Кіріспе

Шотландия шекарасындағы Твид өзенінің жағалауындағы Дрибургке жақын орналасқан бұрынғы монастырь 1150 жылдың 10 қарашасында (Мартинмас) Шотландияның констеблі Хью де Морвилл мен Нортумберлендтегі Альнуик абаттығының премонтратанттық канондары арасындағы келісім бойынша атаулы түрде құрылды. Канондардың алғашқы абысы Роджермен бірге келуі 1152 жылдың 13 желтоқсанында болды. 1322 жылы ағылшын әскерлері оны өртеп жіберді, содан кейін ол қалпына келтірілді, бірақ 1385 жылы Ричард II оны қайтадан өртеп жіберді, алайда ол он бесінші ғасырда гүлденді. Соңында 1544 жылы қиратылды, Шотландия реформациясына дейін қысқа ғана уақытқа дейін сақталды, содан кейін Шотландия королі VI Джеймс оны Мар графына берді. Қазір бұл белгіленген ескерткіш және айналасындағы ландшафт Шотландиядағы бақтар мен жоспарланған ландшафттар тізіміне енгізілген. 1786 жылы Дэвид Эрскин, Буканның 11-ші графы осы жерді сатып алды. Сэр Уолтер Скотт пен Дуглас Хейг оның жерінде жерленген. Олардың қабірлері мен ескерткіштері, сондай-ақ басқа да ескерткіштер жиынтығы "А" санатындағы тізімдегі нысан болып табылады.

Премонстратеандықтар

Премонстрациялық орденді Ксантен соборында канон болған Ксантендік әулие Норберт құрды. Әріптес канондарының өмір салтынан наразы болған ол Рейн аймақтарын тастап, Францияның солтүстігіндегі Лаон епархиясына кетті, онда реформатор епископ Бартоломей өзінің епархиясын апостолдыққа жақындастырып жатқан еді. Бартоломей Норбертті 1120 жылы Айндегі Преммонтреде каноникалық орден құруға көндірді. Орден Августиндік үлгіде болғанымен, канондар қара емес, ақ киім киеді. Олар қатаң монах өмірін өмір сүрді, бірақ монастырь қабырғасының сыртындағы адамдарға уағыз айту және оқыту міндеті болды. Премонстрациялықтар цистерциандардың көптеген әдістерін қабылдады, соның ішінде жерді басқару және коммуналардағы еңбекке көп күш жұмыстарын жүзеге асыру үшін мирян бауырларды пайдалану.

Аббатшылықтар үлестері

Жақын жердегі Мелроуз аббаттығындағы жағдайдан өзгеше, Хью де Морвилл өте бай дворян болғанымен, Дрибургты монарх сияқты кең ауқымда жабдықтауға мүкіндік алмады. Дегенмен, Шотландия королі Дэвид I монастырға жақсы қарым-қатынас жасаған сияқты көрінеді; бір жарғыда де Морвиллдің әйелі Беатрис де Бошамптан алынған түрлі сыйлықтарды растағаны және аббатқа құрылыс жұмыстары үшін өз ормандарынан ағаш алуға рұқсат бергені жазылған. Хью Дрибург жерін, оның ішінде ормандарды, шабындықтарды және суларды; Бервик балық аулауын; Лаудердейл және Асбидегі Вестморленд иелігіндегі Мертон және Чаннелкирк шіркеулерін жерлерімен бірге; Салтон және Лаудер диірмендерінен түскен табысты берді. Беатрис Нортгемптонширдегі Бозет шіркеуінен түскен кірісті аббатқа, сондай-ақ кейіннен сыйға беру үшін ғана Роксбургтегі жерді сатып алды. Шамамен 1162 жылы Хью, сол заманғы басқа да ірі дәулеттілер сияқты, дүниелік істерден қол үзді және аббат шіркеуіне кіріп, канондардың киім-кешегін киді. Ол үлкен ұлы Ричардқа Шотландиядағы кең байлықтарын, ал кіші ұлы Хьюға Англиядағы байлықтарын сыйлады. Ағасы Хью сол жылы Дрибург аббаттығында қайтыс болды. Хью қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы Ричард аббаттың қамқоршысы болды. Бірақ шамамен 1170 жылы ол Лаудердегі қамалына жақын жерде Сент-Леонард ауруханасын, ал 1169 мен 1187 жылдар арасында Каннингхэм иелігіндегі Килвиннинг аббаттығын құрды. Килвиннинг аббаттығы зор масштабта салынғанымен, жеткіліксіз жабдықталды, сондықтан Ричард оның құрылысы мен күтімін қаржыландырудың бір бөлігін Лаудердейлдегі иеліктерінен қамтамасыз етті; шындығында, Килвиннинг пен Дрибург арасында Лаудер шіркеуінен алынатын ондықтан туындаған ұзақ дау болды. Ричард де Морвиллдің осы екінші монастырды құруы екі мекеменің де салыстырмалы кедейлікте қалуын қамтамасыз етті.

