Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Oleaceae, сондай-ақ зәйтүн тұқымдасы немесе кейде қызғалдақ тұқымдасы деп аталады, гүлді бұталар, ағаштар және Lamiales орнындағы бірнеше лианалардың таксономиялық тұқымдасы. Қазіргі уақытта 28 туыс бар, олардың біреуі жақында жойылған. Қазіргі кезде сақталған туыстардың ішінде 2012 жылы қайта жаңартылған Cartrema бар. Oleaceae тұқымдасының түрлерінің саны шамамен 700-ге жуық деп есептеледі. Гүлдері көбінесе көп және өте хош иісті. Бұл тұқымдас субарктикалық аймақтан бастап Африканың, Австралияның және Оңтүстік Американың ең оңтүстік бөліктеріне дейін кеңінен таралған. Белгілі өкілдеріне зәйтүн, күл, жасмин, сондай-ақ көптеген танымал декоративтік өсімдіктер, оның ішінде привет, форзиция, фрингери және қызғалдақ жатады.
Family of flowering plants
Oleaceae, also known as the olive family or sometimes the lilac family, is a taxonomic family of flowering shrubs, trees, and a few lianas in the order Lamiales. It presently comprises 28 genera, one of which is recently extinct. The extant genera include Cartrema, which was resurrected in 2012. The number of species in the Oleaceae is variously estimated in a wide range around 700. The flowers are often numerous and highly odoriferous. The family has a subcosmopolitan distribution, ranging from the subarctic to the southernmost parts of Africa, Australia, and South America. Notable members include olive, ash, jasmine, and several popular ornamental plants including privet, forsythia, fringetrees, and lilac.
Шолу
Олеа тұқымдасының типтік туысы – олеа, яғни зәйтүн. Жақындағы жіктемелерде ешқандай кіші тұқымдар жоқ, бірақ тұқымдас бес тайпаға бөлінеді. Олеа тұқымдасының филогенетикалық ағашы 5 деңгейлі болып табылады және оны {Myxopyreae [Forsythieae (Fontanesieae <Jasmineae + Oleeae>)]} деп бейнелеуге болады. Олеа тұқымдастарының негізгі әртүрлілік орталықтары Оңтүстік-Шығыс Азия және Австралияда орналасқан. Африка, Қытай және Солтүстік Америкада да маңызды түрлер саны кездеседі. Тропиктік аймақтарда бұл тұқымдас әртүрлі орталарда өседі, құрғақ төмендіктерден бастап таулық бұлтты ормандарға дейін. Олеа тұқымдасында тұқымның таралуы көбінесе жел немесе жануарлар арқылы жүзеге асады. Егер жемісі жидек болса, түр көбінесе құстар арқылы таралады. Желмен таралатын жемістер – самаралар. Кейбір ескі еңбектерде Олеа тұқымдасында 29 туысқа дейін бар екені көрсетілген. Бүгінде көптеген авторлар кем дегенде 25 туысты мойындайды, бірақ бұл сан өзгеруі мүмкін, себебі осы туыстардың кейбіреулері жақында полифилетикалық екені анықталды. Олеа тұқымдасының түрлерінің саны 600-ден 900-ға дейін бағаланған. Түрлер санының айырмашылығының көп бөлігі Jasminum туысына байланысты, онда 200-ден 450-ге дейін түрлер қабылданған. Қазба қалдықтарының аздығына және молекулалық сағаттың дәлдігіне қарамастан, Олеa тұқымдасының тарихының басында кеңінен тараған ежелгі тұқымдас екені анық. Кейбір туыстар географиялық кедергілер, мысалы, тау шыңдарын бөліп тұратын төменгі биіктіктегі аймақтар салдарынан ұзақ уақыт бойы өзгермеген реликтік популяциялар деп саналады.
