Кіріспе

Жаңа Зеландия саясаткері және дипломаты Сэр Александр Локвуд Смит (13 қараша 1948 жылы туған) – 2013 жылдан 2017 жылға дейін Ұлыбританиядағы Жаңа Зеландияның Жоғарғы комиссары, ал 2008 жылдан 2013 жылға дейін Өкілдер палатасының спикері болған Жаңа Зеландиялық саясаткер және дипломат. Смит Жаңа Зеландия Ұлттық партиясының мүшесі және 1984 жылдан 2013 жылы дипломатиялық қызметке өту үшін Парламенттен зейнеткерлікке шыққанға дейін Парламент депутаты болды. Ол Каипара және Родни сайлау округтерін өкілдік етті және қысқа мерзімге пропорционалды сайлау тізімінен депутат болды. Төртінші Ұлттық үкіметте ол 1990-1996 жылдары Білім министрі, содан кейін Ауыл шаруашылығы министрі, Халықаралық сауда министрі және Қаржы министрінің орынбасары қызметтерін атқарды.

Алғашқы жылдар

Смит 1961 жылы Окленд грамматикалық мектебінде оқыды. Аделаида университетінен жануарлар ғылымы саласы бойынша PhD дәрежесін алған. Саясатқа кіруден бұрын ол Мэйси университетінде лекция оқыды, «It's Academic» және «The W 3 Show» балалар викториналарының тележүргізушісі болып жұмыс істеді, сондай-ақ Жаңа Зеландия Сүт Кеңесінде маркетинг менеджері қызметін атқарды.

Парламент мүшесі

Смит алғаш рет 1984 жылы Кайпара округінен парламент депутаты болып сайланды. Ол 1996 жылы аралас пропорционалды сайлау жүйесіне (ММП) көшкен кезде таратылғанға дейін осы округтің өкілі болды. Сайлаудан кейін ол Родни округін өкілдік етті, содан кейін тізім бойынша кандидат ретінде қатысып, тізімдік депутат болып сайланды.

Төртінші Ұлттық үкіметтегі министр

Смит 1990 жылдан 1996 жылға дейін Жаңа Зеландияның төртінші ұлттық үкіметінде білім министрі қызметін атқарды. Осы кезеңде ол жоғары білім беру саласында (университеттер мен техникалық оқу орындары) бірқатар өзгерістер енгізді. Бір маңызды өзгеріс – студенттердің оқу ақысын күрт арттыру, бұл үкімет тапсырған және қаржыландыру мәселелерін қарастырған Тодд есебінде ұсынылған болатын. 1990 жылы оппозицияның білім беру жөніндегі өкілі ретінде Смит сайланса, Еңбек партиясы үкіметінің 1250 долларлық жоғары оқу ақысын жоюға уәде берді. Ол билікке келгеннен кейін бұл уәдесін техникалық тұрғыдан орындады: курстар үшін ақы алу жүйесін үкіметтен оқу орындарына көшірді, нәтижесінде мемлекеттік қаржыландырудың азайуына байланысты оқу орындары одан да жоғары оқу ақысын талап етуге мәжбүр болды. Смиттің білім министрі лауазымында студенттерге берілетін жәрдемақыны алу үшін мүліктік жағдайды тексеру енгізілді, соның салдарынан орта тапқа жататын ата-аналары бар студенттер 25 жасқа толғанға дейін жәрдемақы алуға құқықсыз болды. 1996 жылы Смит ауыл шаруашылығы және сауда келіссөздері портфелін иеленді: Уайатт Крик оның орнына білім министрі болды. Смит сондай-ақ халықаралық сауда және туризм министрі болды, сонымен қатар қаржы вице-министрі, иммиграция вице-министрі (халықаралық қолжетімділік және өңдеу) және Contact Energy Ltd үшін жауапты министр міндеттерін атқарды.

Сауда министрі ретінде Смит 1999 жылғы АТЭЫ келіссөздерінде Жаңа Зеландияның күш-жігерін жетекшілік етті. Ол Жаңа Зеландия мен Сингапур арасындағы еркін сауда келісімін сәтті келісіп бітірді, ол NZ – Сингапурдің жақын экономикалық серіктестігіне айналды. Сиэтлде өткен ДСҰ министрлер кеңесінде ол кейін Доха даму раундына әкелген жұмыстарға қатысты.

