Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Ирландия саясаткері Уильям "Билл" Крейг (2 желтоқсан 1924 – 25 сәуір 2011) – Солтүстік Ирландия саясаткері, ең белгілісі Юнионисттік авангард қозғалысын құрғандығымен танымал.
Northern Irish politician
William "Bill" Craig (2 December 1924 – 25 April 2011) was a Northern Irish politician best known for forming the Unionist Vanguard movement.
Ерте өмір
Тайрон графтығының Кукстаун қаласында туған Крейг Дунаннон корольдік мектебінде, Ларн грамматикалық мектебінде және Белфаст королева университетінде білім алған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік әуе күшінде (Ланкастер бомбалаушысының артқы пулеметшісі болып) қызметтен кейін ол заңгер болды.
From Cookstown, County Tyrone, Craig was educated at Royal School Dungannon, Larne Grammar School and Queen's University Belfast. After serving in the Royal Air Force (as a Lancaster bomber rear gunner) during World War II, he became a solicitor.
Саясат
Ол Ольстер одағы партиясының (UUP) белсенді мүшесі болды және Ольстер Жас одақтастық кеңесін басқарды. 1960 жылы Ларн округі бойынша өткен қосалқы сайлауда ол Стормонт Парламентіне сайланды және 1963 жылы министр болды. Теренс О’Нилл басқаруында ол бірнеше министрлік портфельді иеленді, соңында Ішкі істер министрі болды. Осы лауазымда оның ең танымал әрекеті – 1968 жылғы 5 қазанда Солтүстік Ирландия Азаматтық құқықтар қауымдастығының шеруін тыйым салу болды. Ол сондай-ақ азаматтық құқық қозғалысын ИРА-ның саяси майданы деп айыптады. 1968 жылғы 11 желтоқсанда О’Нилл Крейгті Ольстер ұлтшылдығын қолдайды деген күдікпен қызметтен босатып жіберді. Крейг өзі үшін одақтастық қозғалысы ішінде билік базасын құруға кірісті, Ольстер лоялистік қауымдастығының төрағасы болды. 1970 жылғы мамыр айында UUP одан партиялық тәртіпті алып тастады; Крейг өз саяси партиясын құруды жоспарлай бастады. 1972 жылғы 9 ақпанда Крейгтің басшылығымен «Ulster Vanguard» қозғалысы құрылды (орынбасарлары – пастор Мартин Смит және капитан Остин Ардилл). «Ulster Vanguard» жартылай тәуелсіз Солтүстік Ирландияны жақтады. 1972 жылғы 18 наурызда Белфаст қаласының Ормо паркінде «Vanguard» үлкен митинг өткізді, онда Крейг: «Біз осы елге қауіп төндіретін ерлер мен әйелдер туралы ақпаратты жинақтауымыз керек, себебі бір күні, мырзалар мен ханымдар, саясаткерлер сәтсіздікке ұшыраса, жауды жою міндеті бізге жүктелуі мүмкін» деді. «Vanguard» сондай-ақ Стормонт Парламентінің қызметін тоқтатуға наразылық ретінде екі күндік ереуіл ұйымдастырды. 1972 жылғы сәуірде «Vanguard» «Ульстер – Ұлт» атты саяси бағытталған мәлімдеме жасады, онда Солтүстік Ирландия тәуелсіздік алуға мәжбүр болуы мүмкін екені айтылды. Қазан айында ол Вестминстердегі консервативті оңшыл депутаттар тобы – Консервативті дүйсенбілік клубының отырысында сөз сөйледі. Ол оларға Ұлыбритания үкіметіне қарсы тұру үшін 80 000 адамды жұмылдыра алатынын айтты: «Біз шығып, атып өлтіруге дайынбыз. Мен шығып, атып өлтіруге дайынмын, әурескелдіктерді ұмытайық. Мен өлтіруге дайынмын, ал мені қолдайтындар толық қолдау табады». 1973 жылғы наурызда «Ulster Vanguard» «Vanguard Unionist Progressive Party» партиясына айналды. Крейг басқаратын «Vanguard Unionist» партиясы Билікті бөлісу туралы Саннингдейл келісіміне қарсы болған «Біріккен Ольстер одағы» кеңесінің құрамына кірді. Крейг Саннингдейл келісімі бойынша құрылған Солтүстік Ирландия Ассамблеясына сайланды және 1974 жылғы ақпан айында өткен жалпы сайлауда Шығыс Белфаст округінен Ұлыбритания Парламентіне өкіл болып сайланды. Алайда, 1970 жылдардың ортасында Солтүстік Ирландия Конституциялық конвенциясында Крейг партиясының көпшілігімен келіспей, Социал-демократиялық және лейбористік партиямен ерікті түрде билікті бөлісуді қолдады. «Vanguard Unionist» партиясы ыдырады, оның бір бөлігі «Біріккен Ольстер одағы» партиясын құрды. Крейг 1978 жылы «Vanguard» партиясының қалдықтарымен Ольстер одағы партиясына қайта қосылды, бірақ 1979 жылғы жалпы сайлауда өзінің мандатын жоғалтты. Кейіннен Крейг Ольстер одағымен тағы да ажырасты. 1982 жылы Солтүстік Ирландияның жаңа Ассамблеясына сайлаулар өткізілгенде, Крейг Шығыс Белфаст округінен кандидат ретінде «Vanguard» партиясының атауын қайта жаңғыртты. Алайда, ол сайланбады. Бұл Крейгтің саяси мансабының аяқталуын білдірді. Ұзақ уақыттан кейін ол 2011 жылғы 25 сәуірде қайтыс болды. Ол өткен айда инсульт алған еді. Көптеген тарихшылар Крейгтің Солтүстік Ирландияның әлеуметтік және экономикалық реформаларды қабылдауына келісуге қиындық тартқанына келіседі. Крейг Теренс О’Нилл, Джеймс Чичестер Кларк және Брайан Фолкнердің премьерлік кезінде осы ұсыныстарға қарсылық көрсетті. Ол «Unionist Vanguard» қозғалысының жетекшісі болғанда көп ниет білдірмесе де, 1975 жылы Социал-демократиялық және лейбористік партиямен, Альянс партиясымен және Ольстер одағы партиясымен бірлесіп Солтүстік Ирландияның атқарушы органы құруға ниет білдірді. Бұл оның ертедегі саяси нанымдарымен және Солтүстік Ирландия қоғамындағы реформалар мен өзгерістерді қабылдаудан бас тартуымен байланысты көлеңкеде қалды.
