Уэмсс Бэй: Шотландияның теңіз жағасындағы ауылы

Кіріспе

Уэмисс Бэй (/w//iː//m//z// /'/b//eɪ/ audio=Wemyss Bay pronunciation.ogg/) – Шотландияның батыс-орталық Төмендіктеріндегі Инверклидте Клайд фиордының жағалауындағы ауыл. Ол Ренфруширдің дәстүрлі графтығында орналасқан. Солтүстік Айрширдегі Скельморлиге іргелес. Қала мен ауылдар әрқашан бөлек графтықтарда болған, оларды Келли Берн бөліп тұрады. Уэмисс Бэй – Бут аралындағы Ротесейге қатынайтын паромдардың порты. Аралдан келген жолаушылар Глазгоға пойызбен жете алады, ол қаладағы Уэмисс Бэй теміржол станциясында аяқталады, бұл станция архитектуралық ерекшеліктерімен танымал және Шотландиядағы ең әдемі теміржол құрылыстарының бірі саналады. Порт өте ашық болғандықтан, қатты желде паромдар Гурокке дейін өзен бойымен жүзуге мәжбүр.

Топография

Бұл жердегі жағалау, Фрит өзенінің көп бөлігіндегідей, жағалаудан шамалы алысқа қарай төбелермен шектелген. Бұл төбелер кейде көлбеу болып көтеріледі, ал кейде тік жартастарға айналады, олардан әдемі әрі алуан түрлі көріністердің үздірілмейтін тізбегін тамашалауға болады.

Уоллестің "теңіз ауылы"

