Кіріспе

Чехиялық жолаушылар теміржолы операторы

Тарих

1827–1836 жылдары Ческе-Будеёвице – Линц темір жолы салынды, ол континенттік Еуропадағы екінші атпен жүргізілетін темір жол болып табылды. 1839 жылы Венадан Бржеклавқа дейінгі алғашқы бумен жүретін темір жол құрылды. 1903 жылы аймақтағы алғашқы стандартты кеңдіктегі электрленген темір жол желісі салынды. Чехословакия мемлекеттік темір жолдары (қысқартылған ČSD), České dráhy-ның алдағысы, 1918 жылы құрылды. 1991 жылы ČSD теміржолдарында алғашқы EuroCity (EC) пойыздары жүрді. České dráhy 1993 жылы Чехословакияның тарауынан кейін құрылды. Компания сол жылы Пан-Еуропалық темір жол дәліздерін жаңарту бағдарламасын бастады. Келесі жылы компания ČD теміржолдарында Ловосицеден Дрезденге жүк тасымалын ("RoLa") іске қосты, ол 2004 жылы тоқтатылды. 1990 жылдары Чехияның бүкіл аумағында теміржол көлігінің айтарлықтай төмендеуі байқалды, бұл автомобиль көлігінің қарқынды дамуымен бірге болды. Ұйымның шығындарын азайту және оны коммерциялық бәсекеге қабілетті кәсіпорынға айналдыру мақсатында көптеген реформалар жүзеге асырылды, олардың ішінде сатып алу және ішкі жабдықтау сияқты кейбір қызметтерді орталықтандыру, ал басқаларын тиімділікті арттыру үшін үшінші тараптарға аутсорсингке тапсыру кірді. Жалпы, қызметкерлер санын азайту тенденциясы байқалды, сонымен қатар жаңа технологиялар енгізілді. 2005 жылы Pendolino көлбеу пойыздары оператордың қалыпты қызметіне енгізілді. Келесі жылдары компанияның міндеттемелері экспоненциалды түрде өсті. Қарыздар 2006 жылдың соңында 19 миллиард чех кронасынан (CZK) 2015 жылдың соңында 53 миллиард чех кронасына дейін өсті. Бұл қайта құрудың екінші кезеңі 2007 жылғы 1 желтоқсанда болды, České dráhy жүк тасымалы бойынша операцияларын жаңадан құрылған ČD Cargo компаниясына бөліп берді, ол České dráhy-ның толық меншігінде болды. 2008 жылғы 1 шілдеге дейін České dráhy Чехиядағы ең ірі жұмыс беруші болды. 2000 жылдардың соңына дейін ұйым тұрақты түрде шығынға ұшырап, Чехия үкіметінен субсидия алу қажеттігі туды. Алайда 2007 жылы České dráhy 53 миллион CZK (2,1 миллион еуро) пайда тапты, бұл компания тарихындағы алғашқы пайда болды. 2008 жылы České dráhy және SkyEurope әуе компаниясы арасында ČD Sky альянсы құрылды. SkyEurope компаниясы қарызға батып, 2009 жылдың тамызында жұмысын тоқтатты. Ұйымның әртүрлі салаларында тиімділікті арттыруға бағытталған шаралар қабылданды. 2008 жылдың қаңтар айында жолаушылар тасымалы операцияларын тәуелсіз еншілес компанияға беру жоспарлары Чехия үкіметімен мақұлданды. České dráhy пойыздарды пайдалануға жауапты болса, теміржол инфрақұрылымын (жолдар, сигналдар және станциялар) басқару және пайдалану Správa železniční dopravní cesty (SŽDC) арқылы жүзеге асырылады. 2010 жылдың желтоқсанында Чехия үкіметі SŽDC мен ČD-ні бір холдинг компаниясына біріктіруді ұсынды. Осы уақытта үкімет ČD мен SŽDC-ге берілетін субсидияны да өзгертті. 2010 жылдары ашық қол жеткізетін оператор RegioJet Прага мен Острава арасындағы жолаушылар бағытында České dráhy-мен тікелей бәсекелесті. 2011 жылғы 29 қыркүйекте соңғысы RegioJet-тің сол бағыттағы бағаларына ұқсас бағаны қабылдады, оны RegioJet адал емес бәсекелестік және České dráhy-ның үстемдігін теріс пайдалану деп мәлімдеді. Екі жылдан кейін RegioJet České dráhy-ның баға саясатына қатысты сотқа шағымданып, оның бизнес нәтижелеріне кері әсер еткенін алға тартты. 2022 жылдың маусым айында Еуропалық комиссия 2012–2016 жылдар аралығында České dráhy және австриялық ÖBB теміржол операторы RegioJet-тің ұзақ қашықтыққа арналған автобустарды алуына кедергі келтіру үшін келісіп отырғанын мәлімдеді. 2014 жылы Чехияда алғашқы "ČD Railjet" жолаушылармен жүрді. Халықаралық өндірушілердің заманауи жылжымалы құрамдары бірнеше рет сатып алынды. Бәлкім, ең танымал - ČD 680 класы Pendolino, жоғары жылдамдықты еңкейту пойызы, ол бастапқыда Берлин, Прага және Вена арасындағы халықаралық қызметтерге арналған. 2020 жылдардың басында Pendolino-ның мұрагері іздестіріліп жатқандығы хабарланды; компания сонымен қатар TGV-ге ұқсас арнайы жоғары жылдамдықты желі құру туралы өз мақсаттарын жариялады. 2010 жылдары České dráhy және жүк тасымалдаушы ČD Cargo компаниялары Siemens Vectron электрлік локомотивтерін пайдаланды; олар көбінесе басқа компаниялардан жалға алынған. 2021 жылдың желтоқсанында Škoda Transportation компаниясына тағы 31 үш вагонды RegioPanter электрлік бірнеше бірліктеріне (EMU) 5 миллиард CZK (225,4 миллион АҚШ доллары) келісімшарт берілді, бұл České dráhy компаниясы басқаратын 110 осындай пойыздың жалпы флотын құрайды. Компания сонымен қатар балама май отында жұмыс істейтін көліктерді пайдалануды зерттеді. 2019 жылы České dráhy-ның қадағалау кеңесі төрағасы Мирослав Купецті қызметтен шеттету туралы шешім қабылдады, өйткені Купецтің заңсыз әрекеттеріне қатысты тергеу жүргізіліп жатқан. 2022 жылдың қараша айында Чехияның электрленген теміржол операцияларын субсидиялау жоспарлары Еуропалық комиссиясымен мақұлданды, бұл České dráhy сияқты компанияларға пайда әкелді. Сол айда келесі төрт жыл ішінде 2000-нан астам вагондар мен басқа теміржол көліктерін жаңғырту жоспарлары жарияланды, олардың жылдық құны шамамен 3,5 миллиард крона (142,2 миллион АҚШ доллары) құрады.

Статистика

2015 жылы České dráhy консолидацияланған кірісі 33 млрд. теңге болды. Бұл көрсеткішке 21 млрд. теңге сомасындағы жолаушылар тасымалынан түскен түсімдер (мемлекеттен берілетін трансферттік төлемдер 64%, ішкі тасымал 24%, халықаралық тасымал 12%) және ČD Cargo еншілес компаниясы жүзеге асырған жүк тасымалынан түскен 11 млрд. теңге кірді. Барлық түсімдер осыдан бері Správa železnic инфрақұрылым операторына аударылды. 168,8 миллион жолаушы тасымалданыпты.