He was active in the Ulster Unionist Party (UUP) and led the Ulster Young Unionist Council. He was elected to the Stormont Parliament in a by election in 1960 for Larne, and became a Minister in 1963. He held several portfolios under Terence O'Neill, eventually as Minister for Home Affairs. His most notable action while in this office was to ban the march of the Northern Ireland Civil Rights Association on 5 October 1968. He also accused the civil rights movement of being a political front for the IRA. On 11 December 1968, O'Neill dismissed Craig when he suspected Craig was a supporter of Ulster nationalism. Craig began to build a power base for himself within unionism, becoming head of the Ulster Loyalist Association. The UUP withdrew the whip from him in May 1970; Craig then began to make plans to form his own political party. The Ulster Vanguard movement was formed on 9 February 1972 under Craig's leadership (the Deputy Leaders were the Reverend Martin Smyth and Captain Austin Ardill). Ulster Vanguard advocated a semi independent Northern Ireland. Vanguard held a large rally on 18 March 1972 in Belfast's Ormeau Park at which Craig said "We must build up the dossiers on the men and women who are a menace to this country, because one day, ladies and gentlemen, if the politicians fail, it may be our job to liquidate the enemy". Vanguard also staged a two day strike in protest at the prorogation of the Stormont Parliament. In April 1972, Vanguard issued a policy statement "Ulster – A Nation" which said that Northern Ireland might have to consider independence. In October, he spoke at a meeting of the Conservative Monday Club, a group of right wing Conservative MPs at Westminster. He told them he could mobilise 80,000 men to oppose the UK Government, adding: "We are prepared to come out and shoot and kill. I am prepared to come out and shoot and kill, let's put the bluff aside. I am prepared to kill, and those behind me will have my full support." In March 1973, the Ulster Vanguard became the Vanguard Unionist Progressive Party. The Vanguard Unionists under Craig formed part of the United Ulster Unionist Council which opposed the power sharing Sunningdale Agreement. Craig was elected to the Northern Ireland Assembly created under the Sunningdale Agreement, and he won a seat in the UK Parliament at the February 1974 general election for East Belfast. However, in the Northern Ireland Constitutional Convention in the mid 1970s, Craig broke with the majority of his party to support voluntary power sharing with the Social Democratic and Labour Party. The Vanguard Unionists fell apart, with one section forming the United Ulster Unionist Party. Craig led the remains of Vanguard in rejoining the Ulster Unionist Party in 1978, but lost his seat at the 1979 general election. Craig subsequently broke with the Ulster Unionists once more. When elections were held for the new Northern Ireland Assembly in 1982, Craig revived the name Vanguard for his candidacy in East Belfast. However, he failed to be elected. That marked the effective end of Craig's political career. After a long period away from public life, he died on 25 April 2011. He had suffered a stroke the previous month. Many historians have agreed that Craig found it difficult to accept that Northern Ireland had to make social and economic reforms. Craig led opposition to those proposals throughout the premierships of Terence O'Neill, James Chichester Clark and Brian Faulkner. Although he showed few intentions when he became the leader of the Unionist Vanguard movement, he showed public intention to form a Northern Ireland Executive in 1975 with the Social Democratic and Labour Party, along with the Alliance Party and Ulster Unionist Party. That is mainly overshadowed due to his early political beliefs and refusal to accept reform and change to Northern Irish society.