Кіріспе

Арона (;) - Новара провинциясындағы (солтүстік Италия) Маджоре көлінің жағасындағы қала және коммуна. Оның басты экономикалық қызметі – туризм, әсіресе Милан, Франция және Германиядан келетін туристер.

Тарих

Археологиялық зерттеулер көрсеткендей, қазіргі Арона аймағы б.з.д. 18-13 ғасырларда мекенделген. Қала маңынан тас үйлердің қалдықтары табылды және олар ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне енген Альп таулары маңындағы тас үйлердің бөлігі болып табылады. Кейін бұл аймақ кельттер, римдіктер және ломбардтардың иелігінде болды. 11 ғасырда Әулие Гратиан мен Фелин шейіттерінің атымен аталатын Бенедикттік аббат құрылды. 1162 жылы император Фредерик Барбаросса Миланды қоршап, қиратқаннан кейін, көптеген қуылған адамдар Аронаға паналады. Кейін қала Торриани және (1277 жылдан бастап) Висконти отбасыларының иелігіне өтті. 14 ғасырдың басында қала аббаттың қарауындағы еркін коммуна болып құрылды. 1439 жылы Виталиано Борромео қаланы сатып алып, осылайша Борромео әулетінің негізін қалады. Аронада 1875 жылы жиырма жастағы Оскар Уайльд өзінің "Кірмеген Рим" поэмасын жазды. Ол бұрынғы Дублин Тринити колледжінің классика пәнінің оқытушысы Дж. П. Махаффимен бірге сапар шегіп, Римді көру мүмкіндігіне ие болмай Италиядан кетуге мәжбүр болғанына өкінді.

География

Арона қаласы Маджоре көлінің Пьемонт жағалауында орналасқан, одан көлге құятын Вевера өзені өтеді. Айналасында мұздықтан пайдасқан таулы аймақтар орналасқан, олар Лагони ди Меркураго табиғи паркінің құрамына кіреді, және 1860 жылы осы паркте Италиядағы алғашқы қазық үйлермен салынған елді мекен анықталды. Таулардың көп бөлігі, аумақтың жартысынан астамын ормандар алып жатыр. Жердің 33% қалалық құрылыстарға, 9% шабындықтар мен жайылымдарға бейімделген. Ал қалған жердің шағын бөлігі парктерге, бақтарға және жасыл спорт алаңдарына (2,3%), көкөніс бақтарына, жеміс бақтарына, көшеттерге және жүзімдіктерге (1,7%), өңделмеген шөптесін өсімдіктерге (1%) және егістік жерлерге (0,4%) бөлінген.

Көлік

Арона Миланның Мальпенса халықаралық әуежайының солтүстігінде орналасқан, тіпті Милан қаласынан да жақын. Ол сондай-ақ теміржол желісімен байланысты, Милан мен Швейцария арасындағы маңызды бағыттың негізгі аялдамаларының бірі болып табылады, бұл бағыт Домодоссола арқылы өтеді (тағы бір параллель бағыт Комо арқылы өтеді). Арона екі шағын теміржол желісінің соңғы станциясы болып табылады, олар Аронаны Новара және Сантиаға қосады; екіншісі бір вагонды дизельді пойызды пайдаланады. Қаланың өлшеміне байланысты қоғамдық көлік қызметі жоқ, бірақ бірнеше автобус компаниялары қаланы Дагненте, Кампания, Меркураго және Монтригиаско елді мекендерімен, сондай-ақ көршілес муниципалитеттермен байланыстырады. Арона басты магистральдардың тоғысқан жеріне жақын, сол арқылы Милан, Генуя және Гравилона Тосеге (магистраль Домодоссолаға дейін қарапайым тас жолға айналып, Швейцарияға жалғасады) баруға болады. Арона атымен аталатын магистраль шығуы бар, бірақ Миланнан келе жатқан саяхатшы үшін Кастелетто Тичинодағы шығу әдетте ыңғайлырақ. Аронада Маджоре көлінің паром компаниясы – Navigazione Lago Maggiore бас кеңсесі мен кеме жасау шеберханасы орналасқан. Арона Маджоре көлінің ең оңтүстік порты болып табылады, көлдің екі жағына, тіпті Швейцарияның Локарно қаласына дейін қайықпен немесе гидрофойлмен жүруге болады.