[[Файл:Wemyss Bay, Келли үйінің орналасқан жерімен.jpg|thumb|left|Wemyss Bay жағажайы, Kelly есімімен аталған жылдық үйдің темір жолының алдындағы тасты жағалаудан көрініс. Kelly үйі (бұл көріністе бұрынғыда көрнекті болған) 1793 жылы жолдан жоғары, шығанаққа қарай бөктердегі қызыл құмтастан салынған сарай болып салынды (кейін ақ түспен боялды). Осы шамада Wemyss Bay қонақ үйі басты жолдың шығыс жағында, виллаларға баратын жолдың жанында салынды; Айнсли картасында ғимарат көрсетілген. 1846 жылы Wallace мұра еткен Ямайкадағы меншіктері құнсызданып, ол байлығынан айырылды. Ол парламент депутаты қызметінен кетіп, Kelly меншігін австралиялық саудагер Джеймс Александрға сатты. 1846 жылғы картада көрсетілгендей, үш үлкен "коттедж" бар – Whiting Bay. 1847 жылғы нұсқаулық кітапта былай делінген: "Wemyss Point-тен өтетін кезде біз Wemyss Bay немесе New Glasgow-қа жетеміз, оның қорғалған орны, құрылысқа өте қолайлы әдемі жерлердің көптігі және, шын мәнінде, оны Александр мырза Wallace-тан сатып алғанын түсінеміз, виллалар салу үшін, оның көршілес демалыс орындарымен бәсекелестікке түсуі сөзсіз. Порттан бастап әдемі виллалар мен коттедждер қатары созылып жатыр, кейде тамаша сарайлар да кездеседі. Біз қазір Kelly үйін көріп тұрмыз, ол R. Wallace, Esq., М.П.-нің резиденциясы". Whiting Bay пирсі бастапқы виллалардың батыс жағына салынды. Александр бірнеше жылдан кейін банкрот болды, ал 1850 жылы оның кредиторлары меншікті екіге жуық тең бөлікке сатты; Kelly Глазгодан Джеймс Скоттқа, ал Wemyss Bay Чарльз Уилсон Браунға тиесілі болды. 1860 жылы ол меншігін Cunard Line серіктесі ретінде зейнеткерлікке шыққан Жорж Бернске сатты. Бернс Джеймс Салмонның жобалауымен (Undercliff-ке жақын) шығанақтың солтүстік жағында Wemyss үйін салдырды. Оның ұлы Джон Бернс Castle Wemyss-ты иеленді және Billings жобасы бойынша оны едәуір кеңейтті. [[Файл:Wemyss Bay, Cliff Terrace Road-тен оңтүстікке қарай көрініс, MV Bute Wemyss Bay теміржол станциясына және пирсіне жақындап келеді.jpg|thumb|left|Wemyss Bay, Cliff Terrace Road-тен оңтүстікке қарай көрініс, MV Bute Wemyss Bay теміржол станциясына және пирсіне жақындап келеді. 1862 жылдың қарашасында Greenock және Wemyss Bay теміржолының құрылысы басталды. Бастапқы жоспар Undercliffe Road-тың басындағы "Clutha" вилласының жерінде станция салу және Whiting Bay пирсіне дейін қысқа жаяу жол болған, бірақ Бернс отбасы наразылық білдірді. 1887 жылы Жорж Бернс әйелінің естелігі ретінде Undercliffe Road-та епископтық Inverclyde шіркеуін салдырды. Бұл шіркеуді J. J. Burnet жобалаған. Ол отбасымен бірге Kelly үйінде тұруын жалғастырды. [[Файл:Kitanda және Ливингстонның үйінің көшірмесі, фонарь слайды.jpg|thumb|left|Kitanda және Ливингстонның үйінің көшірмесі, фонарь слайды. 1836 жылдан бастап, Глазгодағы колледж кезінде Янг Дэвид Ливингстонмен достық және қолдау көрсетіп келді. Барлаушының қазасы туралы хабарды естігеннен кейін, ол 1874 жылы Ливингстонның көмекшілері Чума мен Сусиді Ұлыбританияға шақырды. Олар жерлеуден кейін келді, содан кейін Ньюстед Аббаттығында Хорас Уоллерге Ливингстонның соңғы күнделіктерімен көмектесіп, маусым айында Kelly-ге жетті. Янг оларды Ливингстон қайтыс болған үй туралы мұқият сұрады, ал даладағы шөп Африкадағы шөпке ұқсас болғандықтан, олар Илалада салынған үйдің көшірмесін жасады. Бұл туралы кітап суретшісіне хабарланды. Олар сондай-ақ Ливингстонның әлсіздігінен кейін оны тасымалдау үшін жасаған китанданы да қайта жасады. Кейіннен Ливингстонның туыстарына Гамильтонға барғанда тағы бір үй тігіп алды. Wrench "Livingstone's Hut, Wemyss Bay" деген жазуы бар түрлі-түсті фотосуреттік пошта карточкасын жасады. Алғашқы Kelly үйіне кінәлауға тырысқандар болды, бірақ зерттеулер электр сымдарының нашарлығы себеп болуы мүмкін екенін көрсетті. Үй бірнеше жыл бойы өрттен қираған күйінде қалды. Қазір бұл жерде кемпингтік тұрақ орналасқан, оның ғимараттары 1890 жылғы сарайдың орнында салынған.