Қыздар үйлері

Дрибург аббаттығы, осы қаржы тапшылығына қарамастан, канондар санын арттыру үшін жаңадан келгендердің үздіксіз ағынын тартуға қол жеткізді, сондықтан 12-ғасырдың соңғы жылдары аббаттық адамдармен толып, колониялар құру қажет болды. Джон де Курси, Ульстер графы, Каррикфергуста және Друмкроста колониялар құрды, бірақ олар ұзақ мерзімде дамымады және бұл, аналық монастырдағы кез келген мәселелерге қарағанда, 13-ғасырдағы Ульстердегі үнемі болатын саяси дүрбелеңдерге байланысты болды. Осы кезеңде монастырь жер иелігі және ондық кірістерге қатысты бірқатар сот процестеріне тартылды, нәтижесінде 1221 жылдың сәуір айында Папаның легаты Дрибургте мәселені шешу үшін біраз уақыт өткізуге мәжбүр болды. Құрылыс жұмыстары созылды және 1240 жылдарға дейін жалғасты. Қарыздар үнемі өсіп, Дэвид де Бернхэм, Сент-Эндрюс епископы, 1242 жылдың 21 сәуірінде Аббат Иоаннға өз канондарын қолдаушы шіркеулерге викарийлер етіп тағайындауға рұқсат берді, себебі олар монастырь құрылысы және басқа да түрлі қажеттіліктерге байланысты ауыр қарыздармен жүктелген. Папа Иннокентий IV 1246 жылы аббаттықтың қадірлену күнінде, қонақтарды тарту үшін қырық күндік кешірім жариялады, олардың қайырымдылық жасауы үміт етілді. Бұдан өзге, ол монастырь кірісін азайтуы мүмкін зейнетақылар мен жәрдемақыларды жасау талаптарын тоқтатып, ең бастысы, монастырьды, оның мүлкін және канондарды заңдық қудалаудан қорғады. Аббат Иоанн тиімсіз қаржылық басқаруға кінәланды және отставкаға кетуге мәжбүр болды. 1255 жылдың 13 қаңтарында Папа Александр IV Сент-Эндрюс епискобына (сол кезде бос лауазым) және Джедбург аббаты Николас де Прендерлатке хат жазып, аббаттың кірісінің көп бөлігін қарыздарды өтеуге жұмсауды талап етті, ал күнделікті шығындарға тек қана ең төменгі деңгейдегі кіріс қалдырылуы керек еді. Аббаттың қаржылық жағдайы келесі қырық жылға жуық уақыт ішінде салыстырмалы тұрақтылық кезеңінде жақсара түсті. Алайда, бұл жақсару тек салыстырмалы болды; Дрибургтың көрші монастырьлары, олардың әлдеқайда кең жайылымдары, әлдеқайда үлкен кіріс көзіне ие болды.