The type genus for Oleaceae is Olea, the olives. Recent classifications recognize no subfamilies, but the family is divided into five tribes. The phylogenetic tree for Oleaceae is a 5 grade that can be represented as {Myxopyreae [Forsythieae (Fontanesieae <Jasmineae + Oleeae>)]}. The major centers of diversity for Oleaceae are in Southeast Asia and Australia. There are also a significant number of species in Africa, China, and North America. In the tropics the family is represented in a variety of habitats, from low lying dry forest to montane cloud forest. In Oleaceae, the seed dispersal is almost entirely by wind or animals. In the case that the fruit is a berry, the species is mostly dispersed by birds. The wind dispersed fruits are samaras. Some of the older works have recognized as many as 29 genera in Oleaceae. Today, most authors recognize at least 25, but this number will change because some of these genera have recently been shown to be polyphyletic. Estimates of the number of species in Oleaceae have ranged from 600 to 900. Most of the species number discrepancy is due to the genus Jasminum in which as few as 200 or as many as 450 species have been accepted. In spite of the sparsity of the fossil record, and the inaccuracy of molecular clock dating, it is clear that Oleaceae is an ancient family that became widely distributed early in its history. Some of the genera are believed to be relictual populations that remained unchanged over long periods because of isolation imposed by geographical barriers like the low elevation areas that separate mountain peaks.
Сипаттама
Олеа тұқымдасына жататын өсімдіктер ағаш тәрізді, көбінесе ағаштар мен бұталар; аздағандары лианалар. Кейбір бұталар өзге өсімдіктерге жабысып, көтеріліп өседі. Жапырақтарында қосымша жапырақшалар жоқ; қарапайым немесе қауырсынды немесе үш жапырақшалы. Бұл тұқымдас қарама-қарсы жапырақтарымен ерекшеленеді. Кездейсоқ немесе торап орналасуы сирек кездеседі, кейбір жасмин түрлері спиральды құрылымды көрсетеді. Ол қазіргідей өсімдіктер тұқымдастарын белгілемеген, оларды анықтау үшін жасанды топтарға жіктеген. Линнейдің еңбегінен кейін, Oleaceae тұқымдастарын қамтитын топтарға атаулар берілді, бірақ ешқайсысы Oleaceae тұқымдасының дұрыс жариялануы болған жоқ. Мысалы, Антуан Лоран де Юссие 1789 жылы шығарған Genera Plantarum еңбегінде оларды "Jasmineae" деп аталатын ретке орналастырды. 1809 жылы Португалия флорасында Иоганн Центуриус Хоффмансегг және Иоганн Х. Ф. Линк "Oleinae" деп атаған топты отбасылық таксономиялық деңгейде сипаттады. Олардың сипаттамалары қазіргі Oleaceae тұқымдасының негізі деп есептеледі. Oleaceae тұқымдасының соңғы толық зерттемесі 2004 жылы "Қан тамырлы өсімдіктердің туыстары мен тұқымдастары" атты серияда жарияланды. Одан бері молекулалық филогенетикалық зерттеулер Oleaceae тұқымдасының келесі толық зерттемесі тұқымдардың шеңберін өзгертуді қажет ететінін көрсетті.
Members of the family Oleaceae are woody plants, mostly trees and shrubs; a few are lianas. Some of the shrubs are scandent, climbing by scrambling into other vegetation. Leaves without stipules; simple or pinnately or ternately compound. The family is characterized by opposite leaves. Alternate or whorled arrangements are rarely observed, with some Jasminum species presenting a spiral configuration. He did not designate what we now know as plant families, but placed his genera in artificial groups for purposes of identification. After the work of Linnaeus, names for groups that included the genera of Oleaceae were used, but none of them was a valid publication of the family name Oleaceae. For example, Antoine Laurent de Jussieu, in his Genera Plantarum in 1789, placed them in an order which he called "Jasmineae". In 1809, in a flora of Portugal, Johann Centurius Hoffmannsegg and Johann H. F. Link described at the taxonomic rank of family a group which they called "Oleinae". Their description is now regarded as the establishment of what we now know as Oleaceae. The last revision of Oleaceae was published in 2004 in a series entitled The Families and Genera of Vascular Plants. Since that time, molecular phylogenetic work has shown that the next revision of Oleaceae must include substantial changes to the circumscription of genera.