Қарсылық, 1999-2008 жылдар

Оппозицияда Смит Ұлттық партияның бірқатар өкілдік қызметтерін атқарды, оның ішінде Сыртқы істер, Сауда және Иммиграция салаларында. Иммиграция жөніндегі өкіл ретінде Смит Мангере депутаты Тайто Филип Филдті сайлаушылармен байланыстарында дұрыс емес әрекеттер жасады деген күдікпен сынға алды. 2008 жылғы сайлау науқаны барысында, 2008 жылдың 22 қазанында Смит The Marlborough Express газетіне берген сұхбатында Азия және Тынық мұхиты аймағының маусымдық жұмысшылары туралы пікірлер білдірді, бұл дау тудырды. Тынық мұхиты жұмысшылары туралы ол кейбір жұмыс берушілердің "оларды дәретхана мен душті қалай пайдалану керектігін үйретуге мәжбүр болып жатыр" деді. Ал ағаш кесуге қатысты: "кейбір азиялық жұмысшылардың қолы кішкентай болғандықтан, олар өнімдірек болды". Маори партиясының төрағасы Тариана Турия бұл сөздерді "расистік" деп сипаттады, ал премьер-министр Хелен Кларк оларды "толыққанды ақымақтық" деп атады. Смит кейіннен бұқаралық ақпарат құралдары оның сөздерін контекстен тыс көрсеткенін, ол өзі сөйлескен жұмыс берушілердің пікірлерін қайталағанын айтты; сондай-ақ, ешқандай ниетсіз ренжіткені үшін өкініш білдірді. Ұлттық партияның парламенттік лидері Джон Кей бұл мәлімдемені кешірім ретінде бағалады.

Палата Төрағасы

Ұлттық партияның 2008 жылғы сайлаудағы табыстарынан кейін Парламент мүшелері Смитті Палата Төрағасы ретінде бірауыздан сайлады. Смит өзінің алдыңғысынан едәуір өзгеше көзқарас танытты, ол министрлерден ауызша сұрақтарға жауап беруді талап етуде жақсырақ көзге түсті. Смит 2011 жылдың 20 желтоқсанында қайтадан Палата Төрағасы болып сайланды. Смит 2012 жылы Парламенттен зейнеткерлікке шығып, Ұлыбританияда Жаңа Зеландияның жоғарғы комиссары болып тағайындалуы күтілді, бірақ 2013 жылдың ақпанына дейін қызметін жалғастырды. Ол 2013 жылдың 13 ақпанында қоштасу сөзін айтты; бұл төрт жылдан бері Парламенттегі алғашқы сөзі болды, себебі спикерлер бейтарап рөл атқарады. Парламенттегі шамамен 30 жылдық қызметін еске ала отырып, 1986 жылы Гомосексуалистік заң реформасына қарсы дауыс бергенін өзінің ең үлкен өкініші деп атады: «Мен өз ойым бойынша немесе мен сайланған адамдардың пікірі бойынша дауыс берудің классикалық дилеммасына тап болдым. Жаңа мүше ретінде мен соңғысын таңдадым және осыған дейін үнемі өкініп келемін». Смит 2013 жылғы туған күніне орай Парламент мүшесі және Өкілдер палатасының спикері ретіндегі қызметтері үшін Жаңа Зеландияның Ардагерлік орденінің серігі атағымен марапатталды.

Ұлыбританиядағы жоғары комиссар

Смит 2013 жылдың 25 наурызында Лондондағы Жаңа Зеландия үйінде pōwhiri салтанатымен Жаңа Зеландияның Ұлыбританиядағы жоғарғы комиссары лауазымын бастады. 2017 жылдың 25 наурызында ол бұл қызметтен қанағаттанды. Оның орнына бұрынғы генерал-губернатор сэр Джерри Матепари тағайындалды.

Жеке өмір

2009 жылдың 4 шілдесінде ол ұзақ жылдар бойы бірге болған серіктесі Александра Лангқа Парламент Мәжілісінің отырыс залында үйленді.