Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грек мифологиясындағы Амазонка патшайымы
Queen of the Amazons in Greek mythology
Грек мифологиясында Гиполита, немесе Гиполита Амазонкалардың патшайымы, Антиопа мен Меланиппаның қарындасы. Ол әкесі Арес берген зостерді киеді, грек тілінде "соғыс белбеуі" деген мағына беретін сөз, бұл атау "Илиадада" және басқа да жерлерде кездеседі. Кейбір аудармаларда "белдік" деп те аударады. Гиполита Геракл мен Тесей туралы мифтерде маңызды рөл атқарады. Ол туралы айтылатын мифтер соншалықты әртүрлі, олар әртүрлі әйелдер туралы болуы мүмкін деген пікір бар. Гиполита есімі "аттарды босатушы" деп аударылады, себебі ол грек тілінің "ат" және "босату" деген екі түбірінен шыққан.
In Greek mythology, Hippolyta, or Hippolyte queen of the Amazons, and a sister of Antiope and Melanippe. She wore her father Ares' zoster, the Greek word found in the Iliad and elsewhere meaning "war belt". Some English translations prefer "girdle". Hippolyta figures prominently in the myths of both Heracles and Theseus. The myths about her are so varied it is thought that they may be about different women. The name Hippolyta translates as "she who unleashes the horses", deriving from two Greek roots meaning "horse" and "let loose".
Гераклдің тоғызыншы еңбегі
Геракл мифінде Гипполитаның белбеуі (ζωστὴρ Ἱππολύτης, zōstḗr Hippolytēs) оның тоғызыншы еңбегінің нысаны болды. Ол Евристей патшасының қызы Адмет үшін оны әкелуге жіберілді. Мифтің көптеген нұсқалары Гипполита Гераклға настолько әсерленгендіктен, оған белбеуді қарсылықсыз бергенін көрсетеді, мүмкін оның кемесіне келгенде. Аполлодордың мәлімдеуінше, құдай Гера амазонка кейпінде пайда болып, Геракл мен оның серіктері олардың патшайымын ұрлап кетіп жатыр деген қауесет таратып, амазонкаларды шабуылға итермеледі. Содан кейін Геракл Гипполитаны өлтіріп, белбеуін тартып алып, шабуылдаушыларды жеңіп, кетеді.
In the myth of Heracles, Hippolyta's belt (ζωστὴρ Ἱππολύτης, zōstḗr Hippolytēs) was the object of his ninth labour. He was sent to retrieve it for Admete, the daughter of King Eurystheus. Most versions of the myth indicate that Hippolyta was so impressed with Heracles that she gave him the belt without argument, perhaps while visiting him on his ship. Then, according to Apollodorus, the goddess Hera, making herself appear as one of the Amazons, spread a rumour among them that Heracles and his crew were abducting their queen, so the Amazons attacked the ship. In the fray that followed, Heracles slew Hippolyta, stripped her of the belt, fought off the attackers, and sailed away.
Тесейдің оқиғасы
Тесей аңызында батыр Гераклдің жорығына қосылды немесе кейін жеке жорыққа шықты, содан кейін Гипполитамен кездесті. Кейбір нұсқаларда ол оны басып алды, ал кейбіреулерінде Геракл оны басып алып, олжа ретінде Тесейге берді, ал басқалары ол Тесейге ғашық болып, амазонкаларға сатқындық жасап, онымен кетті. Қалай болғанда да, оны Афинаға алып барып, Тесейге үйлендірді. Кейбір баяндамаларда, қалған амазонкалар үйлену тойына ашуланып, Афинаға шабуыл жасады. Бұл Аттика соғысы болды, онда олар Тесей немесе Геракл басқаратын афиналық әскерлерден жеңілді. Басқа баяндамаларда Тесей кейін Гипполитаны тастап, Федраға үйленді. Сондықтан Гипполита амазонкаларды жинап, үйлену тойына шабуыл жасады. Қорғаушылар шабуылшыларға есіктерді жапқанда, Гипполита қаза тапты, Тесей оны шайқаста тікелей өлтірді, Тесеймен бірге шайқасқан кезде басқа амазонка, Молпадия, оны қате өлтірді, немесе осы шайқаста немесе басқа оқиғада оның қарындасы Пентхесилея оны қате өлтірді. Бұл кісі өлтірушіге өз кезегінде Тесей немесе Ахилл қол жұмсады. Кейбір аңыздарда Тесей жағымды жарықтандырылған, Гипполита Федрамен үйленбес бұрын қайтыс болды және бұл шайқас болған жоқ делінеді. Баяндамаларды одан әрі қиындата түсетіні, бірнеше ежелгі авторлар бұл амазонканың Гипполита емес, оның қарындасы Антиопа, Меланиппе немесе Глауке болғанын айтады. Сонымен қатар, Геракл Гипполитаны басып алып, өлтірген, ал Тесей Стенолус пен Теламонның көмегімен Антиопаны басып алып, үйленген оқиғалардың біріктірілген нұсқалары бар. Сондай-ақ, Гипполита немесе Антиопа кейін Тесейден Афиналық Гипполитті дүниеге келтіргені туралы әңгімелер де бар.
