Кіріспе
Дінбасы және ғалым Джеймс Эдвард Талмедж (21 қыркүйек 1862 – 27 шілде 1933) – ағылшын химигі, геологы және діни лидер, 1911 жылдан өліміне дейін Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуінің Он Екі Елшісінің кворумының мүшесі болды. Бригам Янг академиясының (BYA) және Юта университетінің (U of U) профессоры Талмедж сонымен қатар U of U және Latter-day Saints университетінің президенті қызметін атқарды. Ғылыми мансабынан өзге, Талмедж дін туралы бірнеше кітап жазды, олардың ең белгілілері – «Иса Мәсіх» және «Иман қағидалары». 1915 және 1899 жылдары жарық көргеніне қарамастан, бұл кітаптар мормон әдебиетінің классикасы болып саналады. Ғалым және діни зерттеуші Талмедж ғылымның өзінің діни көзқарастарымен қақтығысатынына сенбеді. Эволюцияға қатысты мормондардың әртүрлі пікірлеріне байланысты Талмедж, эволюция және адамның пайда болуы туралы келіспеген шіркеу басшылары Б. Х. Робертс пен Джозеф Филдинг Смит арасында келісуге тырысты. Ғылыми және діни қызметінен бөлек, Талмедж Прово қаласындағы жергілікті саяси басшылыққа қалалық кеңес мүшесі, альдермен және бейбіт судья ретінде қатысты.
James Edward Talmage (21 September 1862 – 27 July 1933) was an English chemist, geologist, and religious leader who served as a member of the Quorum of the Twelve Apostles of the Church of Jesus Christ of Latter day Saints (LDS Church) from 1911 until his death. A professor at Brigham Young Academy (BYA) and University of Utah (U of U), Talmage also served as president of the U of U and Latter day Saints' University. In addition to his academic career, Talmage authored several books on religion, the most prominent of which are Jesus the Christ and Articles of Faith. Despite first being published in 1915 and 1899, the books remain classics in Mormon literature. An academic and religious scholar, Talmage did not believe that science conflicted with his religious views. Regarding the conflicting Mormon views on evolution, Talmage attempted to mediate between church leaders B. H. Roberts and Joseph Fielding Smith who disagreed about evolution and the origin of man. In addition to his academic and religious involvement, Talmage was involved in local political leadership in Provo as a city council member, alderman, and justice of the peace.
Ерте өмір және білім
Джеймс Талмедж, Сюзанна Прейтер мен Джеймс Джойс Талмедждің тұңғыш ұлы, 1862 жылдың 21 қыркүйегінде дүниеге келді және Англияның Беркшир графтығындағы Хангерфорд қаласында өсті. Ол Хангерфордтағы Bell Inn қонақ үйінде дүниеге келді, онда оның әкесі менеджер болып жұмыс істеді. Бірақ, жергілікті халықтың соңғы күнгі қасиеттілерге деген жаугершілігіне байланысты, ол түнгі уақытта жасырын түрде шомылдырылды. Сол жылы ол кенже інісі (Альберт) көзіне қазғыш саламен қатысырап, оны соқыр қылды. Прово қаласында ол Карл Г. Мейзердің бірі болған оқытушыларының бағынында БЯУ-да Нормаль курсын оқыды; ол 1879 жылы он жеті жасында бітірді.
Қосымша білім және мансап
Талмидждің ерте қызығушылығы ғылымға еді, ал 1882 және 1883 жылдары Пенсильвания штатының Бейтлехем қаласындағы Лихай университетінде химия және геология бойынша таңдамалы курстарға қатысты. Бітіргеннен кейін, 1883 жылы Мэриленд штатының Балтимор қаласындағы Джонс Хопкинс университетінде оқуын жалғастырды. 1884 жылдың көктемінде Джонс Хопкинсте оқып жүргенде Талмидж көптеген зертханалық тәжірибелер туралы күнделікке жазды, оның ішінде хашиштің ішке қабылдануына қатысты тәжірибе де болды. Джонс Хопкинсте зерттеулер жүргізгеннен кейін ол БЯУ-ға оралып, геология және химия профессоры болды. Қалалық кеңеске қосылудағы басты мақсаты – ішімдікке қарсы заңнаманы қабылдау болды, бірақ ол сәттілікке жете алмады. Қалалық кеңес мүшесі болып тағайындалар алдында Талмидж зертханада жарақат алып, көзінің көру қабілетін жоғалтуға жақын болды. Бірнеше айдан кейін ол кенеш мүшесі болып сайланды, бұл оның міндеттеріне сот және заң шығару функцияларын қосты. 1891 жылы Уилфорд Вудруфф пен Бірінші Президенттіктің басқа мүшелерінің ықпалымен Талмидж «Үй шаруашылығы ғылымы» атты еңбегін жариялады. Бұл үлкен аудиторияға арналған, ғылымға қатысты жалпы мазмұнды жұмыс болды. Талмидж университет президенті болғаннан кейін жақын арада философия факультеті құрылды. Оның қызмет ету кезеңінде тарих және азаматтық құқықтар факультеті құрылды, сондай-ақ кендер институты ұйымдастырылды. 1896 жылы U of U экономика және социология факультетін құрып, оны Джордж Корей басқарды. Корей сонымен қатар кітапхана директоры болып тағайындалды. 1897 жылы Талмидж штат заң шығарушы органынан университет кітапханасын кеңейту үшін қаржы алуға көндірді. Талмидж университет ұйымдастырған кешкі лекциялар бағдарламасын да ұйымдастырып, басқарды, сондай-ақ лекцияларды жоспарлау комитетіне мүше болды. Лекциялар көбінесе жалпы жұртшылыққа арналды. Талмидж басшылығымен университет U of U Quarterly журналын шығара бастады. 1909 жылы Талмидж Дезерет мұражайының директоры болып қызмет етіп жүргенде, сол жылдың қараша айында Мичиган штатының Детройт қаласына барып, Скотфорд-Сопер-Савидж жәдігерлеріне байланысты қазба жұмыстарына қатысты. Талмидж 1911 жылғы қыркүйек айындағы «Дезерет мұражайы бюллетені» басылымында «Мичиган жәдігерлері: жалғандық пен алдау туралы әңгіме» атты мақаласында осы табылғандарды жалған деп айыптады. 1911 жылы Он екі елшілер кворумының мүшесі болғаннан кейін, оның ұлы Стерлинг Талмидж оның орнына Дезерет мұражайының кураторы болды.