Қамқоршылықты өзгерту

Хью де Морвилль әулеті 1196 жылы оның немересі Вильгельмнің қайтысымен тоқтатылып, оның иеліктері Вильгельмнің әпкесі Хеленге көшті, оның күйеуі Галлоуэй лорды Лохлан болды. Галлоуэйдің жартылай тәуелсіз лордтары де Морвилльдерден әлдеқайда бай болғанмен, олардың барлық тәуелділіктеріне үлкен қаржы жұмсауға мүмкіндігі болмады. Локлан Галлоуэйдегі төрт діни орынға демеушілік жасады, оның ішінде оның өзінің Гленлюс аббаттығының цистерциандық мекемесі, сондай-ақ Эдинбургтегі Холируд аббаттығы, Холмкултрамның кумбриандық аббаттығы және Сент-Бис монастырымен байланысты болды. Дрибург, Галлоуэй лордтарының жомарттығын іздеген көптеген орындардың бірі ретінде, 1234 жылы Галлоуэй лордтарының соңғысы Алан қайтыс болғанда, тағы бір соққыға ұшырады. Оның мүлігі үш қызы мен олардың күйеулері арасында бөлінуге тиіс болды. Бұрын де Морвилльдерге тиесілі болған жерлер тағы да бөлінді және 1250 жылдары Галлоуэйдің Хеленасы күйеуі Роджер де Куинси, Винчестер графы, және Галлоуэйдің Дерворгилласы күйеуі Джон I де Баллиол, Барнард замкісі мен Гейнфорд лордымен бірге иеленді. Деворгилланың басты мәселесі – Sweetheart Abbey-дегі оның жеке негізі болғанмен, ол 1281 жылы Англиядағы жерлерін өзінің ұлы Джон Баллиолға, болашақ патшаға беру үшін Дрибургке келді. Баллиол 1292 жылы Сент-Эндрюс күні Шотландия тағына отырды, бірақ оның билігі қысқа болды және ол 1296 жылы шілдеде шотландтардың Бервик пен Дунбардағы жеңілістерінен кейін Англия королі Эдуард I-нің қолынан бас тартты. Бұл шекаралық аймақтардағы ұзақ тұрақтылықтың аяқталуын білдірді.

