "A/N" system. The pilot listened for the stronger of the Morse codes transmitters ("· –" for "A" and "– ·" for "N", indicating left or right of the course); the objective was to be centered on course hearing a steady tone (the A and N Morse codes merge to form a steady tone when the receiver is equidistant from both transmitters). Later airways were based on low/medium frequency ground stations, like the beat frequency oscillator (BFO) and the non directional beacon (NDB). These L/M frequency airways were the colored airways. Colored airways still exist, mostly in Alaska. There are only a few colored airways remaining in the contiguous United States. There is one colored airway on the coast of North Carolina called G13 (Green 13). Additionally, there are several colored airways connecting to, and transitioning through, the Florida Keys. B9 (Blue 9) connects the Southern Florida mainland to Marathon Key. B646 (Blue 646) connects Mérida, Mexico to Nassau, Bahamas and transitions through the Florida Keys. A portion of B646 connects Key West to Marathon Key and serves as a bypass for aircraft unable to meet the 15,000 foot minimum altitude along that portion of V3. Finally, G765 (Green 765) connects Key West to Cozumel, Mexico. Colored airways are all depicted in brown on low and high altitude charts produced by the FAA's Aeronautical Navigation Products. Low altitude airways (below 18000 feet (5486 m) MSL) that are based on VOR stations, appear on sectional charts, world aeronautical charts, and en route low altitude charts and are designated with the prefix "V" (pronounced victor, hence, victor airways). High altitude airways (from 18000 feet (5486 m) MSL to FL450) based on VOR stations are called jet routes; they appear on high altitude charts (that usually do not show topography, as the low altitude charts do) and are prefixed by the letter "J". VOR based routes are depicted in black on low and high altitude charts produced by the FAA's Aeronautical Navigation Products. With the invention of RNAV routes, airway structure no longer has to be based on ground based navaids; a new naming convention is used. RNAV routes not based on VOR routes in low altitudes are preceded with the letter "T"; high airway routes are designated with the letter "Q". RNAV routes are depicted in blue on low and high altitude charts produced by the FAA's Aeronautical Navigation Products.

Еуропа

Әуе жолдары – бақыланатын әуе кеңістігінің кең дәліздері, олардың төменгі шегі анықталған, әдетте FL070–FL100, және FL195-ке дейін созылады. Олар маңызды әуежайларды байланыстырып, IFR рейстерін көтерілу және түсу кезеңдерінде, ал көбінесе реактивтік емес ұшақтар үшін – круиздік кезеңде қорғайды. Дәстүрлі түрде, олар VOR станциялары арасында салынған; алайда, навигациялық технологияның дамуы мұны енді міндетті етпейді. Әрбір әуе жолының бір әріптен және бірден үш санға дейінгі сандардан тұратын таңбасы болады. FL195 биіктігінен жоғарыдағы барлық әуе кеңістігі C класындағы бақыланатын әуе кеңістігі болып табылады, бұл әуе жолдарының "Жоғарғы Әуе Жолдары" деп аталуымен және таңбаларының "U" әрпімен басталуымен тең. Егер жоғарғы әуе жолы әуе жолымен бір бағытта жүрсе, оның таңбасы "U" әрпімен басталып, төмендегі әуе жолының таңбасын қамтиды. Ұлыбританиядағы барлық әуе жолдары FL195-тен төмен А класына жатады, демек VFR рейстеріне рұқсат етілмейді.

Әуе дәліздері

Әуе дәлізі – белгілі бір аймақтан өту кезінде ұшақтың міндетті түрде сақталуы тиіс әуе кеңістігінің белгіленген аймағы. Әуе дәліздері көбінесе әскери немесе дипломатиялық талаптармен байланысты болады. Мысалы, Берлин блокадасы кезінде советтік бақылаудағы неміс әуе кеңістігінде ұшқан ұшқыштардан әуе көпіріне жауапты командир белгілеген әуе дәліздерінде нақты позицияны сақтау талап етілді. Соңынан, Суық соғыс кезеңінде Батыс Германия мен Батыс Берлин арасындағы әскери және азаматтық рейстердің барлығы белгіленген дәліздерінде қалуға міндетті болды, әйтпесе оларға оқ жаудырылуы мүмкін еді. Әуе дәліздерін әуе бағыттарымен шатастыруға болмайды. Әуе бағыттары – бұл навигациялық құралдар, жағдайға қарай ұшқыш олардан ауытқуы мүмкін, ал белгіленген әуе дәлізін сақтау міндетті болып табылады.