In the myth of Theseus, the hero joined Heracles in his expedition or went on a separate expedition later, and was the one who had the encounter with Hippolyta. Some versions say he abducted her, some that Heracles did the abducting but gave her to Theseus as spoils, and others say that she fell in love with Theseus and betrayed the Amazons by willingly leaving with him. In any case, she was taken to Athens where she was wed to Theseus. In some renditions, the other Amazons became enraged at the marriage and attacked Athens. This was the Attic War, in which they were defeated by Athenian forces under Theseus or Heracles. In other renditions, Theseus later put Hippolyta aside to marry Phaedra. So Hippolyta rallied her Amazons to attack the wedding ceremony. When the defenders closed the doors on the attackers, either Hippolyta was killed, Theseus directly killed her in the fight, she was accidentally killed by another Amazon, Molpadia, while fighting by Theseus' side, or was accidentally killed by her sister Penthesilea during this battle or in a separate incident. This killer was in turn slain by Theseus or Achilles. Some stories paint Theseus in a more favorable light, saying that Hippolyta was dead before he and Phaedra were wed, and this battle did not occur. Further complicating the narratives, several ancient writers say the Amazon in question was not Hippolyta at all, but her sister Antiope, Melanippe, or Glauce. Moreover, there are combined versions of the tale in which Heracles abducts and kills Hippolyta while Theseus, assisted by Sthenelus and Telamon, abducts and marries Antiope. There are also stories that Hippolyta or Antiope later bore Theseus a son, Hippolytus of Athens.
Шекспирдің кейіпкері
Уильям Шекспирдің "Жазғы түнгі арманы" пьесасында Гипполита Афина герцогы Тесейге күйеуге шығуға міндетті. Бірінші актінің бірінші көрінісінде олар төрт күн ішінде жаңа айда өтетін тойлары туралы әңгімелеседі (I. i.2). Тесей Гипполитаға, өзі оны "қылышымен бағындырғанын" айтса да, оны "салтанатпен, жеңіспен және қуанышпен" үйлендіретінін және тойға дейін жалғасатын той бастауға уәде береді (I. i.19). "Жазғы түнгі арманында" Гипполитаның (сондай-ақ Тесейдің) мінезі, Шекспирдің пьесаларында кездесетін көптеген басқа мифологиялық-тарихи кейіпкерлер сияқты, Плутархтың "Параллель өмірлер" еңбегіндегі ежелгі биографиялық мәліметтерге негізделген. Плутархтың "Тесейдің өмірі" атты еңбегінде айтылғандай, Афина мен амазонкалар арасындағы төрт айлық соғысты бейбіт келісіммен аяқтаған Гипполита болды, нәтижесінде Тесей мен Гипполитаның некесі қиылды. "Жазғы түнгі арманында" Гипполита мен Тесейдің бейнесі драматургтің туындысы болып көрінеді. Гипполита кейіпкері Шекспир мен Джон Флетчердің бірлесіп жазған "Екі асыл туыс" пьесасында да кездеседі.
In William Shakespeare's A Midsummer Night's Dream, Hippolyta is engaged to Theseus, the duke of Athens. In Act I, Scene 1 she and he discuss their fast approaching wedding, which will take place under the new moon in four days (I. i.2). Theseus declares to Hippolyta that, although he "wooed her with his sword," he will wed her "with pomp, with triumph, and with revelling" and promises to begin a celebration that will continue until the wedding (I. i.19). The characterization of Hippolyta in A Midsummer Night's Dream (as well as that of Theseus), like many other mytho historical characters found in Shakespeare's plays, is based on ancient biographical accounts found in Plutarch's work Parallel Lives. In The Life of Theseus, according to Plutarch, it was Hippolyta who concluded a four month long war between Athens and the Amazons with a peace treaty, resulting in the marriage between Theseus and Hippolyta. The representation of Hippolyta and Theseus in A Midsummer Night's Dream appears to be the playwright's invention. The character Hippolyta appears in The Two Noble Kinsmen, a play co written by Shakespeare and John Fletcher.