Кіріспе

Британдық композитор Бенджамин Франкель (31 қаңтар 1906 – 12 ақпан 1973) – британдық композитор. Оның ең белгілі шығармаларына бес скрипкалық квартет, сегіз симфония, скрипка және альтқа арналған концерттер кіреді. Ол 100-ден астам фильмге музыка жазғанымен және 1930 жылдары үлкен оркестрлер үшін аранжировка жасағанымен де танымал. Өмірінің соңғы 15 жылында Франкель өзінің 12 ноталық композиция стилін қалыптастырды, ол тоналдылықпен байланысын сақтап қалды.

Өмірбаян

Франкель 1906 жылғы 31 қаңтарда Лондонда поляк еврей ата-анасының ұлы ретінде дүниеге келді. Ол ерте жасынан скрипка ойнауды үйрене бастады, бұл оның ерекше дарынын көрсетті. 14 жасындағы фортепианодағы шеберлігі американдық пианист және педагог Виктор Бенхамның (1867-1936) назарын аударды, ол оның ата-анасын толық уақыт музыкалық білім алуға рұқсат беруге көндірді. 1922 жылы ол Германияда алты ай болды, содан кейін Лондонға оралды, онда Музыканттардың құрметті компаниясынан стипендия алып, алғашқы күрделі шығармаларын жазды, сонымен қатар джаз скрипкашысы, пианист және аранжировщик ретінде табыс тапты. Сол кезде Бен Франкель ретінде танымал болған оның джаз туындыларын Фред Элизальде тобының жазбаларында тыңдауға болады. Ол сондай-ақ Кэрролл Гиббонс пен Савой қонақүйінің оркестрінде скрипкада ойнады. 1930 жылдардың басында Франкель Лондонның бірнеше би тобымен жұмыс істеп, аранжировщик және музыкалық жетекші ретінде сұранысқа ие болды. Ол Генри Холлдың BBC Dance Orchestra үшін бірнеше танымал би ансамбльдеріне аранжировкалар жасады, олардың ішінде "Learn To Croon", "Don't Blame Me", "Weep No More My Baby", "April in Paris" және "In Town Tonight" бар. Ол театр мен кино музыкасы үшін көптеген аранжировкалар мен партитуралар жазды, бірақ 1944 жылы театр жұмысын тастады. Дегенмен, ол өмірінің соңына дейін киноға музыка жазуға қызығушылық танытып, 100-ден астам партитура жазды. Олардың ішінде "Жетінші парда" (1945), "Ақ костюмді адам" (1951), "Асық болудың маңызы" (1952), "Игуана түні" (1964) және "Балжа шайқасы" (1965), сондай-ақ алғашқы британдық (ішінара) сериалдық фильмге жазылған музыка – "Құрделмелі қасқыр" (1961) бар. 1941 жылдан 1952 жылға дейін Ұлыбритания Коммунистік партиясының мүшесі болды, бірақ Сланский ісіне наразылық білдіріп, мүшеліктен бас тартты. Соғыс кезінде және одан кейін Франкель дәстүрлі классикалық формадағы шығармалардың авторы ретінде кеңінен таныла бастады. Алғашқы назар аударған туындыларының бірі – 1942 жылғы соло скрипкаға арналған №1 соната, ол Австрияда туған скрипкашы және альтшы Макс Росталға арналған. Ростал 1944 жылы оның тұсаукесерлік жазбасын жасады. Ол Франкельдің ең танымал туындысы – "алты миллионның" (Холокост кезінде құрбан болған еврейлердің есімінен) еске алу үшін жазылған скрипка концертін орындады, ол 1951 жылғы Ұлыбритания фестиваліне тапсырыс берілген және 1970 және 1972 жылдары BBC радиосындағы хабарларда альт концертінің солисі болды. Франкельдің шығармашылығының негізгі бөлігі – сегіз симфония (1958 мен 1971 жылдар аралығында жазылған) және бес кылды квартет (1945 пен 1965 жылдар аралығында жазылған). Оның досы Ханс Келлер оның концерттік музыкасын қолдады және оның орындалуын ел ішінде және шетелде насихаттауға көп еңбек етті. 1955 жылы Франкель Эдвард Кларктың орнына Халықаралық қазіргі заманғы музыка қоғамының (ISCM) төрағасы болды. Сол жылы Кларк төраға болған кездегі белгілі бір шығындар туралы дау туды. Кларк Франкельді алаяқтық жасады деп айыптады. Франкель мұндай мәлімдеме жасаған жоқ екенін жоққа шығарды, бірақ соған қарамастан, егер ол осындай мәлімдеме жасаса, ол шындыққа сәйкес келер еді деді. Бұл Кларк үшін жамандау болды, ол Франкельді жоғары сотқа шағымдады, композиторлар Кристиан Дарнтон мен Бернард Стивенсті куәгерлер ретінде шақырды. Франкельдің жамандауы дәлелденбегенімен, қазылар алқасы Кларкты кез келген қылмыстан босатты және ол бұл оның адалдығын сақтағанын білдірді. Кларктың әйелі Элизабет Лютиенс Франкельді "композитор және бұрынғы әріптесі" деп атады. 1958 жылы ол Швейцарияның Локарно қаласына көшіп өтті. Бірінші некесінен екі ұл және бір қызы болды. Алайда, 1990 жылдардың ортасында неміс жазба компаниясы CPO (Classic Produktion Osnabrück, кейіннен JPC сатып алды) Франкельдің барлық шығармаларын жазу үшін Австралия радио корпорациясымен серіктестікке келісті. Бұл оның туындыларын бағалауға мүмкіндік берді. CPO барлық симфонияларды (дирижері Вернер Андреас Альберт) және барлық кылды квартеттерді (Nomos Quartet орындауында) жазды, ал 1998 жылы скрипка концерті, альт концерті және Serenata Concertante-нің әлемдік премьералық жазбаларын шығарды. Жазбалар қолжетімді болғаннан кейін, BBC Radio 3 оны 1996 және 2006 жылдары "Аптаның композиторы" деп таныстырды.