Кіріспе

Иранның вице-президенті 1989 жылдан 2001 жылға дейін, саясаткер

Хасан Эбрахим Хабиби (حسن حبیبی; 29 қаңтар 1937 – 31 қаңтар 2013) – ирандық саясаткер, заңгер, ғалым және 1989 жылдан 2001 жылға дейін президенттер Акбар Хашеми Рафсанджани мен Мұхаммед Хатами кезіндегі бірінші вице-президент. Сондай-ақ ол Мәдени революция жоғарғы кеңесінің мүшесі және 2004 жылдан 2013 жылы қайтыс болғанға дейін парсы тілі мен әдебиеті академиясының басшысы болды.

Ерте өмір және білім

Хабиби 1937 жылдың 29 қаңтарында дүниеге келген. Ол Францияда әлеуметтануды оқыды. Ол заң және әлеуметтану ғылымдарының докторы болған. Университет студенті кезінде ол Хомейнидің жерсіздікте жүрген кезінде онымен кездесті.

Мансап

Хабибиге аятолла Хомейни Парижге жер аударылған кезде Иранның болашақ конституциясын жазу жұмысы тапсырылды. Оның нұсқасы сынға ұшырағандықтан көп өзгертілді және соңғы мәтін 1979 жылдың қараша айындағы сайлау арқылы бекітілді. Ол Иран Ислам Республикасы Конституциясының алғашқы жобасын жасаған негізгі тұлғалардың бірі болды, ол кейін Конституция сарапшыларының сайланған ассамблеясына талқылау үшін жіберілді. Ассамблея бастапқы жобаға маңызды өзгерістер енгізді, мысалы, Хомейнидің ислам ғалымдарының басшылығы тұжырымдамасына негізделген «Ислам Республикасының басшысы» деген жаңа лауазымды құрды, бұл дін қызметкерлеріне дерлік шексіз билік берді. Өзгертілген нұсқа 1979 жылы халықтың референдумында мақұлданды. 1980 жылғы президенттік сайлауда Хабиби өзінің кандидатурасын ұсынды, бірақ Банисадрдың жетпіс пайызына қарсы он пайыз ғана дауыс жинады. Хабибиге сайлау процесінде Мохаммад Бехешти қолдау көрсетті. Хабиби премьер-министр Мусави үкіметінде әділет министрі болды. Ол 1989 жылдан 2001 жылға дейін, президент Рафсанджанидің кезінде сегіз жыл және президент Хатаминың кезінде төрт жыл Иранның бірінші вице-президенті қызметін атқарды. Хатаминың екінші мерзімінде оның орнын Мохаммад Реза Ареф басты. Ол сонымен қатар Парсы тілі мен әдебиеті академиясының төрағасы және Сақтану кеңесінің мүшесі болды. Қоштасу рәсіміне президент Ахмадинежадты қоса алғанда, Иранның жетекші саяси тұлғалары қатысты.

Саяси бағыты

Хабиби 1960-шы жылдары Еуропадағы Ұлттық фронт басылымдарының директоры болды. Осы лауазымда ол партияның студенттік қанатының органы – "Пайам-ы Данешжу" журналын басып шығару және таратуға қатысты. Хабиби Иран революциясынан кейін Ислам Республикалық партиясына өткенге дейін Иран Азаттық қозғалысының мүшесі болды.