Кіріспе

Жеміс ағаштарының пішіні

Жеміс ағаштары әртүрлі пішінде өсіріледі, кейде көз тартады, бірақ басты мақсат – жеміс беруді көбейту. Жеміс ағаштарының пішінін кесу және түзету арқылы өзгертуге болады. Ағаш пішінін қалыптастыру және дамыту, өсімдікті нақты экологиялық жағдайда орналастыру, жеміс түлімін арттыру және жеміс сапасын жақсарту үшін жасалады. Мысалы, ағашты пирамида пішінде кесуге арқарай, оларды бір-біріне жақын отырғызуға болады. Ашық тостаған немесе қазан пішіні күн сәулесінің жапырақ қабатына тегіс түсуіне көмектеседі, осылайша жоғары жеміс түлімін қамтамасыз етеді, сонымен қатар ағаш қысқа болып, жинауға ыңғайлы болады. Қалта, қабырғаға жабыстырылған және жанкүйер пішіндері ағаштарды қабырғаларға немесе қоршауларға екі өлшемді өсіруге мүмкіндік береді, немесе оларды қоршау ретінде пайдалануға баулуға болады.

Нысандар

Кейбір жеміс ағаштарының келесі формаларын жасау үшін бұтақтарын қажетті пішінге байлау арқылы түзету қажет. Көбісіне қалаған құрылымын сақтап тұру үшін күтім (кесу) керек. Дегенмен, барлық жеміс ағаштарының түрлері барлық формаға жарамды емес; мысалы, алма мен алмұрт шнур және қабырғаға жақсы өседі, ал шие жайма пішініне көбірек үйлеседі.

Бұта

Ашық орталық бөлігі бар, қысқа сабағы бар ағаш. Бұл алма ағаштарының дәстүрлі және танымал түрі. Бұта ағаштарды күтіп-ұстау оңай, және олар жас жасында жеміс береді. Қай тамырбақша қолданылғанына байланысты, соңғы биіктігі аралығында болады.

Стандартты

Бұтадан ірі, сабақтары 5 немесе одан да көп. Стандартты ағаштардың жалпы биіктігі 4 метрге дейін жетеді. Олар ақырында көп өнім береді, бірақ үлкен ағаштар болғандықтан күтімі қиын.

Қоршау

Бір сабақты ағаштар көлбеу отырғызылады (әдетте 45° бұрышпен), сабақ бойында жеміс бүршіктерінің қалыптасуына жағдай жасалады. Барлық бүйір бұтақтары кесу арқылы алынып тасталады. Кордон ағаштары басқа пішімдерге қарағанда аз орын алады және ертерек жеміс береді, сондықтан бірдей аумақта көбірек сорттар өсіруге болады, бірақ әрбір ағаштан алынатын өнім аз болады. Буше Томас жүйесі – кордонды орнатудың ерекше түрі.

Эспалиер

Орталық тік бағана, әр жағында үш-төрт көлденең тармақ. Бұл топтағы ерекше пішімдеу жүйесі – ЛеПейдж жүйесі.

Желдетуші

Қысқа орталық сабағы, жоғары жағынан бірнеше сәулелі бұтақтар шығып тұрады.

Қадаммен ауысатын эшалиер

Жерден бастап бір қабатты көлденең бұтақтары бар эспалиерлер. Олар көкөніс бағының ерекше және өнімді шекарасын құрайды. Оңтүстік Африканың Нельспруйт қаласындағы жеміс ағаштарындағы манго ағаштарын зерттеу ашық ваза, жабық ваза, орталық жетекші, пальмет және стандартты кесу жүйелерін салыстырды және жоғары тығыздықтағы манго бақшалары үшін орталық жетекші және жабық ваза жүйелері арасындағы өзгертілген пирамиданы ұсынды. Зерттеу жеміс түйілуден кейінгі және егін жинаудан кейінгі кесуді де қарастырды, нәтижесінде кеш пісетін манго сорттары күздің соңында жеміс беретін кезде кесуден пайда көреді, ал ерте пісетін сорттарды егін жинаудан кейін дереу кесу тиімді.

Жүктелу және аралық

Алма мен алмұрт Өнімділігі Еңіс қашықтығы Алма Алмұрт қатарда қатарда қашықтығы 25–50 кг 20–45 кг 4–5 м 4–5 м Бұта 15–25 кг 10–20 кг 2.5–5 м 2.5–5 м Шанақ пирамидасы 5–7 кг 3–5 кг 1.5–2 м 2 м Эспалиер (екі қатарлы) 10–12 кг 7–10 кг 3–6 м 2 м Желдеткіш 5–15 кг 5–15 кг 4–5 м Бір қатарлы 2–4 кг 2–3 кг 0.5–1 м 2 м Стандартты 50–200 кг 40–100 кг 6–10 м 6–10 м Басқа жеміс ағаштары Өнімділігі Еңіс қашықтығы қатарда қатарда қашықтығы Бұта (қияқ) 15–20 кг 4–5 м 4–5 м Бұта (алхоры және шабдалы) 15–30 кг 4–5 м 4–5 м Бұта, стандартты (таңқурай) 15–50 кг 5–12 м 5–12 м Желдеткіш (дәнді жемістер) 7–15 кг 4–5 м Желдеткіш (таңқурай) 6–15 кг 5–7.5 м Шанақ пирамидасы (алхоры) 15–25 кг 3–4 м 3–4 м Стандартты (алхоры, шабдалы және құлпынай) 15–50 кг 5–7.5 м 5–7.5 м

Кітаптар мен басылымдар

Бервених, Фредерик (1879). Ағаш жемістерін күтіру.