Кіріспе

Кванттық өріс теориясындағы жергіліктілік жағдайы. Физикада кластерлік ыдырау қасиеті, бір-бірінен қашық жерде жүргізілген тәжірибелердің бір-біріне әсер ете алмайтынын көрсетеді. Көбінесе кванттық өріс теориясына қолданылады, ол шектелген аймақтарда локалданып орналасқан операторлардың вакуумдық күту мәндері, егер бұл аймақтар бір-бірінен жеткілікті қашықтаса, факторланатынын талап етеді. Бұл қасиет алғаш рет 1963 жылы Эйвинд Вихманн мен Джеймс Х. Крихтон S-матрицасы контекстінде тұжырымдаған. Стивен Вайнберг төмен энергия шегінде кластерлік ыдырау қасиетінің, Лоренц инварианттығы және кванттық механикамен бірге, сөзсіз кванттық өріс теориясына алып келетінін болжады. Ішектік теория барлық үш шартты да қанағаттандырады, сондықтан бұл барлық энергия деңгейлерінде дұрыс емес екенін көрсететін кері мысал болып табылады.

Қасиеттері

Егер теория құру және жою операторлары негізінде құрылса, кластерлік ыдырау қасиеті автоматты түрде орындалады. Бұл S матрицасын Фейнман диаграммаларының қосындысы ретінде жазу арқылы көрінеді, бұл байланысты S матрица элементтерін байланысты Фейнман диаграммаларымен сәйкестендіруге мүмкіндік береді. Құру және жою операторлары бір-бірінің басынан өтетін кезде, бір импульстік дельта функциясы қалдырылады. V төбесі, I ішкі сызығы және L циклдары бар кез келген байланысқан диаграммада, I x L дельта функциясы ішкі импульстарды бекітуге жұмсалады, ал V - (I x L) дельта функциясы бекітілмейді. Эйлер формуласының бір түрі, C байланысқан компоненттері бар кез келген график үшін C = V + I - L теңдігі орындалады демекші. Қосылған S матрица элементтері C=1 диаграммаларына сәйкес келетіндіктен, оларда тек бір дельта функциясы болады, демек, жоғарыда импульстік кеңістікте дельта функциялары арқылы тұжырымдалған кластерлік ыдырау қасиеті орындалады. Микрокозальдық, яғни жергілікті операторлардың коммутациялық қатынастарының кеңістіктік бөліністер үшін нөлге тең болуын талап ететін жергіліктілік шарты, S матрицасының кластерлік ыдырауды орындауы үшін жеткілікті шарт болып табылады. Осы тұрғыдан кластерлік ыдырау S матрицасы үшін микрокозальдыққа ұқсас мақсатты қамтамасыз етеді, себебі себептік байланыстың алыс орналасқан аймақтар арасында таралуына жол бермейді. Дегенмен, кластерлік ыдырау суперлюминалды себептілік болмауынан әлсіз, өйткені оны классикалық теориялар үшін де тұжырымдауға болады. Кластерлік ыдыраудың маңызды талаптарының бірі – бірегей вакуумдық күйдің болуы, ал вакуумдық күй аралас болса, онда бұл қасиет орындалмайды. Корреляциялық функциялардың факторлану жылдамдығы теорияның спектріне байланысты: егер теорияда массалық алшақтығы болса, экспоненциалдық төмендеу байқалады, ал массасыз бөлшектер болса, факторлану өте баяу болуы мүмкін.