Шотландияның тәуелсіздік соғыстары

Дрибург, Джедбург, Мелроуз және Келсо абаттарының барлығы 1296 жылғы 28 тамызда Эдуард I-ге мойынсұнды, бұл оқиға кейіннен Ragman Rolls деп аталды. Сондықтан, 2 қыркүйекте Эдуард Дрибург абаттығына тиесілі жерлерді қалпына келтіруге бұйрық берді. Осы кезден бастап 1316 жылға дейін абат туралы ақпараттар өте аз, алайда, ағылшын басқыншы күштерінің ірілерінің бірі – сэр Генри де Перси 1310 жылы өзінің және оның сүйегінің Дрибургке орналасқаны белгілі. Абаттық Баллиол әулетімен байланысты болғанмен, ол Брюс монархиясына қатысты қарсы тұрды. Абат пен канондар 1316 жылғы 21 қазанға дейін Робертті өздерінің патшасы деп мойындамағандары үшін екеуін де қуды. Англияның риза патшасы Эдуард II оларды Бервик абаттығының жалдамалы және балық шаруашылығымен сыйлады. Роберттің Дрибургтің демеушісі болғанына дәлел жоқ. Алайда, ол 1316 жылғы шілдеде Нортумберлендке шабуыл жасағанда абатты база ретінде пайдаланды. 1322 жылғы шілдеде Брюстің шабуылына жауап ретінде Англияның Эдуард II тамызда әскерін солтүстікке аттандырды, бірақ Эдинбургқа ғана жетті. Ағылшын әскері Лаудердейл арқылы кері шегінді, Мелроуз және Дрибург абаттарын тонап, өртеп жіберді. Мелроуз абаттығының қайта құрылуын Роберт жомарттықпен қамтамасыз етті, ал Дрибургтің қажеттіліктері назардан тыс қалған сияқты. Брюстің Дрибург канондарына неге соншалықты жомарт болмағаны белгісіз. Мелроуз Роберттен 2000 фунт стерлинг алды, ал Дрибург жылына 20 шиллингтік жалға алу туралы растауды алды. Шотландияның 6-шы жоғары басқарушысы Уолтер Стюарт, сондай-ақ Брюстің күйеу баласы, абаттыққа жанашырлық танытып, оған Макстон шіркеуінен және оның жерлерінен өз құқықтарын берді, сондай-ақ өзіне тиесілі жерлерді де берді. 1326 жылы Глазго епискобы Джон де Линдсей шіркеудің абаттыққа тиесілігін растады және канондарға оның айтарлықтай кірісін қайта құру процесін қаржыландыруға жұмсауға рұқсат берді. Брюстің інісі, сэр Эндрю Мюррей, король Дэвид II-нің жер аударылуы кезінде Шотландияның сақшысы болған, сонымен қатар Смайлхолм жерлерінде иеліктері болған болуы мүмкін. Бұған кішігірім донорлардың сыйлықтары да қосылды, мысалы, Марш графы Патрик де Дунбар бірнеше иеліктерді берді, ал сэр Уильям Абернети Салтон жерлерін берді, ал басқа да кішігірім ақсүйектер қосымша жерлерді қосты. Роберт Брюс 1329 жылғы маусымда қайтыс болды, ал 1332 жылғы тамызда Эдвард Баллиол, құлатылған король Джонның ұлы, мұрагерліктерінен айырылған шотланд жер иелері ұсынған әскермен Шотландияға оралды және Перт маңындағы Дюплин-Мур шайқасында шотланд әскерін жеңіп, өзін шотланд королі етіп жариялады. Желтоқсан айында Баллиолға Галлоуэйдегі Аннан қалашығында Джон Рэндольф, Морейдің 3-конты және сэр Арчибальд Дуглас шабуыл жасады, ол Англияға қашуға мәжбүр болды. Дрибург қайтадан ағылшын билігіне көшті. Алайда, бұл абаттыққа кері әсер етпеді. Роксбургтің жаңа шерифі және Роксбург қамалының күзетшісі сэр Уильям де Фелтон абаттыққа Роксбургтегі маңызды жерді сатып алып, берді. 1334 жылы Баллиол қорғаныш үшін Бервикке мәжбүр болды, ал ағылшындар лотиандықтардағы билігін баяу жоғалтып, тек гарнизондық орталықтарда ғана билікті сақтап қалды. Сөйтіп, 1335 жылғы шілде айының ортасында Эдуард III әскерін Глазгоға аттандырды, онда ол Баллиолмен және оның әскерімен кездесті, олар бірге Пертке қарай өрлеп кетті. Қазан айында Эдуард Дрибург абаттығына көшіп барды, онда шотландтар оған берілу шарттарын ұсынады деп күтті, бірақ бұл болмады. Дэвид II 1342 жылы Франциядан оралды, ал Эдуард III иеленген жерлердің көп бөлігі Шотландияның бақылауына қайтарылды, сондықтан 1346 жылға қарай Роксбург графтығы мен Бервик графтығының батыс бөліктері Брюс партиясының бақылауында болды. Канондарға қамқорлықты шотланд ақсүйектері тағы да көрсетті, мысалы, сэр Джон Максвелл шығыс Лотиандағы Пенкайтленд шіркеуінен түскен кірісті берді. Шотланд иелігі тағы да өзгерді, өйткені Дэвид Невилл шайқасында тұтқындалды, ал ағылшын гарнизоны Роксбургтегі басшылықты иеленді, Твиддейлдің орталық жерлерін және Тевиотдейлдің барлық бөлігін Англияның бақылауына қайтадан берді, және ол жиырма жылдан астам уақыт бойы солай болды. 1356 жылғы 20 қаңтарда Дрибург абысы Эндрю Мелроуз, Джедбург және Келсо абыстарымен бірге Эдвард Баллиолдың отставкаға кетуіне куә болды. 1356 жылғы қыркүйекте ағылшындар француздарды жеңгенімен, Шотландия континенттік одақтасын жоғалтып, Дэвид II-ні босату үшін келіссөздерге қайтадан мәжбүр болды. Шотланд королінің босатылуы туралы шарт 1357 жылғы 3 қазан күні келісілді, ал төрт күннен кейін Дэвид Шотландияға оралды. Шарт бойынша, 10 жыл ішінде Англияға 100 000 марка төленуі керек еді, ал Англия кепіл ақшасы толығымен төленгенше басып алған жерлерін сақтап қалуы керек еді.

