Кіріспе

Дудинка (Дуди́нка; Ненец: Тут'ын, Tutꜧyn) – Енисей өзенінің жағасында орналасқан қала және Ресейдің Красноярск өлкесінің Таймырский Долгано-Ненец ауданының әкімшілік орталығы. Бұрын Таймыр автономиялық округінің әкімшілік орталығы болған, ол 2007 жылдың 1 қаңтарында Красноярск өлкесіне біріктірілді. Халық саны:

Тарих

Ол 1667 жылы Мангазеямен байланысты қысқы елді мекен ретінде негізі салынған. 1930 жылы Таймыр Долған-Ненец ұлттық округінің әкімшілік орталығы деп белгіленді. 1935 жылы полярлық саяхатшы Отто Шмидт осы елді мекенді қалаға дейін кеңейтуді ұсынды. 1937 жылға қарай порттық инфрақұрылым мен Норильскке дейінгі темір жол құрылысы аяқталды. 1951 жылы қала статусы берілді.

Әкімшілік және муниципалдық мәртебе

Әкімшілік-аумақтық бөлініс жүйесінде Дудинка Таймыр Долгано-Ненец ауданының әкімшілік орталығы есебінде қызмет етеді. Әкімшілік бірлік ретінде, ол бес ауылдық елді мекенмен бірге Таймыр Долгано-Ненец ауданы құрамына Дудинка аудандық қаласы ретінде кіреді.

Экономика

Дудинка Норильск темір жолы арқылы Норильск тау-кен және балқыту зауытына жүк тасымалдайды, сондай-ақ түсті металдарды, көмір мен кенді де тасымалдайды. 1969 жылы Мессояхка-Дудинка-Норильск табиғи газ құбыры салынды. Дудинкада Енисейдің төменгі ағысында орналасқан бірегей Арктикалық порт бар, ол теңіз және өзен кемелеріне қолжетімді. Кеме қатынасы маусымында, маусымның ортасынан қазанға дейін, порт Красноярск қаласынан (Енисей бойымен шамамен 2000 км) теңіз және өзен кемелерін қабылдай алады. Осы кезеңде "құрлықтан" жаңа азық-түлік пен қажетті тауарлар Дудинкаға, одан кейін Норильскіге жеткізіледі. Теңізде қатынас мүмкін болғаннан кейін көшелерде жеміс-көкөніс сату орындары ашылып, азық-түлік дүкендеріндегі бағалар күрт төмендейді. Енисей мұзбен жабылған кезде Дудинка Солтүстік теңіз жолымен жүретін мұзға төзімді кемелерді қабылдайды және жібереді. Олар Норильск тау-кен металлургия комбинатының өнімдерін алып кетеді және өнеркәсіптік кәсіпорындардың жұмысы үшін қажетті отын мен шикізат әкеледі. Порт жыл бойы, көктемгі су тасқыны кезіндегі бірнеше аптадан басқа, күнделікті жұмыс істейді. Әлемде осындай қиындыққа тап болған басқа порт жоқ. Мамыр айының соңында Енисейде мұздың қалың қабаттары бұзыла бастағанда, крандар порттан арнайы сақтау алаңдарына көшіріліп, су тасқыны аяқталғанға дейін сонда қалады. Барлық ірі жүктер тек су арқылы жеткізіледі. Қалаға Дудинка әуежайы қызмет көрсетеді.

Инфрақұрылым

Дудинка маңында бұрын ЧАЙКА радионавигациялық жүйесінде қолданылған биік радио мачтасы орналасқан. Бұл жерге тірелген, ромб тәрізді тор антеннасы бар мачта.

Климат

Арктикалық шеңберден екі градусқа жуық солтүстікке орналасқан Дудинкада, қысқа, ыстыққа жақын жаз бен суық қыстармен субарктикалық климат (Кёппен климаттық жіктелімі Dfc) басым. Мамыр айындағы орташа ең жоғары температура да мұздың төменінде болады, ал қысқа жаз маусымның ортасында басталып, бар болғаны 2 айға созылады. Жауын-шашын орташа деңгейде, жазда көбінесе жаңбыр, ал жылдың қалған уақытында қар түседі.

Спорт және ойын-сауық

Таймыр мұз аренасы – Дудинка қаласында салынып аяқталған мұз хоккейі, мәнерлеп сырғанау және керлинг бойынша жаңа нысан. Бұл әлемдегі ең солтүстік мұз аренасы, ол жоғары деңгейдегі халықаралық жарыстарды өткізуге лайықты. Аренаның көрермендерге арналған орын саны – 350. 2017 жылғы CCT Арктика кубогы 2017 жылдың 18-22 мамырында Дудинка қаласындағы Таймыр мұз аренасында өтті. Бұл Солтүстік поляр шеңберінен тыс аймақта әйелдер командалары арасында өткен тұңғыш халықаралық керлинг турнирі. Іс-шараға 69-шы параллельде орналасқан солтүстік елдерден келген ең күшті сегіз команда қатысты. Қатысушы командалардың арасында Ресей ұлттық құрамасы, Красноярск құрамасы, Канада құрамасы, АҚШ құрамасы, Финляндия құрамасы болды. Ұйымдастыру комитетінің шақыру қағазы Швейцария құрамасына берілді. 2017 жылдан бері Дудинка қаласы жыл сайын халықаралық Арктикалық керлинг кубогы турниріне табан тірейтін орынға айналды. Бұл турнирдің сынақ шарасы – 2016 жылғы TAYMYR CURLING CUP. Ерлер командалары арасында Арктика шеңберінен тыс жерде өткен тұңғыш керлинг турнирі 2016 жылдың 26-30 мамырында Дудинка қаласында өтті. Турнир Арктикалық керлинг кубогының сынақ ретінде өткізілді. Бұл жарысқа Ресейдің ең күшті алты командасы қатысты. 2018 жылы Дудинка қаласы халықаралық Арктикалық керлинг кубогының финалдық турында қабылдады. 10 ең күшті команда, олардың үшеуі ресейлік, аралас жұптасып бақ сынасты. Мария Комарова мен Даниил Горяхов осы турнирде қола медальдар жеңіп алды.