[[File:Wemyss Bay, with Kelly House location. jpg|thumb|left|Wemyss Bay beach from rocks, railway in front of Kelly estate. Kelly House (once prominent in this view In 1793 he had a red sandstone mansion called Kelly House built on the hillside up from the road, looking over the bay (this was later painted white). About this time the Wemyss Bay Hotel was built on the east side of the main road, near the junction to the road serving the villas; a building is shown there on Ainslie's map. In 1846 the Jamaican estates Wallace had inherited were devalued, and he lost his wealth. He resigned as MP, and sold the Kelly Estate to an Australian merchant named James Alexander. thumb|Whiting Bay, with three large "cottages" as indicated on the 1846 chart. An 1847 guide book described how "in passing Wemyss Point, we come upon Wemyss Bay or New Glasgow, which from its sheltered situation, the number of beautiful localities admirably adapted for building sites, and which indeed we understand had been purchased of Mr. Wallace by Mr. Alexander, with the view of building villas thereon, will no doubt become an important rival to its neighbouring watering places. There is already a row of neat villas and cottages stretching from the port, and occasionally an elegant mansion. We are now within sight of Kelly House, the seat of R. Wallace, Esq., M. P.". Whiting Bay pier was constructed to the west of the original villas. Alexander went bankrupt after only a few years, and in 1850 his creditors sold the estate in two roughly equal portions; Kelly went to James Scott of Glasgow, Wemyss Bay to Charles Wilsone Brown. In 1860 he sold his estate on to George Burns, recently retired as a partner in the Cunard Line. Burns had Wemyss House, designed by James Salmon built (near Undercliff) near the north end of the bay. His son John Burns took over Castle Wemyss and had it dramatically enlarged to a design by Billings. thumb|left|Wemyss Bay, view looking south from Cliff Terrace Road, with MV Bute approaching Wemyss Bay railway station and pier. In November 1862 work began on the Greenock and Wemyss Bay Railway. The original plan was for a station in the grounds of the "Clutha" villa at the start of Undercliffe Road, with a short walk along to Whiting Bay pier, but objections were raised by the Burns family. In 1887 George Burns had the episcopal Inverclyde Church built at Undercliffe Road in memory of his wife. This church was designed by J. J. Burnet. he continued living at Kelly House with his family. thumb|left|Replica of kitanda and Livingstone's Hut, lantern slide. Since college in Glasgow in 1836, Young had been a friend and supporter of David Livingstone. After the news of the explorer's death, he arranged for Livingstone's assistants Chuma and Susi to visit Britain in 1874. They arrived after the funeral, and following a period at Newstead Abbey helping Horace Waller with Livingstone's Last Journals, they reached Kelly in June. Young questioned them closely about the hut in which Livingstone had died, and as grass in fields was similar to that in Africa, they made a facsimile of the one they had built at Ilala. A photo of this informed the book illustrator. They also replicated the kitanda they had made to carry Livingstone after he became too weak to walk. On a later visit to Livingstone's relatives at Hamilton they made another hut. Wrench made a colourised photograph postcard of "Livingstone's Hut, Wemyss Bay". The original Kelly House Attempts were made to blame suffragettes, but research indicates faulty electrical wiring was a more likely cause. The house remained a burnt out ruin for several years. A caravan park now occupies the estate, with its facilities building on the site of the 1890 mansion.

Басқа да елеулі ғимараттар

Кели елімінің кіреберіс қақпасынан көрініс ашатын 1890 жылы салынған Уэмисс шығанағы темір жол станциясы. Жағалаудағы жолда «Гейтер клубы» ескерткіші орнатылған, оның құрамында Антони Троллоп, лорд Келвин, лорд Палмерстон және Шафтсбери графы болған. Уэмисс қамалы да, Джеймс Салмонның Уэмисс үйі де сәйкесінше 1980 және 1940 жылдары бұзылыпты. Сонымен қатар, 1970 жылы Андерклиф жолының жағалауында орналасқан Дж. Дж. Бернеттің епископалдық Инверклайд шіркеуі де қиратылды. Уэмисс қамалының иелігі мен жақын жерлер 1960 жылдары жылжымайтын мүлік салушыларға сатылды, содан бері ауыл едәуір өсті, бірақ көбінесе Гринок және Глазго қалаларының серіктес елді мекені ретінде дамыды. Дегенмен, қызыл құмтастан салынған бірнеше ғимарат сақталған және қазір оларды қайта жаңартуға болатын мүмкіндіктер деп қарастырады. Ауылда ет дүкені, газет-журнал сататын дүкен, кафе және балық пен картоп фри сататын дүкен бар, ал темір жол станциясының кең ғимараттарында паб пен кафе орналасқан.