Кіріспе

Әлемдік қоғамдастық термині көбінесе саяси және гуманитарлық салаларда түрлі типтегі ұлттық мемлекеттердің халықаралық бірлестігін сипаттау үшін қолданылады. Көп жағдайда бұл термин барлық елдердегі халықтың және олардың үкіметтерінің бірауыздан келісімге қол жеткізуі немесе қатысуымен байланысты мағынаны білдіреді.

Саясат

Әлемдік қоғамдастық көбінесе адамзатты "әлемдік қоғамдастық үшін" немесе "әлемдік қоғамдастықтың келісімімен" секілді біртұтас контекстте бейнелейтін, жартылай жеке риторикалық ұғым. Бұл термин кейде Біріккен Ұлттар Ұйымын немесе оның қарасты мекемелерін басқару органдары ретінде атау үшін қолданылады. Ал кейде ол мемлекеттер мен үкіметтерге тікелей қатысы жоқ, бірақ саяси мән сақтайтын жалпылама ұғым ретінде қолданылады.

Гуманитаризм

Адамдық қажеттіліктер, гуманитарлық көмек, адам құқықтары және гуманитарлық ғылымдар саласындағы басқа да әңгімелер тұрғысынан қарағанда, әлемдік қауымдастық түсінік ретіндегі жаһандық ауылға ұқсас, ол бейтарап елдерді, жергілікті халықтарды, үшінші әлем елдерін коммуникациялық инфрақұрылым арқылы немесе кем дегенде олармен байланыс орнатуға бағытталған.

Экономика

Әлемдік экономика тұрғысынан алғанда, кейбір экономистер әлемдік қоғамдастықты тауарлар мен қызметтердің өзара тәуелді жүйесі ретінде қарастырады, оның жартылай өткізгіш шекаралары және импорт/экспорт ережелерінің икемді жиынтығы бар. Жаһандануды қолдаушылар осы жүйеге көбірек қатаңдық енгізуге немесе талап етуге ұмтылуы мүмкін. Осы үлгі әлемді қоғам ретінде күшейте ме, әлде әлсірете ме деген мәселеде пікір қақтығыстары туындады. Дүниежүзілік сауда ұйымына жүгініңіз.

Экология

Тұрақты даму және экологияны қарастырғанда, өзара байланыстылық көзқарасы әдетте тез жаһандық деңгейге жетеді. Осы тұжырымдамада, планета тұтас биома ретінде, ал әлем халқы – жалғыз экожүйедегі экологиялық ізбасарлықты көрсетеді. Бұл сондай-ақ Әлемдік қауымдастық ретінде де танылуы мүмкін.

Дін

Көптеген діндер өздерінің ілімдерін, сенімдерін және діни тәжірибелерін тарату арқылы әлемдік қоғамдастық құруға тырысты. Бахаи дінінде Бахаулланың ұлы және мұрагері Абдул-Баха «Құдайлық жоспардың тақташалары» деп аталатын бірқатар құжаттар жазды. 1917 жылы жарық көрген және 1919 жылы Нью-Йоркте «ашылған» бұл тақташалар кітап түрінде Бахаи қауымының Азияға, Кіші Азияға, Еуропаға және Америкаға, тіпті бүкіл планетаға таралуының жоспары мен жол картасын ұсынды. Бұл жоспарды ресми түрде іске асыру, «Абдул-Баханың Құдайлық жоспары» деп белгіленді, ол 1937 жылы 1937-1944 жылдар аралығындағы жеті жылдық жоспармен басталды. Бахаи қауымының 1957 жылға дейінгі басшысы Шоги Эффенди, ал 1963 жылдан бастап Әлемдік Әділет Үйі болашақ қосалқы жоспарларды ұйымдастыру және жобалауда маңызды рөл атқарды. Бұл әлемдік қоғамдастықтың құрылуына және қалыптасуына әкелді, 21-ғасырдың басында оның мүшелерінің саны 5-6 миллионға жетеді деп есептеледі, сонымен қатар әлемдегі географиялық жағынан ең көп тараған екінші дін (тек Солтүстік Корея мен Ватикан мемлекетінен басқа). Буддизмде «Будда монахтардың дәстүрлі Сангхасына барлық адамдарды асыл шәкірттердің немесе шынайы мәдениетті адамдардың идеалды әлемдік қоғамдастығын құруға жетекшілік ету міндетін тапсырды». Бенедикт монахы, Джон Мейн бауырлас, «Маранатха» мантрасы негізінде медитация арқылы христиан медитациясы үшін Дүниежүзілік қоғамдастыққа шабыт берді, яғни «Кел, Раббым». Америкадағы лютеран шіркеуі «Дүниежүзілік қоғамдастық: өзара тәуелділік дәуіріндегі этикалық императивтер» атты әлеуметтік мәлімдеме жасады, ол 1970 жылғы 25 маусым – 2 шілдеде Миннеаполис, Миннесотада өткен бесінші екі жылдық конвенцияда қабылданды. Содан бері Америкадағы евангелистік лютеран шіркеуі бұл мәлімдемені «тарихи құжат» ретінде сақтап келеді.

Әлемдік бейбітшілік

Әлемдік қоғамдастық термині көбінесе бейбітшілік процестері арқылы немесе жергілікті, аймақтық соғыстар мен жаһандық соғыстарға шешім табу арқылы әлемдік бейбітшілікті орнату және сақтау мақсатында қолданылады. Көптеген әлеуметтік қозғалыстар мен саяси теориялар әлемдік қоғамдастық идеалын тарату процесін институционализациялау мәселелерімен айналысады. Әлемдік қоғамдастық – бұл жаһандық көзқарасқа ие, бүкіл әлемде құрылған, яғни планетадағы көптеген елдерде мүшелері бар және олардың түрлі жолдармен қатысуын қамтитын ұйым.