Шекараны бөлу

1357 жылы Давид II-нің барымтадан босатылуы белгілі бір шарттармен болды, олардың бірі – Эдуардтың елдің оңтүстік-шығысындағы жерлерді өз бақылауында ұстауы еді; осылайша Дрибург және басқа шекаралық аббатханалар ағылшын билігінде қалды. Давид аббатханаларға шотланд иеліктерін сақтап қалуға рұқсат берді және канондар мен монахтардың олардан түсетін кіріске қол жеткізуіне кедергі келтірмеді. Дрибургтің мұрағаттары сол кезде жоғалып кеткендіктен, Дрибургтің жағдайы Мелроуз жазбалары арқылы ғана анықталады. Жүн экспорты және одан түсетін кеден бажы Дэвид үшін маңызды болғандықтан, көп мөлшерде жүн өндіретін шекаралық аббатханалар шотланд порттарын пайдалануға ынталандырылды, бұл Эдуардтың Бервик портына зиян келтірді. Ол жолда Дрибург, Мелроуз және Ньюбатлді тонауға бұйрық берді. 1385 жылдың тамыз айында Ричард Ньюбатл орманында болғанда, Тевиотдейлдегі шотландтардың жағына қайтқандарға қарсы жаза шараларын қолданды.

Бұрылыс нүктесі

Дрибургке келтірілген залал зор болды және ықпалды дворяндар оны қайта жаңғыртуда маңызды рөл атқарған сияқты. 1380-ші жылдардың аясында Роберт Стюарт, Файф графы, Арчибальд Дуглас, Дугластың үшінші графы және Уолтер Трейл, Сент-Эндрюс епископы, осы апаттан шығу үшін аббаттыққа көмектесуде белсенділік танытқан. Король Роберт III, 1391 жылдың 9 наурызындағы жарғысында, 1385 жылы Ричард II жойған Оңтүстік Бервик цистерциандық монахшаларының мол мүліктерін канондарға берді. Қара Дугластар әулеті де қолдауын жалғастырды, шамамен 1420 жылы Арчибальд, Дугластың төртінші графы, Дрибургке Смайлхолм приход шіркеуінің мүліктерінен түскен кірісті сыйлады. Бесінші граф Смайлхолм жәрдемақысын сақтап, 1429 жылы Пападан Лаудер және Смайлхолмдағы Сент-Леонард шөлмек ауруханаларын қосып, оны ресми растауын өтінді. 1443 жылы аббат тағы бір қайғыға ұшырады – өрт салдарынан қирады, бұл жағдай кездейсоқ болғанмен, он сегіз жыл өткен соң, 1461 жылы аббат Папа Пий II-ден қорғау сұрады, бұл канондардың жөндеу жұмыстарын қаржыландыруда қиындыққа тап болғанын көрсетеді.

Соңғы ғасыр

Аббатхана 1420 жылы Олбани герцогы Роберт Стюарт қайтыс болғанда оның қамқорлығын жоғалтты, ал 1455 жылы Қара Дугластардың жерлері тәркіленген кезде олар Джеймс Дуглас, 9-шы граф Дуглас сияқты маңызды демеушісі мен қорғаушысын жоғалтты. Алайда, монастырь жерлерін бөліп алу оның басшылығы кезінде басталды. 15-шы ғасырдың қалған бөлігінде аббаттыққа талас, жергілікті канондар мен сырттан келгендер арасындағы күрес, қуғын-сүргін, папаның бас тартуы немесе патшалықтың араласуы сипатталды.

Ессіз иістер

Дрибург аббаттығының қираған орындарында Майлы Ерін деп аталатын мейірімді рух тұрады деген әңгіме бар. 1745 жылғы Якобит көтерілісінде жарына қапаланған әйел қираған аббатта тұрып, темір етік киген кішкентай адам – Майлы Ерін оның ұясын жинап қоятынын айтқан.

Туризм

Бұл аббатхана Шотландиядағы Borders Abbeys Way жолы арқылы өтетін тағы бес аббатхана мен тарихи орындардың құрамына кіреді.