Кіріспе

Антей (/æ//n/'/t//iː//ə//s/; Ἀνταῖος, ) – грек және бербер мифологиясындағы кейіпкер, берберлерде Анти деп белгілі. Ол Гераклдың еңбектерінің бірінде Гераклдан жеңіліп қалғанымен әйгілі.

Отбасы

Грек дереккөздерінде ол Ливияның ішкі шөлінде өмір сүрген Посейдон мен Гайяның ұлы деп есептеледі. Оның әйелі – Тинге қасиеті, Мароккодағы Танжер қаласы оның құрметіне аталған деседі (немесе керісінше болуы мүмкін), және оның Альсейс немесе Барсе есімді қызы болған. Тағы бір қызы, Ифиноэ, Гераклмен байланыс құрды. Ол анасы – Жермен байланыста болғанда жеңілмейтін еді. Грек күресі, қазіргі күрестегідей, әдетте қарсыласты жерге түсіруге бағытталғандықтан, ол әрқашан жеңіске жететін, қарсыластарын өлтіретін. Ол әкесіне олардың бас сүйектерінен ғибадатхана салды. Антей Гераклдың 11-ші еңбегі – Хесперидтер бағына жол тартқанда оған қарсы күресті. Геракл Антейді лақтыру арқылы немесе оны тізелеп жеңе алмайтынын түсінді. Оның орнына, ол оны көтеріп алып, аю құшағымен басып өлтірді. Геракл мен Антейдің арасындағы күрес ежелгі және Ренессанс мүсіндемелерінде жиі бейнеленген тақырып болды.

Африкадағы орналасуы

Антей Ливияның ішкі шөлінде орналасқан. Ол, шамамен б.з.д. VII ғасырдың ортасында Киренаика гректердің отарлауынан кейін грек мифологиясына енген болуы мүмкін. Бұл ескерткіш – Танжерден 50 шақырым қашықтықтағы Мсура тас шеңбері деп саналады. Маркус Анней Луканның "Фарсалия" поэмасының (шамамен б.з. 65-61 ж.) IV кітабында, римдік Куриоға аты-жөні белгісіз ливиялық азамат Гераклдың Антейді жеңгені туралы әңгіме айтады. Антоний мен Клеопатраның қызының күйеуі, білімді патша Джуба II (б.з.д. 23 ж. қайтыс болған), Геракл мен Антейдің әйелі Тинганың байланысынан тарағанын мәлімдеген. Плутархтың жоғарыда аталған "Серторийдің өмірі" еңбегінде Геракл Антей қайтыс болғаннан кейін Тингемен одақ құрып, одан Софакс атты ұл туды деген жергілікті миф айтылады. Софакс өз кезегінде Диодордың әкесі болды, ол Ливияның көптеген халықтарын Геракл Ливияға әкелген олбиандықтар мен микендіктерден құралған әскерімен бағындырды. Сонымен қатар, кейбір деректерде Геракл Антейдің қызы Ифиноядан Паламон атты ұл туды делінеді. Пиндардың Пифиялық 9-шы жырларындағы зерттеушілер Антейді Ливиядағы Ирасса қаласының патшасы және Алькеис немесе Барке есімді қыздың әкесі еткен оқиғаны да жазған. Антей Данаус сияқты, қызына күйеу табу үшін жарыстың жеңімпазына қолын беруге уәде берді. Алексидам жарыста барлық өзге де талапкерлерді жеңіп, Антейдің қызына үйленді. Осы оқиғаның үш нұсқасы, шағын өзгерістермен, схолиастар жинаған; олардың бірі Ирасса патшасы Антейді Геракл өлтірген Антейден өзге тұлға етсе, екіншісі олардың бір адам екенін айтқан. Ежелгі Барка қаласы, шамамен Ливияның Марж қаласында орналасқан, Антейдің құрметіне Антаполис деп аталған. Антеополис – бұл египеттік Тжебу қаласының грек-римдік атауы. Олар Тжебудің қорғаушы құдайы Немтиді, Сет пен Гордің бірігісін Антеймен теңестірген, бірақ ол ливиялық Антейден өзгеше болуы мүмкін.