Жіктеу
Олеа тұқымдасы ең жақын туыс Индо-Малезияның шағын Карлеманниа тұқымдасына жатады. Бұл екі отбасы ламиалдар отрядында Plocospermataceae тұқымдасынан кейін екінші ең базальды кладты құрайды. Plocospermataceae, Carlemanniaceae, Oleaceae және Tetrachondraceae тұқымдары монофилетті "негізгі ламиалдарға" қарама-қарсы "базалық ламиалдар" деп аталатын полифилетикалық топты құрайды. Сонымен қатар, бұл отбасы пластидтік және ядролық ДНҚ-ға негізделген филогениялар арасындағы үйлеспеушілікке жиі ұшырайды. Бұл үйлеспеушіліктің ең ықтимал себебі - кең таралған будандастыру нәтижесінде пайда болған торлы эволюция. Oleaceae тұқымдасының туыстарын анықтау әрқашан қиындық тудырған. Жақындағы туысқан тұқымдардың шағын топтарын зерттеулер кейбір туыстардың монофилеттік емес екенін көрсетті. Мысалы, Olea бөлімінің Tetrapilus бөлігі Olea-ның қалған бөлігінен бөлек. Бұл 23 түрден тұратын ерекше топ, оны 1790 жылы Жоао де Лурейро Tetrapilus деп атаған. Ligustrum тұқымдасының Syringa ішінен пайда болғаны ұзақ уақыттан бері күдік тудырып келді және бұл таңдалған хлоропласт гендерін кладистік салыстыру арқылы расталды. Osmanthus кем дегенде үш желіден тұрады, олардың ең жақын туыстары Osmanthus-тың басқа желілері емес. Chionanthus өте полифилетикалық, оның түрлері Oleinae субтрибінің филогенетикалық ағашына шашырап орналасқан. Оның африкалық түрлері солтүстік америкалық Chionanthus virginicus түріне қарағанда Noronhia-ға жақын. Оның Мадагаскар түрлері филогенетикалық тұрғыдан Noronhia ішіне кіреді және олар алдағы мақалада ресми түрде оған беріледі. Nestegis-тің монофилиясы күмәнді, бірақ оның ең жақын туыстарының көп бөлігі филогенетикалық зерттеулерде қарастырылмаған.
Oleaceae is most closely related to the small Indo Malesian family Carlemanniaceae. These two families form the second most basal clade in the order Lamiales, after Plocospermataceae. The families Plocospermataceae, Carlemanniaceae, Oleaceae, and Tetrachondraceae form a polyphyletic group known as the "basal Lamiales", which is in contrast to the monophyletic "core Lamiales". Also, the family is notorious for incongruence between phylogenies based on plastid and nuclear DNA. The most likely cause of this incongruence is reticulate evolution resulting from rampant hybridization. The delimitation of genera in Oleaceae has always been especially problematic. Some recent studies of small groups of related genera have shown that some of the genera are not monophyletic. For example, Olea section Tetrapilus is separate from the rest of Olea. It is a distinct group of 23 species and had been named as a genus, Tetrapilus, by João de Loureiro in 1790. The genus Ligustrum has long been suspected of having originated from within Syringa, and this was confirmed in a cladistic comparison of selected chloroplast genes. Osmanthus consists of at least three lineages whose closest relatives are not other lineages of Osmanthus. Chionanthus is highly polyphyletic, with its species scattered across the phylogenetic tree of the subtribe Oleinae. Its African species are closer to Noronhia than to its type species, the North American Chionanthus virginicus. Its Madagascan species are phylogenetically within Noronhia and will be formally transferred to it in a forthcoming paper. The monophyly of Nestegis is in considerable doubt, but few of its closest relatives have been sampled in phylogenetic studies.