Тау-кен консалтингісі
1890 жылдардың аяғынан 1911 жылға дейін Талмедж тәуелсіз кен өндіру жөніндегі кеңесші болып жұмыс істеді және Юта штатының кен өндіру саласына қатысты сот дауларында ғылыми сарапшы ретінде қызмет етті. Талмедж тау-кен және қолданбалы химия саласындағы сарапшы болды және түрлі діни және қоғамдық лауазымдарында жақсы беделге ие болды. Осы кітаптар қазірге дейін басылып, ЛДС шіркеуінде кеңінен оқылып жүр. 1905 жылы шіркеудің Бірінші Президенттігі Талмеджге «Иса Мәсіх» деп аталатын кітап жазуды тапсырды. Олар оның Иса Мәсіхтің өмірі туралы лекцияларын жинап, шіркеу мүшелері мен басқа оқырмандарға қолжетімді болатын кітапқа айналдыруын сұрады. Сол кезде Талмедж шіркеудегі міндеттері, отбасы және кәсібімен айналысып, кітапты бастауға мүмкіндік таппады. Бірақ, шамамен он жыл өткен соң, Бірінші Президенттіктің тағы бір өтінішімен ол «Иса Мәсіхті» жазуға кірісті. Осы кітапты жазуға берілген маңыздылықты Бірінші Президенттіктің Талмеджге Солт-Лейк ғибадатханасында кітапты тыныш, ешқандай алаңдаусыз жұмыс істеу үшін орын бөлгенінен көруге болады. «Иса Мәсіх» кітабы 1915 жылдың қыркүйек айында, Талмедж жазуды бастағаннан кейін бір жылға жуық уақыт өткен соң жарық көрді. Смит Талмеджге суреттерді алуға және фотосуреттерді жариялаумен бірге ғибадатхана тақырыбында жазуға рұқсат берді. «Құдайдың үйі» 1912 жылы аяқталып, көп ұзамай жарық көрді.
Дін қызметі
Он екі елшінің кворумының мүшесі болғанға дейін Талмидж Юта штатындағы Сион қауымының қосымша жоғары кеңесшісі болған. Ол 1911 жылдың 7 желтоқсанында Чарльз В. Пенроуз Бірінші Президенттікте екінші кеңесші болып тағайындалғаннан кейін Он екі елшінің кворумының мүшесі атанды. Сонымен қатар, 1924-1928 жылдары Талмидж шіркеудің Еуропалық миссиясының президенті қызметін атқарды. Талмиджтің ғылым мен дінге қатысты көзқарастары 1929 жылы болған бір оқиға арқылы да көрінеді. Сол жылы ғылыми саңлақ және ЛДС шіркеуінің басшысы Б. Х. Робертс Бірінші Президенттікке теология мен ғылымды толық сәйкестендіруге тырысқан 700 беттік қолжазбасын ұсынды. Басқа шіркеу басшылары бұл қолжазбада жазылғандарға наразылық білдіріп, эволюция туралы айтылған таластармен келіспеді. Сол кездегі Он екі елшінің кворумының мүшесі Джозеф Филдинг Смит Робертс дайындаған қолжазбадағы эволюция туралы жазылғандарға қарсы пікір айтты. Талмидж Смит пен Робертс арасындағы келіспеушілікті таратуға тырысып, Бірінші Президенттікке олар бұл мәселе бойынша бейтарап позицияны қабылдауын ұсынды, олар да солай істеді. Олар жақын арада бұл мәселеде екі тараптың пікірі де шіркеу доктринасы ретінде қабылданбайтынын мәлімдеді. Ол Солт-Лейк-Сити зиратында жерленді. Оның қазасынан босаған Он екі елшінің кворумындағы орынды Чарльз Альберт Каллис иеленді.
Жеке өмір
1888 жылы 14 маусымда Талмедж Мерри Мей Бутқа (1868–1944) үйленді. Бут Юта штатының Альпин қаласында туған, Ланкаширден көшіп келгендердің қызы болды. Ол 16 жасында 1885 жылы БЯО-мен байланысты нормалды мектепте оқуға түсті. Сол жерде ол Талмеджбен танысты, ол оның оқытушыларының бірі еді. БЮА-да оқыған кезінде Бут Полисофиялық қоғамның хатшысы қызметін атқарды. Нормалды оқу курсын аяқтағаннан кейін Мей Юта штатының Кейсвилл қаласында мұғалім болып жұмыс істеді. Бірнеше ай өткен соң Талмедж Ұлы тұзды көлдің суларын зерттеу жобасын бастады; алайда, бұл саяхаттың басты себебі Бутпен қарым-қатынас құру еді, және бес айдан кейін олар Юта штатының Манти қаласында үйленді. Олардың тағы бір баласы, Стерлинг Б. Талмедж (1889–1956) геолог болды.
Мұра
Бригам Янг университетінің математика және компьютер ғылымдары ғимараты Джеймс Талмедж атымен аталады. Юта университетінің ғылым колледжі Джеймс Э. Талмидж ғимаратында орналасқан.